Oculus – World Trade Center Hub

Historia

Oculus to futurystyczny węzeł transportowy w kompleksie World Trade Center, zaprojektowany przez hiszpańskiego architekta Santiago Calatravę. Budowa zajęła ponad dekadę – Calatrava zaprezentował projekt w 2004 roku, a stacja została otwarta w marcu 2016 roku. Pierwotny kosztorys wynosił około 2 miliardy dolarów, ale ostateczny rachunek sięgnął prawie 4 miliardów – co uczyniło Oculus najdroższą stacją kolejową w historii.

Oculus zastąpił stację PATH zniszczoną podczas zamachów z 11 września 2001 roku. Przez lata między atakami a otwarciem pasażerowie korzystali z prowizorycznej stacji. Calatrava chciał, by nowy budynek był symbolem odrodzenia – "rękami wypuszczającymi gołębia na wolność", jak sam opisał swoją wizję. Otwierany świetlik na dachu jest rozsuwany raz w roku – 11 września – wpuszczając promień światła do wnętrza.

Architektura

Biała, stalowo-szklana konstrukcja przypomina szkielet ptaka lub rozłożone skrzydła – dwie symetryczne żebra wznoszą się nad Fulton Street na wysokość ponad 30 metrów. Wnętrze to ogromna, otwarta hala z białym marmurem, stalowymi żebrami i naturalnym światłem wpadającym przez świetlik ciągnący się wzdłuż całej konstrukcji.

Stacja PATH łączy Manhattan z New Jersey (Newark, Hoboken, Jersey City). Na poziomie podziemnym Oculus przechodzi w Westfield World Trade Center – centrum handlowe z ponad 100 sklepami i restauracjami. Codziennie przez Oculus przewija się do 200 000 osób.

Co zobaczyć

Warto odwiedzić Oculus nawet bez planów podróży PATH – sam budynek jest atrakcją. Najlepsze wrażenie robi hala główna widziana od wewnątrz, gdzie stalowe żebra tworzą katedralny efekt. Z zewnątrz najlepszy widok na konstrukcję jest z Church Street lub z tarasu przy 9/11 Memorial.

Oculus jest połączony podziemnymi przejściami z 9/11 Memorial and Museum, Brookfield Place i kilkoma stacjami metra (Fulton Street, Cortlandt Street). Dojście zajmuje kilka minut.

Ciekawostki

• Koszt budowy – prawie 4 miliardy dolarów – wywołał ogromną kontrowersję. Dyrektor Federal Transit Administration nazwał Oculus "symbolem nadmiaru", a krytycy porównywali cenę do budowy całych systemów metra w innych miastach.
• Honorarium Calatravy wyniosło 80 milionów dolarów – zaledwie 2% całkowitego kosztu. Sam świetlik kosztował 32 miliony.
• Corocznie 11 września świetlik jest rozsuwany, wpuszczając kolumnę światła dokładnie w miejscu, gdzie stały wieże – gest upamiętnienia wpisany w samą architekturę budynku.
• Calatrava jest znany z przekraczania budżetów i terminów – jego most w Bilbao, dworzec w Liège i Muzeum Jutrzejszego Dnia w Rio de Janeiro również miały podobne problemy, ale Oculus pozostaje jego najkosztowniejszym i najbardziej kontrowersyjnym dziełem.