Medicare, Medicaid i dual eligibility
Medicare to federalne ubezpieczenie zdrowotne dla osób od 65. roku życia i części osób z niepełnosprawnością. W 2026 r. wygląda to tak:
- Part A (szpital): bez składki, jeśli Ty albo małżonek macie co najmniej 40 kwartałów pracy w USA. Przy 30–39 kwartałach składka wynosi 311 USD miesięcznie, przy mniej niż 30 kwartałach 565 USD. Udział własny za pobyt w szpitalu to 1 736 USD za okres świadczeń.
- Part B (lekarze, ambulatorium): standardowa składka 202,90 USD miesięcznie (więcej płacą osoby z wysokimi dochodami, tzw. IRMAA), roczny udział własny 283 USD, potem zwykle 20% kosztu usługi.
- Part D (leki): składka zależy od planu. W 2026 r. wydatki na leki z listy planu są ograniczone do 2 100 USD rocznie.
Więcej o samym Medicare znajdziesz w poradnikach Medicare po polsku oraz Medicare dla Polaków.
Medicaid to program dla osób o niskich dochodach. Prowadzi go każdy stan na własnych zasadach, a rząd federalny dokłada pieniądze i ustala reguły minimalne. Dlatego progi dochodu i majątku różnią się między stanami.
Dual eligibility oznacza, że masz jednocześnie Medicare i Medicaid. Medicare płaci wtedy jako pierwsze, a Medicaid pokrywa część tego, co zostaje: składki, udziały własne i usługi, których Medicare w ogóle nie obejmuje.
Co daje dual eligibility
- Składka Part B: przy pełnej Medicaid stan zwykle płaci ją za Ciebie, czyli w 2026 r. oszczędzasz 202,90 USD miesięcznie.
- Udziały własne i współpłacenie: jeśli jesteś też w programie QMB (opis niżej), lekarze i szpitale przyjmujący Medicare nie mogą Ci wystawić rachunku za udział własny ani za 20% współpłacenia. Najwyżej zapłacisz niewielką dopłatę Medicaid, jeśli stan ją przewiduje.
- Extra Help na leki: osoby z pełną Medicaid dostają tę pomoc automatycznie.
- Nursing home na dłużej: Medicare płaci za pobyt w placówce opiekuńczo-pielęgniarskiej (SNF) tylko w ramach krótkiej rehabilitacji, najwyżej 100 dni w okresie świadczeń. Za długotrwałą opiekę, czyli codzienną pomoc przy myciu, ubieraniu czy jedzeniu, Medicare nie płaci. Medicaid ma obowiązek pokrywać pobyt w nursing home osobom, które spełniają warunki finansowe i medyczne.
- Opieka w domu: usługi home health są w Medicaid obowiązkowe, a pomoc osobista (personal care) i programy domowe zamiast nursing home (HCBS waiver) zależą od stanu.
- Transport do lekarza: Medicaid musi go zapewnić, gdy nie masz jak dojechać.
- Stomatologia i okulary: w Medicaid to świadczenia dodatkowe, więc część stanów je daje, a część nie.
Sprawdź, który program wchodzi w grę
Kilka pytań pomoże Ci zobaczyć, od której części poradnika zacząć, ale ostateczną decyzję zawsze podejmuje stanowy urząd.
Medicaid, MSP czy Extra Help: co może mi przysługiwać
Jaki masz status w USA?
Czy Twój miesięczny dochód mieści się w progu pełnej Medicaid dla seniorów w Twoim stanie?
Wiele stanów wiąże ten próg ze stawką SSI, czyli 994 USD miesięcznie w 2026 r. Inne mają wyższy, na przykład Nowy Jork 1 836 USD dla osoby samotnej.
Czy Twoje policzalne aktywa są poniżej limitu stanu?
Częsty próg to 2 000 USD dla osoby i 3 000 USD dla pary, ale Nowy Jork ma 33 038 USD, a Illinois 17 500 USD. Dom, w którym mieszkasz, i jeden samochód zwykle się nie liczą.
Czy Medicaid jest Ci potrzebna głównie na opiekę długoterminową, na przykład nursing home?
Czy dochód jest niższy niż 1 816 USD miesięcznie (para: 2 455 USD), a aktywa niższe niż 9 950 USD (para: 14 910 USD)?
To federalne progi programów MSP na 2026 r. Stany mogą liczyć łagodniej.
Czy dochód roczny jest niższy niż 23 940 USD (para: 32 460 USD), a aktywa niższe niż 18 090 USD (para: 36 100 USD)?
Prawdopodobnie dual eligibility
Złóż wniosek w stanowym urzędzie Medicaid. Przy pełnej Medicaid stan zwykle płaci składkę Part B, a Extra Help na leki dostajesz automatycznie. Zobacz sekcję „Co daje dual eligibility”.
Najpierw porozmawiaj z prawnikiem od elder law
Majątek można zmniejszyć w dozwolony sposób, ale darowizny z ostatnich 5 lat mogą oznaczać karę w postaci miesięcy bez pomocy. Przeczytaj sekcje o okresie 5 lat wstecz i o spend-down, zanim cokolwiek przepiszesz na dzieci.
Prawdopodobnie Medicare Savings Program
QMB, SLMB albo QI opłacają co najmniej składkę Part B, a razem z MSP dostajesz automatycznie Extra Help. Wniosek składasz w stanie, nawet jeśli nie masz pewności, czy się zmieścisz.
Prawdopodobnie Extra Help na leki
Wniosek złożysz w Social Security Administration. Zobacz sekcję o Extra Help.
Powyżej progów federalnych
Niektóre stany mają wyższe limity, więc i tak zapytaj w stanowym urzędzie. Bezpłatnie pomogą też doradcy SHIP.
Zwykle trzeba poczekać 5 lat
Posiadacze zielonej karty co do zasady czekają 5 lat na pełną Medicaid, chyba że wcześniej byli uchodźcami lub azylantami. Część stanów finansuje własne programy, więc zapytaj w swoim stanie. Pomoc w nagłych wypadkach przysługuje niezależnie od tego.
Od 1 października 2026 r. zwykle tylko pomoc w nagłych wypadkach
Federalne pieniądze na pełną Medicaid przysługują teraz tylko obywatelom, posiadaczom zielonej karty, Cuban/Haitian entrants i obywatelom krajów COFA. Zobacz sekcję o statusie imigracyjnym i zapytaj w stanie o programy finansowane przez sam stan.
Limity dochodu i majątku dla pełnej Medicaid
Często słyszy się, że Medicaid przysługuje do 138% progu ubóstwa (FPL). To dotyczy rozszerzonej Medicaid z ustawy ACA, a ta grupa obejmuje dorosłych poniżej 65. roku życia. Seniorzy kwalifikują się w osobnej kategorii „aged, blind, disabled” i tu każdy stan ma własny próg. Przykłady na 2026 r.:
- Punkt odniesienia SSI: wiele stanów opiera się na regułach Supplemental Security Income. Federalna stawka SSI wynosi w 2026 r. 994 USD miesięcznie dla osoby i 1 491 USD dla pary, a limit majątku 2 000 USD i 3 000 USD (CMS).
- Nowy Jork: dla seniorów dochód do 1 836 USD miesięcznie (para 2 489 USD), majątek do 33 038 USD (para 44 796 USD), według tabeli stanowej na 2026 r.
- Illinois: w programie AABD Medical limit majątku wynosi 17 500 USD, niezależnie od liczby osób w gospodarstwie (od 12 maja 2023 r.).
Przy niższym dochodzie niż wymagany możesz mieć prawo do pełnej Medicaid, a przy trochę wyższym część stanów ma program „medically needy” albo „spenddown”, w którym najpierw sam pokrywasz część rachunków medycznych. Zasady sprawdź w swoim stanowym urzędzie.
Co zwykle nie liczy się do majątku
Stany, które stosują zasady SSI, nie liczą m.in.:
- domu, w którym mieszkasz (przy wniosku o opiekę długoterminową obowiązuje jednak limit wartości domu, opisany niżej),
- jednego samochodu używanego do przejazdów Twoich lub domowników, bez względu na jego wartość,
- zwykłych rzeczy osobistych i wyposażenia domu,
- do 1 500 USD odłożonych osobno na pogrzeb (każdy z małżonków osobno),
- polis na życie, jeśli łączna suma ubezpieczenia na daną osobę nie przekracza 1 500 USD.
Co się liczy
- pieniądze na kontach i gotówka,
- akcje, fundusze, lokaty CD,
- druga nieruchomość,
- drugi samochód (liczy się jego wartość netto),
- wartość wykupu polis na życie powyżej progu.
Konta emerytalne (IRA, 401(k)) stany traktują różnie, dlatego zapytaj o nie wprost przy wniosku.
Medicare Savings Programs: pomoc przy składkach
Jeśli nie masz prawa do pełnej Medicaid, a dochód jest niski, stan może opłacać Twoje koszty Medicare w ramach jednego z czterech programów MSP. Progi federalne na 2026 r. według Medicare.gov:
| Program | Dochód miesięcznie (osoba / para) | Majątek (osoba / para) | Co pokrywa |
|---|---|---|---|
| QMB (Qualified Medicare Beneficiary) | 1 350 / 1 824 USD | 9 950 / 14 910 USD | Składkę Part A (jeśli ją płacisz), składkę Part B, udziały własne i współpłacenie |
| SLMB (Specified Low-Income Medicare Beneficiary) | 1 616 / 2 184 USD | 9 950 / 14 910 USD | Składkę Part B |
| QI (Qualifying Individual) | 1 816 / 2 455 USD | 9 950 / 14 910 USD | Składkę Part B |
| QDWI (Qualified Disabled and Working Individual) | 5 405 / 7 299 USD | 4 000 / 6 000 USD | Składkę Part A, tylko dla pracujących osób z niepełnosprawnością, które straciły darmową Part A |
Na Alasce i Hawajach progi dochodu są nieco wyższe. Do SLMB i QI trzeba mieć Part A i Part B. W QI wniosek składa się co roku, a stany przyznają miejsca w kolejności zgłoszeń, z pierwszeństwem dla osób, które miały QI rok wcześniej.
Stany mogą liczyć łagodniej. Nowy Jork w 2026 r. nie bada majątku w QMB ani w QI, a próg dochodu dla QMB to 138% FPL (1 836 USD miesięcznie dla osoby), dla QI do 186% FPL (2 474 USD). Medicare.gov radzi złożyć wniosek nawet wtedy, gdy wydaje Ci się, że się nie zmieścisz.
Ustawa z 4 lipca 2025 r. (Public Law 119-21) wstrzymała do 30 września 2034 r. część przepisów z 2023 r., które miały uprościć zapisy do MSP. Programy działają dalej, ale procedura w Twoim stanie może być mniej automatyczna.
Extra Help na leki
Extra Help (Low Income Subsidy) obniża koszty Part D. Dostajesz ją automatycznie, jeśli masz pełną Medicaid, MSP albo SSI. Pozostali składają wniosek w Social Security Administration. Limity na 2026 r.:
- dochód do 23 940 USD rocznie dla osoby i 32 460 USD dla pary,
- majątek do 18 090 USD dla osoby i 36 100 USD dla pary.
W 2026 r. osoba z MSP płaci najwyżej 12,65 USD za lek objęty planem. Na 2027 r. Medicare.gov podaje: do 5,80 USD za lek generyczny i do 14,40 USD za lek markowy, a po osiągnięciu 2 400 USD łącznych kosztów leków 0 USD. Osoba z pełną Medicaid i QMB zapłaci w 2027 r. najwyżej 4,90 USD za lek. Kto dostaje Extra Help, nie płaci też kary za spóźniony zapis do Part D.
Status imigracyjny a Medicaid od 1 października 2026 r.
Ustawa Public Law 119-21 (sekcja 71109) zmieniła zasady finansowania. Od 1 października 2026 r. rząd federalny płaci za pełną Medicaid tylko dla osób, które mieszkają w USA i są:
- obywatelami albo „nationals” USA,
- posiadaczami zielonej karty (LPR),
- Cuban/Haitian entrants,
- obywatelami krajów objętych umowami COFA (Mikronezja, Wyspy Marshalla, Palau), mieszkającymi legalnie w USA.
Co to oznacza w praktyce:
- Obywatel USA: bez zmian.
- Zielona karta od co najmniej 5 lat: bez zmian. Tak jest u większości polskich emerytów mieszkających w USA od lat.
- Zielona karta krócej niż 5 lat: nadal obowiązuje 5-letni okres oczekiwania na federalną Medicaid. Nie dotyczy on osób, które wcześniej były uchodźcami lub azylantami i potem dostały zieloną kartę.
- Uchodźca lub azylant bez zielonej karty: od 1 października 2026 r. nie mieści się już w grupach finansowanych federalnie. Zapytaj prawnika imigracyjnego, czy możesz ubiegać się o stały pobyt.
- Inny status albo brak statusu: Medicaid może pokryć leczenie nagłego stanu zagrożenia zdrowia (emergency Medicaid), jeśli spełniasz pozostałe warunki stanu.
Stany mogą finansować z własnych pieniędzy programy dla części imigrantów, ale te zasady często się zmieniają. Jak Twój stan wdraża nowe przepisy i czy ma własny program, zapytaj w stanowym urzędzie Medicaid. Osoby korzystające z programów państwowych czasem martwią się o „public charge”, dlatego przed decyzją o zmianie statusu porozmawiaj z prawnikiem imigracyjnym. Zmiany dla imigrantów w Medicare opisuje poradnik Medicare dla Polaków, a w Marketplace poradnik Jak działa Marketplace i Medicaid.
Opieka długoterminowa: kontrola 5 lat wstecz
Gdy składasz wniosek o Medicaid na nursing home (a w niektórych stanach także na opiekę w domu), stan sprawdza, czy w ciągu 60 miesięcy przed wnioskiem Ty albo małżonek nie oddaliście majątku za mniej, niż był wart (42 U.S.C. 1396p(c)). Darowizna dla syna czy córki oznacza karę: przez określoną liczbę miesięcy Medicaid nie zapłaci za opiekę.
Liczbę miesięcy kary oblicza się, dzieląc wartość darowizn przez średni miesięczny koszt prywatnego pobytu w nursing home w danym stanie. Przykład liczbowy: darowizna 120 000 USD przy średnim koszcie 10 000 USD miesięcznie daje 12 miesięcy bez pomocy Medicaid.
Bez kary można przekazać dom:
- współmałżonkowi,
- dziecku poniżej 21 lat albo dziecku niewidomemu lub z trwałą niepełnosprawnością,
- rodzeństwu, które ma udział we własności domu i mieszkało w nim co najmniej rok przed Twoim przyjęciem do placówki,
- dorosłemu dziecku, które mieszkało z Tobą co najmniej 2 lata przed przyjęciem do placówki i opiekowało się Tobą tak, że mogłeś zostać w domu.
Kary nie ma też przy przekazaniu majątku małżonkowi lub na jego wyłączną korzyść oraz przy przekazaniu do specjalnego trustu dla dziecka z niepełnosprawnością. Wszystkie inne sytuacje omów z prawnikiem od elder law, zanim cokolwiek podpiszesz.
Ochrona zdrowego małżonka
Gdy jeden z małżonków idzie do nursing home, drugi (community spouse) nie musi zostać bez środków. Na 2026 r. CMS podaje:
- małżonek w domu zachowuje majątek co najmniej 32 532 USD i najwyżej 162 660 USD, zależnie od stanu i wielkości wspólnego majątku,
- minimalny miesięczny dochód chroniony (MMMNA) to od 1 lipca 2026 r. 2 705 USD (Alaska 3 381,25 USD, Hawaje 3 111,25 USD), a maksymalny 4 066,50 USD.
Nowy Jork pozwala małżonkowi w domu zachować co najmniej 74 820 USD i stosuje kwotę 4 066,50 USD jako dochód chroniony. Szczegóły opisujemy w poradniku Domy seniora w USA.
Wartość domu i odzyskiwanie kosztów po śmierci
Przy wniosku o opiekę długoterminową dom nie jest zwolniony bez ograniczeń. Jeśli Twój udział w wartości domu (po odjęciu kredytu) przekracza limit stanu, Medicaid nie zapłaci za nursing home ani za inną opiekę długoterminową. W 2026 r. stany stosują limit od 752 000 USD do 1 130 000 USD (Nowy Jork: 1 130 000 USD). Limit nie obowiązuje, jeśli w domu legalnie mieszka małżonek, dziecko poniżej 21 lat albo dziecko niewidome lub z niepełnosprawnością.
Od 1 stycznia 2028 r. (Public Law 119-21, sekcja 71108) górna granica wyniesie najwyżej 1 000 000 USD, z wyjątkiem domów na działkach rolnych.
Estate recovery: każdy stan ma obowiązek odzyskać z majątku zmarłego koszty Medicaid wydane po jego 55. roku życia na nursing home, opiekę domową i środowiskową (HCBS) oraz związane z nimi leczenie szpitalne i leki. Stan może sięgnąć też po inne wydatki. Odzyskanie jest możliwe dopiero po śmierci małżonka i tylko wtedy, gdy nie ma dziecka poniżej 21 lat ani dziecka niewidomego lub z niepełnosprawnością. Ten obowiązek mają wszystkie stany.
Spend-down: gdy majątek przekracza limit
Spend-down to zmniejszenie majątku do limitu przez wydatki, za które dostajesz coś o równej wartości. Typowe przykłady:
- spłata długów i kredytu hipotecznego,
- naprawy i przystosowanie domu, w którym mieszkasz,
- wymiana jedynego samochodu na inny,
- opłacenie z góry pogrzebu w granicach dozwolonych przez stan,
- płacenie za własną opiekę.
Bardziej złożone rozwiązania, takie jak annuity spełniające wymogi Medicaid czy trusty, mają szczegółowe warunki w 42 U.S.C. 1396p i w przepisach stanowych. Nie rób tego sam. Każda transakcja z ostatnich 5 lat może zostać uznana za darowiznę, dlatego skonsultuj plan z prawnikiem od elder law.
PACE: opieka zamiast nursing home
PACE (Program of All-Inclusive Care for the Elderly) to program Medicare i Medicaid dla osób, które potrzebują opieki na poziomie nursing home, ale mogą bezpiecznie mieszkać w domu z pomocą zespołu PACE. Warunki według Medicare.gov: ukończone 55 lat, mieszkanie na terenie działania organizacji PACE, potwierdzona przez stan potrzeba opieki na poziomie nursing home i możliwość bezpiecznego życia w domu. Kto ma Medicaid, nie płaci miesięcznej składki za PACE. Program działa tylko w niektórych stanach i rejonach, więc sprawdź dostępność na Medicare.gov.
Jak złożyć wniosek
- Medicaid i MSP: w stanowym urzędzie Medicaid (Department of Health, Department of Human Services albo Social Services, zależnie od stanu). Listę urzędów podaje Medicare.gov i Medicaid.gov.
- Extra Help: online w Social Security Administration albo w lokalnym biurze SSA.
- Bezpłatna pomoc: doradcy SHIP (State Health Insurance Assistance Program) pomagają przy Medicare, MSP i Extra Help, shiphelp.org. Lokalne usługi dla seniorów znajdziesz przez Eldercare Locator (1-800-677-1116).
- Prawnik od elder law: przy domu, oszczędnościach i planowaniu nursing home.
Od wniosków złożonych od 1 stycznia 2027 r. Medicaid dla seniorów pokryje wstecz rachunki najwyżej za 2 miesiące przed miesiącem wniosku, a nie za 3 jak dotąd (Public Law 119-21, sekcja 71112). Nie zwlekaj więc ze złożeniem wniosku po pobycie w szpitalu czy przyjęciu do placówki.
Dokumenty, które zwykle są potrzebne
- dowód obywatelstwa albo statusu (paszport, zielona karta, certyfikat naturalizacji),
- numer SSN,
- dowody dochodu: decyzja o świadczeniu z Social Security, emerytura z Polski lub z pracy, odcinki wypłat,
- wyciągi bankowe z ostatnich miesięcy, a przy wniosku o opiekę długoterminową także dokumenty z okresu do 5 lat wstecz,
- akt własności nieruchomości,
- polisy na życie,
- niezapłacone rachunki medyczne.
Częste błędy
- Przepisanie domu na dzieci w pośpiechu. Darowizna w ciągu 5 lat przed wnioskiem oznacza karę. Najpierw sprawdź, czy nie pasuje któryś z wyjątków opisanych wyżej.
- Rezygnacja z wniosku ze wstydu. Medicaid i MSP to programy, do których masz prawo, jeśli spełniasz warunki.
- Niepełne dokumenty. Braki potrafią opóźnić decyzję o miesiące, a przy nowych zasadach pokrycie wstecz jest krótsze.
- Liczenie na to, że Medicare zapłaci za długi pobyt w nursing home. Medicare pokrywa tylko krótką rehabilitację.
- Brak odpowiedzi na listy z urzędu. Odnowienie uprawnień wymaga odpowiedzi w terminie, inaczej możesz stracić pomoc.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę mieć Medicaid, jeśli mam dom?
Tak. Dom, w którym mieszkasz, zwykle nie liczy się do limitu majątku. Przy wniosku o opiekę długoterminową obowiązuje jednak limit wartości domu (w 2026 r. od 752 000 do 1 130 000 USD, zależnie od stanu), chyba że mieszka w nim małżonek lub dziecko z określonych grup. Po Twojej śmierci stan może dochodzić zwrotu kosztów z majątku.
Czym różni się QMB od pełnej Medicaid?
QMB pokrywa tylko koszty Medicare: składki, udziały własne i współpłacenie. Pełna Medicaid daje też świadczenia, których Medicare nie ma, na przykład długotrwały pobyt w nursing home. Można mieć oba jednocześnie.
Ile kosztuje mnie Part B, jeśli dostanę MSP?
Przy QMB, SLMB i QI stan płaci składkę Part B, w 2026 r. 202,90 USD miesięcznie.
Mam zieloną kartę od 3 lat. Czy dostanę Medicaid?
Federalnej pełnej Medicaid zwykle nie, bo obowiązuje 5-letni okres oczekiwania, chyba że wcześniej byłeś uchodźcą lub azylantem. Możesz mieć prawo do pomocy w nagłych wypadkach, a niektóre stany mają własne programy. Zapytaj w stanowym urzędzie.
Czy nowe zasady o odnowieniu co 6 miesięcy dotyczą seniorów?
Nie. Odnowienie co 6 miesięcy od 2027 r. dotyczy dorosłych z rozszerzonej Medicaid, czyli osób poniżej 65. roku życia. Seniorów nadal sprawdza się zwykle raz w roku, ale stany mogą prosić o dokumenty częściej, gdy coś się zmieni.
Źródła
Stan na 23 października 2026 r. Poradnik ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej ani imigracyjnej. Zasady Medicaid różnią się między stanami, a część przepisów z 2025 r. jest dopiero wdrażana, więc przed decyzją sprawdź aktualne informacje w stanowym urzędzie Medicaid, u doradcy SHIP albo u prawnika od elder law.
Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!