W skrócie: reklama na Facebooku albo Instagramie, w której znana osoba „poleca” inwestycję, prawie zawsze jest oszustwem. Wizerunek bywa skradziony albo wygenerowany przez AI. Reklama prowadzi do formularza, potem dzwoni „doradca”, pokazuje platformę z rosnącym saldem i prosi o kolejne wpłaty. Wypłata nigdy nie przychodzi. Według FTC w 2025 roku Amerykanie zgłosili 2,1 mld dolarów strat z oszustw, które zaczęły się w mediach społecznościowych, z czego 1,1 mld przypadło na fałszywe inwestycje. Nie wypełniaj formularza z reklamy, nie instaluj programów do zdalnego dostępu, sprawdzaj firmy w oficjalnych rejestrach i zgłaszaj takie reklamy.
Ten poradnik dotyczy jednego konkretnego wejścia w oszustwo: płatnej reklamy albo posta w mediach społecznościowych. Opisujemy, jak wygląda fałszywa rekomendacja „gwiazdy”, co dzieje się po kliknięciu, jak sprawdzić ofertę w kwadrans i gdzie zgłosić reklamę oraz stratę, zarówno w USA, jak i w Polsce. Inne drogi tego samego przestępstwa opisujemy osobno: „pomyłkową” wiadomość na WhatsApp, która zamienia się w znajomość i inwestycję w kryptowaluty, mechanikę fałszywych giełd krypto oraz grupy inwestycyjne na komunikatorach. Linki znajdziesz na końcu.
Skala problemu w liczbach
Dane amerykańskich urzędów z 2026 roku pokazują, że media społecznościowe są dziś najdroższym kanałem oszustw, a inwestycje są w nich największą kategorią strat.
- FTC, analiza Data Spotlight z 27 kwietnia 2026 r.: w 2025 roku prawie 30% osób, które zgłosiły utratę pieniędzy, wskazało media społecznościowe jako miejsce, gdzie oszustwo się zaczęło. Straty z tego źródła wyniosły 2,1 mld dolarów, mniej więcej osiem razy więcej niż w 2020 roku (261 mln). Ponad połowa tej kwoty, 1,1 mld, przypadła na fałszywe inwestycje. Najwięcej strat zgłoszono z Facebooka, dalej z WhatsApp i Instagrama.
- FTC, alert z 16 kwietnia 2026 r.: łączne zgłoszone straty z oszustw inwestycyjnych w 2025 roku przekroczyły 7,9 mld dolarów, a mediana pojedynczej straty przekroczyła 10 000 dolarów.
- FBI IC3, raport roczny za 2025 r.: oszustwa inwestycyjne to 72 984 skargi i 8,65 mld dolarów strat, najwięcej ze wszystkich kategorii. W skargach, w których ofiary wskazały użycie sztucznej inteligencji, straty z inwestycji przekroczyły 632 mln dolarów. FBI zaznacza, że wiele ofiar nie wie, że miało do czynienia z AI, więc ta liczba jest zaniżona.
- CERT Polska, raport roczny za 2025 r.: na Listę Ostrzeżeń trafiło 98 663 domen udających inwestycje (rok wcześniej 42 172). Fałszywe inwestycje były najczęstszym celem phishingu w polskim internecie.
FTC dodaje, że zgłoszenia to mały wycinek rzeczywistości. Powołuje się na badanie, według którego tylko 4,8% ofiar oszustw masowych zgłosiło sprawę do urzędu albo organizacji konsumenckiej. Prawdziwe straty są więc znacznie wyższe.
Jak wygląda fałszywa reklama inwestycyjna
Znana twarz, której nikt nie pytał o zgodę
Najpopularniejszy schemat to „wywiad” albo „artykuł prasowy”, w którym znany dziennikarz, sportowiec, prezes banku czy polityk zdradza „sposób na dodatkowy dochód”. W Polsce CERT Polska opisuje kampanie, w których oszuści wykorzystują wizerunki znanych osób, logotypy dużych spółek oraz filmy wygenerowane przez AI. Strony często podszywają się pod portale informacyjne i duże polskie firmy z branży paliwowej i energetycznej, a hasłem bywa „inwestycja w akcje narodowej spółki”.
W USA FBI pisze w raporcie za 2025 rok, że fałszywe kluby inwestycyjne używają wygenerowanych przez AI nagrań i głosów celebrytów, prezesów i innych zaufanych postaci. Takie „rekomendacje” wyglądają profesjonalnie i trudno je odróżnić od prawdziwych.
Deepfake, czyli film, który nigdy nie powstał
FBI w ostrzeżeniu z grudnia 2024 r. wymienia, do czego przestępcy używają generatywnej AI: do tworzenia fałszywych profili, tłumaczenia tekstów bez błędów, budowania stron fałszywych platform, czatbotów na tych stronach i filmów „promujących” inwestycję. Wskazówki FBI, jak rozpoznać podróbkę: zniekształcone dłonie, nienaturalne zęby albo oczy, rozmyta twarz, dziwne cienie, opóźnienie głosu, ruch ust niezgrany z dźwiękiem. Te znaki pomagają, ale coraz rzadziej wystarczają. Bezpieczniejsza zasada brzmi prościej: żadna prawdziwa osoba publiczna nie zbiera pieniędzy na inwestycje przez reklamę w mediach społecznościowych.
Ten sam trik z „agencją rządową”
W lipcu 2026 r. FBI ostrzegło przed filmami deepfake, w których „szef FBI” zachęca do zgłaszania strat na stronie łudząco podobnej do IC3. Formularz na podróbce zbiera tylko imię, telefon, e-mail i kwotę straty, a potem odzywa się „agent” z ofertą odzyskania pieniędzy. IC3 nie ma kont w mediach społecznościowych i nigdy nie kontaktuje się z ofiarami przez komunikatory. Adres wpisuj ręcznie: www.ic3.gov, i omijaj „sponsorowane” wyniki wyszukiwarki.
Co się dzieje po kliknięciu
Opisy FTC, FBI i CERT Polska są zaskakująco zgodne. Schemat ma zwykle pięć etapów.
- Formularz. Reklama prowadzi na stronę, która prosi o imię, numer telefonu i e-mail. Na tym etapie jeszcze nic nie płacisz, ale twoje dane trafiają do „centrum obsługi”, czyli do oszustów.
- Telefon od „doradcy”. CERT Polska opisuje to wprost: po zostawieniu danych kontaktuje się fałszywy doradca, który zachęca do pierwszej wpłaty. W USA często kontakt przenosi się na WhatsApp albo Telegram.
- Mała wpłata i „zysk”. Zwykle zaczyna się od kilkuset dolarów. Na platformie saldo szybko rośnie. FTC pisze, że ofiary mogły nawet wypłacić niewielką kwotę. To celowe: drobna wypłata buduje zaufanie przed dużą wpłatą.
- Zdalny dostęp i kolejne wpłaty. „Doradca” prosi o zainstalowanie programu, który pozwala mu „pomóc” w obsłudze konta. CERT Polska ostrzega, że w ten sposób oszuści przejmują dane logowania do bankowości. Pojawiają się też namowy na kredyt, sprzedaż innych inwestycji albo przelew z oszczędności emerytalnych.
- Blokada wypłaty. Przy próbie wypłaty większej kwoty nagle trzeba zapłacić „podatek”, „prowizję” albo „opłatę za weryfikację”. Zapłacenie niczego nie zmienia. Potem kontakt się urywa, a często odzywa się „firma odzyskująca środki”, czyli kolejne oszustwo.
Uwaga: program do zdalnego pulpitu to najszybsza droga do opróżnienia konta. Jeśli ktoś, kogo znasz tylko z telefonu, prosi o zainstalowanie takiej aplikacji „w celu założenia konta inwestycyjnego”, rozłącz się. Żaden legalny broker tego nie potrzebuje.
Sprawdź, zanim zostawisz numer
Poniższy schemat prowadzi przez decyzję krok po kroku, od zobaczenia reklamy do sytuacji, gdy pieniądze już wyszły z konta.
Zobaczyłeś reklamę inwestycji ze znaną osobą. Co teraz?
Na jakim etapie jesteś?
Nie wypełniaj formularza
Prawdziwe osoby publiczne nie zbierają pieniędzy przez reklamy. Zgłoś reklamę przyciskiem przy samej reklamie i przewiń dalej. Opis zgłaszania znajdziesz w sekcji „Jak zgłosić reklamę”.
Czy firma i osoba, która ją reprezentuje, figurują w oficjalnej wyszukiwarce?
W USA: Investor.gov i BrokerCheck, dla krypto także rejestry stanowe. W Polsce: wyszukiwarka podmiotów i lista ostrzeżeń KNF.
Nie inwestuj
Brak rejestracji przy ofercie inwestycyjnej skierowanej do klientów detalicznych to poważny sygnał oszustwa. Jeśli firma jest na liście ostrzeżeń KNF, sprawa jest przesądzona.
Uważaj na podszywanie się
Oszuści używają nazw prawdziwych firm. Zadzwoń do firmy sam, na numer z jej formularza Form CRS na Investor.gov albo z oficjalnej strony wpisanej ręcznie, i zapytaj, czy ta osoba tam pracuje.
Czy „doradca” prosi o pierwszą wpłatę albo o instalację programu do zdalnego dostępu?
Przerwij rozmowę
Nie instaluj niczego i nie wpłacaj. Zablokuj numer. Jeśli program już jest zainstalowany, odinstaluj go, zmień hasła do banku z innego urządzenia i zadzwoń do banku.
Sprawdź firmę, zanim cokolwiek zrobisz
Zapytaj o pełną nazwę firmy i numer rejestracji, potem sprawdź je sam w wyszukiwarkach opisanych w sekcji „Sprawdź ofertę w kwadrans”. Presja czasu („promocja tylko dziś”) to kolejny sygnał oszustwa.
Działaj od razu
Zadzwoń do banku i poproś o wstrzymanie lub odwołanie przelewu, zgłoś sprawę do IC3, a w Polsce na policję. Nie płać żadnych „opłat za wypłatę” i nie korzystaj z ofert odzyskania pieniędzy. Szczegóły w sekcji „Jeśli już wpłaciłeś”.
Sprawdź ofertę w kwadrans
Te kroki zajmują kilkanaście minut i wystarczą, żeby odsiać zdecydowaną większość oszustw z reklam.
W USA
- Investor.gov (SEC) i BrokerCheck (FINRA): bezpłatne wyszukiwarki brokerów i doradców inwestycyjnych. SEC w alercie z 6 lutego 2026 r. zaleca pracę wyłącznie z zarejestrowanymi lub licencjonowanymi osobami i firmami.
- Form CRS: SEC radzi kontaktować się z firmą przez telefon albo stronę podane w jej formularzu Form CRS. W wyszukiwarce na Investor.gov wybierz „Firm”, wpisz nazwę, kliknij „Get Details”, a potem „Relationship Summary”.
- CFTC: jeśli oferta dotyczy walut, kontraktów albo metali szlachetnych, sprawdź podmiot na cftc.gov/check.
- Stanowy regulator papierów wartościowych: listę znajdziesz na stronie NASAA.
- Wyszukaj nazwę z dopiskiem: FTC radzi wpisać nazwę firmy i osób z dopiskiem „review”, „scam” albo „complaint” i przejrzeć kilka stron wyników, także dalszych.
W Polsce
- Lista ostrzeżeń publicznych KNF: zawiera podmioty, wobec których KNF złożyła zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa (m.in. działalność bez zezwolenia). KNF zastrzega, że brak firmy na liście nie zwalnia z obowiązku sprawdzenia jej w innych wiarygodnych źródłach.
- Wyszukiwarka podmiotów KNF: sprawdzisz, czy firma ma zezwolenie na świadczenie usług inwestycyjnych.
- Adres strony: CERT Polska radzi wpisywać adres firmy samodzielnie w przeglądarce, a nie klikać linków z reklamy. Fałszywa domena zwykle różni się od prawdziwej choćby jednym znakiem.
Jeśli reklama dotyczy kryptowalut, dochodzą osobne rejestry (FinCEN, licencje stanowe, rejestr ESMA w UE). Opisujemy je w poradniku o oszustwach kryptowalutowych.
Sygnały ostrzegawcze w samej reklamie
- Obietnica zysku „bez ryzyka” albo konkretnego procentu tygodniowo czy miesięcznie. SEC pisze, że takie reklamy obiecują nawet 100% zwrotu i więcej. Szerzej o tym w poradniku o gwarantowanych zyskach.
- Znana osoba „zdradza sekret” w artykule, który wygląda jak strona portalu informacyjnego, ale ma inny adres.
- Reklama prowadzi do formularza z polem na numer telefonu, a nie do strony z danymi rejestracyjnymi firmy.
- „Program” opiera się na „algorytmie AI”, „robocie handlowym” albo „sygnałach”, których nie da się sprawdzić.
- Komentarze pod reklamą są wyłącznie entuzjastyczne i pisane jednym stylem, a krytyczne znikają.
- Presja czasu: „ostatnie miejsca”, „oferta kończy się o północy”.
- Prośba o płatność w kryptowalucie, przelewem na prywatne konto albo kartami podarunkowymi. Karty podarunkowe opisujemy w poradniku o oszustwach z kartami podarunkowymi.
Jak zgłosić reklamę
Zgłoszenie samej reklamy nic nie kosztuje, a pomaga ją szybciej usunąć. Facebook w centrum pomocy pisze, że najlepszym sposobem na zgłoszenie szkodliwej treści jest opcja zgłoszenia umieszczona przy niej. Przy reklamie zwykle jest to menu z trzema kropkami, a w nim opcja zgłoszenia reklamy. Jako powód wybierz oszustwo lub wprowadzanie w błąd.
- Zrób zrzut ekranu reklamy i zapisz adres strony, do której prowadzi, zanim ją zgłosisz. Reklama może zniknąć, a dowód się przyda.
- Zgłoś stronę do CERT Polska przez incydent.cert.pl albo usługę „Bezpiecznie w sieci” w aplikacji mObywatel. CERT dopisuje takie domeny do Listy Ostrzeżeń, dzięki czemu operatorzy blokują je dla użytkowników w Polsce. W komunikacie z 29 września 2026 r. CERT Polska poinformował, że zgłasza też takie reklamy bezpośrednio platformie.
- Podejrzany SMS z linkiem do „inwestycji” przekaż w Polsce na numer 8080.
- W USA zgłoś fałszywą ofertę do FTC na ReportFraud.ftc.gov, a podszywanie się pod zarejestrowanego doradcę do SEC przez formularz sec.gov/tcr.
Jeśli już wpłaciłeś
- Zadzwoń do banku natychmiast. FBI pisze w raporcie za 2025 rok, że przy fałszywym przelewie liczy się czas: trzeba od razu poprosić bank o odwołanie środków. Zespół IC3 Recovery Asset Team pomógł w 2025 roku zamrozić 679 mln dolarów z 1,16 mld, o które toczyła się gra w zgłoszonych sprawach. Szansa jest realna tylko przy szybkim zgłoszeniu.
- Złóż skargę w IC3 na ic3.gov niezależnie od kwoty. Podaj daty, kwoty, numery kont, adresy portfeli kryptowalutowych, nazwy stron i aplikacji, numery telefonów i zrzuty rozmów.
- Odinstaluj program do zdalnego dostępu, jeśli był instalowany, i zmień hasła do banku i poczty z innego, czystego urządzenia.
- W Polsce złóż zawiadomienie na policji albo w prokuraturze i zgłoś stronę do CERT Polska. Jeśli pieniądze wyszły z polskiego konta, najpierw dzwoń do swojego banku.
- Nie płać „opłat za wypłatę”. FBI powtarza to od 2023 roku: ofiary nie odzyskują pieniędzy, nawet gdy zapłacą żądane podatki i prowizje.
- Odrzucaj oferty odzyskania pieniędzy. FBI odnotowało w 2025 roku 10 516 skarg na oszustwa „na odzyskanie środków” ze stratami 1,4 mld dolarów. Prawdziwe organy ścigania nie pobierają opłat za odzyskanie pieniędzy.
Osoby po 60. roku życia, które potrzebują pomocy przy wypełnieniu skargi w IC3, mogą zadzwonić na infolinię Departamentu Sprawiedliwości Elder Justice Hotline: 1-833-372-8311 (1-833-FRAUD-11).
Mity i fakty
| Mit | Fakt |
|---|---|
| Facebook sprawdza reklamy, więc ta musi być prawdziwa. | FTC pisze, że w 2025 roku same straty z oszustw zaczętych na Facebooku przekroczyły straty zgłoszone z oszustw przez SMS albo e-mail. Fakt, że reklama się wyświetla, nie potwierdza niczego. |
| Na filmie mówi znana osoba, widzę jej twarz i słyszę jej głos. | FBI ostrzega, że nagrania i głosy osób publicznych są generowane przez AI. Prawdziwa osoba publiczna nie zbiera pieniędzy na inwestycje przez reklamę. |
| Wypłaciłem 200 dolarów, więc platforma działa. | FTC opisuje to jako celowy chwyt: mała wypłata buduje zaufanie przed dużą wpłatą. |
| Doradca zna mój bank i ma dokumenty z pieczątkami. | Dokumenty łatwo podrobić, a dane można zebrać z formularza. Weryfikuj firmę w oficjalnych wyszukiwarkach, nie w materiałach od doradcy. |
| Jak zapłacę podatek, odblokują wypłatę. | FBI: ofiary nie odzyskują pieniędzy nawet po zapłaceniu żądanych opłat lub podatków. |
| Firma odzyskująca pieniądze to moja jedyna szansa. | Oszustwa „na odzyskanie” to w danych FBI osobna kategoria z 1,4 mld dolarów strat w 2025 roku. Bezpłatnie pomogą bank, IC3 i policja. |
Powiązane poradniki
- Oszustwa kryptowalutowe na WhatsApp: gdy wszystko zaczyna się od „pomyłkowej” wiadomości i znajomości.
- Crypto scams: fałszywe giełdy i aplikacje, „opłaty za wypłatę”, sprawdzanie rejestracji.
- Grupy inwestycyjne na WhatsApp: tam często trafia się po kliknięciu reklamy z „poradami giełdowymi”.
- Gwarantowane zyski: dlaczego obietnica pewnego zarobku wyklucza ofertę.
- Jak sprawdzić, czy doradca finansowy jest legalny.
- Oszustwa głosowe z użyciem AI.
Najczęściej zadawane pytania
Czy w reklamie może wystąpić prawdziwa osoba, która naprawdę poleca inwestycję?
Teoretycznie znane osoby biorą udział w reklamach legalnych firm, ale wtedy reklama prowadzi do zarejestrowanego podmiotu, który da się sprawdzić w wyszukiwarce SEC, FINRA albo KNF. Jeśli zamiast tego prowadzi do formularza z numerem telefonu i obietnicą pewnego zysku, traktuj ją jako oszustwo, niezależnie od tego, czyja twarz w niej jest.
Podałem tylko numer telefonu. Czy coś mi grozi?
Pieniądze jeszcze nie przepadły, ale spodziewaj się telefonów, także z różnych numerów i z zagranicy. Nie rozmawiaj o inwestycjach, nie instaluj niczego, blokuj kolejne numery. Uważaj na wiadomości o „zablokowanym koncie” albo „zysku do odebrania”, bo twój numer może trafić do innych oszustów.
Czy Facebook zwróci mi pieniądze, jeśli zgłoszę reklamę?
Zgłoszenie służy usunięciu reklamy, a nie odzyskaniu pieniędzy. O zwrot walczy się przez bank (odwołanie przelewu, reklamacja transakcji kartą) i przez zgłoszenie do IC3 albo na policję.
Ktoś na Facebooku przedstawia się jako agent FBI i chce pomóc odzyskać pieniądze. Czy to możliwe?
Nie. FBI ostrzegło w lipcu 2026 r., że oszuści podszywają się pod pracowników FBI na Messengerze i Telegramie. IC3 nie ma kont w mediach społecznościowych, nie kontaktuje się przez komunikatory i nie bierze pieniędzy za odzyskanie środków. Jeśli FBI będzie potrzebowało informacji, odezwie się pracownik lokalnego biura terenowego.
Mieszkam w USA, ale reklama była po polsku i strona udawała polski portal. Gdzie to zgłosić?
W obu miejscach. Stronę zgłoś do CERT Polska na incydent.cert.pl, żeby trafiła na Listę Ostrzeżeń. Jeśli straciłeś pieniądze, zgłoś to do IC3 i do swojego banku w USA, a jeśli płaciłeś z polskiego konta, także do banku w Polsce i na polską policję.
Źródła
Stan na 23 października 2026 r. Poradnik ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej, finansowej ani inwestycyjnej. W razie straty pieniędzy skontaktuj się z bankiem, organami ścigania lub prawnikiem.
Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!