Polacy w USA często dziedziczą po rodzicach czy dziadkach w Polsce, a ich krewni w Polsce dziedziczą po bliskich zmarłych w Ameryce. Każdy kraj ma własne zasady: inne prawo spadkowe, inne podatki, inne urzędy i terminy. Poniżej opisujemy po kolei, co dzieje się po obu stronach oceanu, jakie terminy pilnować i gdzie najczęściej ludzie tracą pieniądze.
- Polski sąd i notariusz ustalają prawo właściwe dla spadku na podstawie rozporządzenia UE nr 650/2012. Co do zasady decyduje państwo ostatniego zwykłego pobytu zmarłego, także gdy jest to USA.
- Na przyjęcie albo odrzucenie spadku w Polsce masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o swoim powołaniu. Jeśli nic nie zrobisz, przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
- Najbliższa rodzina, w tym wnuki i dziadkowie, nie płaci podatku od spadku po złożeniu SD-Z2 w 6 miesięcy. Zwolnienie wymaga jednak obywatelstwa polskiego, unijnego lub EOG albo zamieszkania w Polsce, UE lub EOG.
- Federalny podatek od spadków w USA (estate tax) w 2026 r. dotyczy tylko majątków powyżej 15 mln USD. Niektóre stany mają własne, niższe progi.
- Osoba mieszkająca w USA, która dostanie spadek z zagranicy o wartości ponad 100 000 USD w roku, zgłasza go na formularzu IRS 3520.
Które prawo stosuje się do spadku
Od 17 sierpnia 2015 r. polskie sądy i notariusze stosują w sprawach spadkowych rozporządzenie nr 650/2012 (art. 66a ustawy Prawo prywatne międzynarodowe). Najważniejsze zasady:
- Jedno prawo dla całego spadku. Właściwe jest prawo państwa, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci (art. 21 ust. 1). Obejmuje ono zarówno nieruchomości, jak i konta czy samochód.
- Także prawo spoza UE. Rozporządzenie stosuje się powszechnie (art. 20), więc polski sąd może zastosować prawo stanu, w którym mieszkał zmarły.
- Odesłanie. Jeśli prawo kolizyjne danego stanu odsyła do prawa polskiego, na przykład w sprawie nieruchomości położonej w Polsce, polski sąd to uwzględni (art. 34).
- Wybór prawa w testamencie. Każdy może wybrać prawo państwa, którego jest obywatelem (art. 22). Polak mieszkający w USA może więc wybrać prawo polskie.
Sąd w USA (probate court) stosuje natomiast własne przepisy swojego stanu. Dlatego przy majątku w obu krajach sprawa może się toczyć równolegle w Polsce i w USA.
Spadek po krewnym w Polsce, gdy mieszkasz w USA
Krok 1: zdecyduj, czy przyjmujesz spadek
Oświadczenie o przyjęciu albo odrzuceniu spadku składa się w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania (art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego). Możesz przyjąć spadek wprost, czyli z pełną odpowiedzialnością za długi, z dobrodziejstwem inwentarza albo go odrzucić (art. 1012 KC). Brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 KC): za długi odpowiadasz wtedy tylko do wartości spadku.
Oświadczenie składasz przed polskim sądem albo notariuszem. Z USA możesz też podpisać je w polskim konsulacie, ale konsul poświadcza wtedy tylko Twój podpis, a dokument trzeba jeszcze w terminie złożyć w sądzie spadku w Polsce. Pełnomocnictwo do złożenia takiego oświadczenia musi być pisemne z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 1018 § 3 KC). Do zachowania terminu wystarczy złożyć w sądzie wniosek o odebranie oświadczenia (art. 1015 § 1¹ KC).
Krok 2: potwierdź, że jesteś spadkobiercą
- Akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza: możliwy, gdy nie ma sporu. Nie sporządzi go konsul (art. 30 Prawa konsularnego), więc trzeba to zrobić u notariusza w Polsce.
- Postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku: konieczne m.in. przy sporze. Opłata od wniosku wynosi 100 zł (art. 49 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
Od 5 listopada 2026 r. maksymalna taksa notarialna za protokół dziedziczenia i za akt poświadczenia dziedziczenia wynosi po 200 zł, do tego VAT, wypisy i opłata za wpis do Rejestru Spadkowego. Sprawę może za Ciebie prowadzić pełnomocnik w Polsce. Jak przygotować pełnomocnictwo z USA, opisujemy w poradniku Pełnomocnictwo z USA do spraw w Polsce.
Krok 3: złóż SD-Z2 i sprawdź warunek obywatelstwa
Pełne zwolnienie z podatku od spadku przysługuje małżonkowi, zstępnym (dzieci, wnuki, prawnuki), wstępnym (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie), pasierbowi, rodzeństwu, ojczymowi i macosze (art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn). Warunek: zgłoszenie SD-Z2 do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu albo od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Jeśli dowiedziałeś się o spadku później, 6 miesięcy liczy się od dnia, w którym się dowiedziałeś (art. 4a ust. 2). Od 7 stycznia 2026 r. termin można też przywrócić, jeśli spóźniłeś się bez swojej winy (art. 4c).
Zwolnienie z art. 4a działa tylko wtedy, gdy w chwili nabycia spadku masz obywatelstwo polskie, innego państwa UE albo państwa EFTA należącego do EOG (Islandia, Liechtenstein, Norwegia) lub mieszkasz w Polsce albo w jednym z tych państw (art. 4 ust. 4). Osoba z samym obywatelstwem USA, mieszkająca w USA, zapłaci podatek od mieszkania w Polsce według zasad grupy I, nawet jeśli dziedziczy po rodzicach.
Jeżeli zwolnienie nie przysługuje, podatek liczy się według grupy podatkowej (art. 14 ust. 3 ustawy) od nadwyżki ponad kwotę wolną:
| Grupa | Kto | Kwota wolna | Stawki |
|---|---|---|---|
| I | małżonek, zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie), pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha, teściowie | 36 120 zł | 3%, 5%, 7% |
| II | zstępni rodzeństwa (siostrzeńcy, bratankowie), rodzeństwo rodziców (ciotki, wujowie), zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonka, małżonkowie rodzeństwa małżonka, małżonkowie innych zstępnych | 27 090 zł | 7%, 9%, 12% |
| III | pozostałe osoby | 5733 zł | 12%, 16%, 20% |
Wnuki i dziadkowie należą więc do grupy I, a nie do II, i mogą skorzystać z pełnego zwolnienia po SD-Z2. Osoby spoza zwolnienia składają zeznanie SD-3 w ciągu miesiąca od powstania obowiązku podatkowego (art. 17a). Szczegóły i przykłady wyliczeń znajdziesz w poradniku Odziedziczyłeś mieszkanie w Polsce?
Krok 4: wpis do księgi wieczystej
Jeśli w spadku jest nieruchomość, spadkobierca składa wniosek o wpis swojego prawa do księgi wieczystej. Opłata sądowa przy dziedziczeniu wynosi 150 zł niezależnie od liczby udziałów (art. 42 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych). Przy akcie poświadczenia dziedziczenia możesz poprosić notariusza, żeby złożył ten wniosek za Ciebie.
Krok 5: sprzedaż i przelew pieniędzy do USA
Odziedziczone mieszkanie można sprzedać od razu. PIT od sprzedaży (19% od dochodu) zapłacisz tylko wtedy, gdy nie minęło 5 lat liczonych od końca roku, w którym nieruchomość kupił lub wybudował zmarły (art. 10 ust. 5 ustawy o PIT). Pełnomocnictwo do sprzedaży musi mieć formę aktu notarialnego. Podpis przed amerykańskim notary public z apostille tego wymogu nie spełnia. Więcej w poradniku Sprzedać mieszkanie w Polsce, mieszkając w USA.
Po stronie amerykańskiej: jeśli jesteś osobą amerykańską w rozumieniu przepisów podatkowych (np. obywatelem lub rezydentem podatkowym USA) i w ciągu roku otrzymasz od zagranicznej osoby fizycznej lub z zagranicznego spadku łącznie ponad 100 000 USD, wykazujesz to w części IV formularza 3520. Termin to zwykle 15 kwietnia następnego roku, z możliwością przedłużenia. Za spóźnienie grozi kara 5% wartości spadku za każdy miesiąc, maksymalnie 25%, chyba że masz uzasadnioną przyczynę (IRC § 6039F). Sam spadek nie jest w USA dochodem, ale konta w Polsce mogą wymagać raportów FBAR i Form 8938. Jak bezpiecznie przesłać pieniądze, piszemy w poradniku Przelew między Polską a USA.
Spadek po krewnym w USA, gdy mieszkasz w Polsce
Probate, czyli postępowanie spadkowe w USA
- Spadkiem zajmuje się sąd stanowy (probate court), a majątkiem zarządza wykonawca testamentu (executor) albo administrator wyznaczony przez sąd.
- Bez testamentu majątek dzieli się według ustawowych zasad dziedziczenia danego stanu (intestacy laws). Każdy stan ma inne reguły.
- Majątek przeniesiony za życia do trustu przechodzi na beneficjentów bez probate (więcej niżej).
- Czas trwania zależy od stanu i stopnia skomplikowania sprawy. O szczegóły pytaj wykonawcę testamentu albo prawnika w tym stanie.
Federalny estate tax
Podatek federalny płaci masa spadkowa, a nie spadkobierca. Dla zgonów w 2026 r. kwota wyłączona (basic exclusion amount) wynosi 15 000 000 USD na osobę. Ustaliła ją ustawa podpisana 4 lipca 2025 r. (Public Law 119-21). W 2025 r. było to 13 990 000 USD. Nadwyżka jest opodatkowana według skali, której najwyższa stawka to 40%. Zdecydowana większość spadków po Polonii nie zbliża się do tego progu.
Podatki stanowe
- Stanowy estate tax: niektóre stany mają próg dużo niższy niż federalny. W stanie Nowy Jork dla zgonów w 2026 r. wynosi on 7 350 000 USD. New Jersey nie pobiera estate tax od zgonów od 1 stycznia 2018 r.
- Inheritance tax płaci spadkobierca, a stawka zależy od pokrewieństwa. Pobiera go m.in. Pensylwania: 0% dla małżonka, 4,5% dla zstępnych i wstępnych, 12% dla rodzeństwa i 15% dla pozostałych. Własny inheritance tax ma też New Jersey. Iowa zniosła go dla zgonów od 1 stycznia 2025 r.
- Zasady zależą od stanu, w którym mieszkał zmarły, oraz od położenia nieruchomości. Sprawdź je na stronie stanowego urzędu podatkowego.
Zgłoszenie spadku z USA w Polsce
Nabycie majątku znajdującego się za granicą podlega polskiemu podatkowi, jeśli w chwili otwarcia spadku byłeś obywatelem polskim albo miałeś stały pobyt w Polsce (art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Najbliższa rodzina może skorzystać ze zwolnienia na tych samych zasadach co przy spadku w Polsce, czyli po złożeniu SD-Z2 w terminie. Do zgłoszenia przygotuj akt zgonu oraz dokumenty z USA potwierdzające nabycie, z tłumaczeniem przysięgłym. Od kiedy liczyć 6 miesięcy przy dokumentach z amerykańskiego postępowania, najlepiej potwierdź w Krajowej Informacji Skarbowej.
Testament przy majątku w dwóch krajach
- Formy w Polsce: testament własnoręczny, napisany w całości ręcznie, podpisany i opatrzony datą (art. 949 KC), testament notarialny (art. 950 KC) oraz testament allograficzny złożony ustnie wobec m.in. wójta, burmistrza lub kierownika USC w obecności dwóch świadków (art. 951 KC). Testament ustny (art. 952 KC) jest możliwy tylko w szczególnych sytuacjach.
- Testament sporządzony w USA według prawa danego stanu jest w Polsce zwykle ważny co do formy. Polska stosuje konwencję haską z 1961 r. o formie rozrządzeń testamentowych, która uznaje m.in. formę miejsca sporządzenia testamentu.
- Wybór prawa: w testamencie możesz wyraźnie wybrać prawo państwa, którego jesteś obywatelem (art. 22 rozporządzenia 650/2012). Wyboru „prawa amerykańskiego” w ogóle nie da się w ten sposób zrobić, bo w USA prawo spadkowe jest stanowe.
- Dwa testamenty: jeśli sporządzasz osobny testament dla majątku w Polsce i w USA, uważaj na ich wzajemny stosunek. Nowy testament odwołuje postanowienia poprzedniego, których nie da się z nim pogodzić (art. 947 KC). Oba dokumenty najlepiej przygotować z prawnikami z obu krajów.
Trust w USA
Majątek przeniesiony za życia do trustu, np. living trust, przechodzi na beneficjentów bez postępowania probate. To sposób popularny w USA, ale nie obejmuje automatycznie nieruchomości w Polsce, które podlegają polskim przepisom i księgom wieczystym. Zasady, rodzaje trustów i wady tego rozwiązania opisujemy w poradniku Trust w USA: living trust, revocable i irrevocable.
Majątek małżonków w Polsce i w USA
- W Polsce małżonkowie mają co do zasady ustawową wspólność majątkową i równe udziały w majątku wspólnym (art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Po śmierci jednego z nich połowa majątku wspólnego nadal należy do żyjącego małżonka, a do spadku wchodzi tylko druga połowa. Z niej małżonek dziedziczy razem z dziećmi w częściach równych, ale nie mniej niż jedną czwartą (art. 931 § 1 KC).
- W USA dziewięć stanów stosuje system community property: Arizona, Kalifornia, Idaho, Luizjana, Nevada, Nowy Meksyk, Teksas, Waszyngton i Wisconsin. Pozostałe stany mają system majątku odrębnego. To wpływa na to, co w ogóle wchodzi do spadku.
Odrzucenie spadku z długami
- Polska: 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o powołaniu do spadku. Oświadczenie składasz przed sądem albo notariuszem. Po Twoim odrzuceniu do spadku wchodzą Twoje dzieci, więc one też muszą zdecydować w swoim terminie.
- USA: zrzeczenie się spadku to disclaimer. Żeby był skuteczny podatkowo na poziomie federalnym (qualified disclaimer), pisemne oświadczenie trzeba doręczyć najpóźniej 9 miesięcy po przejściu majątku albo po ukończeniu 21 lat, jeśli to późniejsza data (26 CFR 25.2518-2). Wymogi formalne ustala też prawo stanowe.
- Przy spadku z długami porozmawiaj z prawnikiem, zanim złożysz jakiekolwiek oświadczenie. Odrzucenia nie można odwołać (art. 1018 § 2 KC).
Najczęstsze błędy
| Błąd | Jak jest naprawdę |
|---|---|
| „Jak nic nie zrobię, odziedziczę wszystkie długi” | Brak oświadczenia w 6 miesięcy oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza. Odpowiadasz do wartości spadku. |
| „Wnuki i dziadkowie są w II grupie podatkowej” | Są w grupie I i mogą skorzystać z pełnego zwolnienia po SD-Z2. |
| „Mieszkam w USA, więc SD-Z2 i tak zwolni mnie z podatku” | Zwolnienie wymaga obywatelstwa polskiego, UE lub EOG albo zamieszkania w Polsce, UE lub EOG. |
| Przegapienie terminu SD-Z2 | Podatek jak dla grupy I. Ratunkiem bywa tylko późniejsze dowiedzenie się o spadku albo przywrócenie terminu. |
| „Odziedziczonego mieszkania nie wolno sprzedać przez 5 lat” | 5 lat w PIT liczy się od nabycia przez zmarłego. Często sprzedaż od razu jest bez podatku. |
| Pełnomocnictwo do sprzedaży podpisane u notary public | Do sprzedaży nieruchomości potrzebny jest akt notarialny. Notary public z apostille go nie zastąpi. |
| Brak formularza 3520 po spadku z Polski powyżej 100 000 USD | Kara do 25% wartości spadku, jeśli nie ma uzasadnionej przyczyny spóźnienia. |
Najczęściej zadawane pytania
Mam tylko obywatelstwo USA. Czy zapłacę w Polsce podatek od mieszkania po mamie?
Prawdopodobnie tak. Pełne zwolnienie z art. 4a wymaga obywatelstwa polskiego, UE lub EOG albo zamieszkania w Polsce, UE lub EOG. Bez tego płacisz według zasad grupy I: kwota wolna 36 120 zł i stawki 3–7% od nadwyżki. Jeśli masz nadal polskie obywatelstwo, zwolnienie Ci przysługuje.
Czy wnuk dziedziczący po babci płaci podatek?
Nie, jeśli złoży SD-Z2 w terminie i spełni warunek obywatelstwa lub zamieszkania. Wnuki są zstępnymi, więc należą do grupy I i do kręgu osób zwolnionych.
Które prawo zastosuje polski sąd, jeśli tata mieszkał w Chicago?
Co do zasady prawo stanu Illinois jako państwa ostatniego zwykłego pobytu, chyba że tata wybrał w testamencie prawo polskie. Sąd uwzględni też przepisy kolizyjne tego stanu, które mogą odesłać część sprawy do prawa polskiego.
Czy w USA zapłacę podatek od spadku z Polski?
Spadek nie jest w USA dochodem, a federalny estate tax dotyczy majątku zmarłego. Jeśli jednak dostaniesz z zagranicy ponad 100 000 USD w roku, musisz złożyć formularz 3520. Dochody z odziedziczonego majątku, np. ze sprzedaży mieszkania, mogą już podlegać opodatkowaniu.
Czy mogę odrzucić spadek w Polsce, nie przyjeżdżając?
Tak. Możesz podpisać oświadczenie w polskim konsulacie i złożyć je w sądzie spadku w terminie albo ustanowić pełnomocnika z podpisem urzędowo poświadczonym. Termin 6 miesięcy obowiązuje bez względu na to, gdzie mieszkasz.
Źródła
Stan na 23 października 2026 r. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Przepisy w Polsce, w USA i w poszczególnych stanach mogą się zmieniać. W konkretnej sprawie skonsultuj się z notariuszem, adwokatem lub radcą prawnym w Polsce, prawnikiem w danym stanie USA albo doradcą podatkowym.
Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!