W 2025 r. CERT Polska obsłużył 253 238 incydentów zakwalifikowanych jako oszustwa komputerowe. To o 158% więcej niż rok wcześniej i 97% wszystkich zgłoszeń, którymi zajmował się zespół. W tym samym roku na listę ostrzeżeń CERT trafiło ponad 244 tys. niebezpiecznych domen, a operatorzy zablokowali prawie 1,9 mln złośliwych SMS-ów. Jeśli masz konto w polskim banku albo pomagasz rodzinie w Polsce, dobrze znać obecne schematy oszustw. Jeszcze ważniejsze są Twoje prawa: przy transakcji nieautoryzowanej bank ma obowiązek zwrócić pieniądze najpóźniej do końca następnego dnia roboczego, a to on musi udowodnić, że płatność zleciłeś Ty. Poniżej opisujemy aktualne przekręty, bezpłatne narzędzia ochrony i drogę do odzyskania pieniędzy, także wtedy, gdy mieszkasz za granicą.
Czym oszuści łowią ofiary (dane CERT Polska za 2025 r.)
- Fałszywe inwestycje. CERT nazywa je jednym z najbardziej dotkliwych finansowo zagrożeń. Oszuści zakładają strony z rzekomymi platformami inwestycyjnymi, podszywają się pod znane spółki paliwowo-energetyczne i używają wizerunków osób publicznych. W 2025 r. na listę ostrzeżeń trafiło 98 663 takich domen. O bezpiecznym oszczędzaniu piszemy w poradniku o obligacjach i oszczędzaniu.
- Phishing, czyli wyłudzanie danych logowania. CERT odnotował 78 391 takich incydentów. Najczęściej oszuści podszywali się pod dwa największe polskie serwisy ogłoszeniowe i sprzedażowe: „kupujący” przysyła link do „odbioru pieniędzy”, a strona kradnie dane karty.
- Fałszywe wezwania do zapłaty i zwroty. Strony udające system e-TOLL z „zaległą opłatą drogową”, „zwrot z NFZ” za leki, „nadpłata za prąd”. Formularz zwykle ma dwa etapy: najpierw dane osobowe, potem dane karty.
- SMS bez linku. Blokowanie SMS-ów z linkami działa, więc przestępcy coraz częściej wysyłają wiadomość, która ma tylko skłonić do kontaktu, na przykład „Mamo, zepsuł mi się telefon, napisz na komunikatorze”.
- BLIK. Przejęte konto znajomego w mediach społecznościowych prosi o kod BLIK, „bo pilnie potrzebuje”. W kwietniu 2025 r. CERT ostrzegał też przed kampanią podszywającą się pod samą usługę BLIK.
- Fałszywe aplikacje. Po zgłoszeniach CERT z oficjalnego sklepu z aplikacjami na Androida usunięto 119 aplikacji podszywających się pod znane polskie firmy. Instaluj tylko oficjalną aplikację swojego banku i sprawdzaj wydawcę.
- Telefon „z banku” z podrobionym numerem (spoofing). Od 2023 r. podszywanie się pod cudzy numer w celu wyłudzenia to przestępstwo zagrożone karą od 3 miesięcy do 5 lat więzienia (art. 31 ustawy o zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej), a operatorzy muszą blokować takie połączenia albo ukrywać fałszywy numer. Zjawisko jednak nie zniknęło, więc każdy telefon „z banku” traktuj jak potencjalnie fałszywy. Schematy wymierzone w seniorów, takie jak „na wnuczka” czy „bezpieczne konto”, opisujemy w poradniku o ochronie rodziców przed oszustami.
Bezpłatne narzędzia, które warto zapisać. Podejrzany SMS przekaż bez zmian na numer 8080. Trafia wtedy do CERT Polska, który na tej podstawie dopisuje strony do listy ostrzeżeń i tworzy wzorce blokowania u operatorów. Incydent lub podejrzaną stronę zgłosisz na incydent.cert.pl. Kartę zastrzeżesz pod numerem +48 828 828 828, bezpłatnym i całodobowym, z którego korzysta wiele banków. Od lutego 2026 r. zgubiony dowód osobisty lub paszport zastrzeżesz też w aplikacji mObywatel, jeśli masz w niej mDowód. Zanim komuś zapłacisz za „inwestycję”, sprawdź listę ostrzeżeń publicznych KNF.
Czy bank odda pieniądze
Najwięcej zależy od tego, kto zlecił płatność. Schemat pomoże ustalić, w której sytuacji jesteś i od czego zacząć.
Czy bank odda Ci pieniądze po oszustwie?
Kto zlecił transakcję?
Zanim odpowiesz: zadzwoń na oficjalną infolinię banku (numer z karty lub ze strony banku) i zablokuj dostęp do konta. Liczy się każda minuta.
Czy od obciążenia rachunku minęło więcej niż 13 miesięcy?
Jak zapłaciłeś?
Bank powinien zwrócić pieniądze do końca następnego dnia roboczego
To transakcja nieautoryzowana. Bank musi udowodnić, że ją autoryzowałeś albo że doprowadziłeś do niej umyślnie lub przez rażące niedbalstwo. Zgłoś ją od razu, złóż reklamację na piśmie z powołaniem na art. 45 i 46 ustawy o usługach płatniczych, a jeśli bank odmówi, złóż bezpłatny wniosek do Rzecznika Finansowego. Szczegóły w części „Twoje prawa”.
Roszczenie wobec banku mogło wygasnąć
Po 13 miesiącach od obciążenia rachunku roszczenia z tytułu nieautoryzowanej transakcji co do zasady wygasają (art. 44). Wyjątek: bank nie udostępnił Ci informacji o transakcji tak, jak wymaga ustawa. Złóż zawiadomienie o przestępstwie, a ocenę swojej sprawy skonsultuj z Rzecznikiem Finansowym lub prawnikiem.
Złóż reklamację z wnioskiem o chargeback
Przy płatności kartą u nieuczciwego sprzedawcy poproś bank o procedurę chargeback. Terminy wyznaczają organizacje kartowe, więc zgłaszaj sprawę jak najszybciej. Złóż też zawiadomienie o przestępstwie. Zobacz „Odzyskiwanie pieniędzy krok po kroku”.
Szanse na zwrot są mniejsze, ale działaj
Przelew lub kod BLIK, który sam zatwierdziłeś pod wpływem manipulacji, prawo traktuje inaczej niż transakcję nieautoryzowaną. Mimo to od razu poproś bank o próbę zatrzymania środków, złóż reklamację i zawiadomienie o przestępstwie, a po odmowie banku wniosek do Rzecznika Finansowego.
Twoje prawa według ustawy o usługach płatniczych
| Zasada | Podstawa |
|---|---|
| Bank zwraca kwotę nieautoryzowanej transakcji niezwłocznie, najpóźniej do końca dnia roboczego po dniu, w którym ją stwierdził lub otrzymał zgłoszenie. Może tego nie zrobić tylko wtedy, gdy ma uzasadnione i udokumentowane podstawy, by podejrzewać oszustwo, i pisemnie zawiadomi organy ścigania. | art. 46 ust. 1 |
| Ciężar dowodu spoczywa na banku. To bank musi wykazać, że transakcja była autoryzowana. Samo to, że w systemie zapisano użycie Twojej karty lub loginu, nie wystarcza ani do udowodnienia autoryzacji, ani rażącego niedbalstwa. | art. 45 |
| Przy zgubionej, skradzionej lub przywłaszczonej karcie odpowiadasz najwyżej do równowartości 50 euro. W pełnej wysokości tylko wtedy, gdy doprowadziłeś do transakcji umyślnie albo przez umyślne lub rażąco niedbałe naruszenie obowiązków. Po zgłoszeniu utraty nie odpowiadasz wcale, chyba że działałeś umyślnie. | art. 46 ust. 2–4 |
| Jeśli bank nie wymagał silnego uwierzytelnienia (na przykład potwierdzenia w aplikacji), nie odpowiadasz za nieautoryzowaną transakcję, chyba że działałeś umyślnie. | art. 46 ust. 4a |
| Nieautoryzowaną transakcję zgłaszasz niezwłocznie. Po 13 miesiącach od obciążenia rachunku roszczenia wygasają. | art. 44 |
| Bank odpowiada na reklamację w 15 dni roboczych. W szczególnie skomplikowanych sprawach musi wyjaśnić przyczynę opóźnienia, a termin może wydłużyć najwyżej do 35 dni roboczych. | art. 15a |
UOKiK od lat sprawdza, czy banki stosują te przepisy. W lipcu 2022 r. postawił zarzuty pięciu bankom, a w lutym 2024 r. kolejnym sześciu, właśnie za to, że nie oddawały pieniędzy z nieautoryzowanych transakcji w terminie. Trzeba jednak uczciwie powiedzieć: przelew, który sam zatwierdziłeś pod wpływem manipulacji, to inna sytuacja niż kradzież danych. Tu banki bronią się skuteczniej i szanse na zwrot są mniejsze. Na 23 października 2026 r. polska ustawa nie zawiera przepisu, który przenosiłby na bank odpowiedzialność za taki przelew po telefonie z podrobionego numeru. Nowe unijne rozporządzenie o usługach płatniczych (PSR), które ma rozszerzyć odpowiedzialność banków za oszustwa „na pracownika banku”, jeszcze nie obowiązuje.
Odzyskiwanie pieniędzy krok po kroku
Od razu: bank i blokady
Zadzwoń na oficjalną infolinię banku. Zgłoś transakcję, zablokuj kartę i dostęp do bankowości, poproś o próbę wstrzymania lub zawrócenia przelewu, zanim zostanie rozliczony. Zastrzeż numer PESEL w mObywatelu, przez gov.pl albo w urzędzie gminy. Jest to bezpłatne, a od 1 czerwca 2024 r. banki muszą sprawdzać zastrzeżenie przed udzieleniem kredytu. Możesz też włączyć płatne alerty w Biurze Informacji Kredytowej, żeby wiedzieć o próbach wzięcia kredytu na Twoje dane.
Reklamacja na piśmie
Opisz, co się stało, i powołaj się na art. 46 (zwrot do końca następnego dnia roboczego) oraz art. 45 (ciężar dowodu na banku). Jeśli zapłaciłeś kartą u nieuczciwego sprzedawcy, poproś o chargeback. To procedura organizacji kartowych z własnymi terminami, więc nie zwlekaj.
Zawiadomienie o przestępstwie
Według Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości złożysz je w każdej jednostce policji. Przygotuj adresy stron, całą korespondencję (wiadomości bez zmian lub w wersji elektronicznej), numery kont i adresy portfeli kryptowalut, potwierdzenia płatności, informację o wysokości straty i dacie zastrzeżenia PESEL. Mieszkając za granicą, możesz wysłać zawiadomienie na piśmie pocztą do prokuratury albo działać przez pełnomocnika w Polsce.
Bank odmówił? Rzecznik Finansowy
Po rozpatrzeniu reklamacji przez bank możesz złożyć wniosek o postępowanie interwencyjne Rzecznika Finansowego. Ustawa nie przewiduje za nie opłaty, a wniosek złożysz elektronicznie, bez przyjazdu do Polski. Rzecznik może poprosić bank o ponowne rozpatrzenie sprawy i przedstawić sądowi swój pogląd w sprawie. Jest też postępowanie polubowne, w którym udział banku jest obowiązkowy, a opłata dla klienta wynosi 50 zł. Ustawa nie mówi, że wniosek do Rzecznika przerywa bieg przedawnienia, więc nie odkładaj sprawy na lata.
Bankowość z zagranicy: codzienne nawyki
- Loguj się tylko przez oficjalną aplikację banku z autoryzacją mobilną na zaufanym telefonie. Przed dłuższym wyjazdem zaktualizuj w banku numer telefonu i dane kontaktowe.
- Banki mogą dodatkowo weryfikować logowania z zagranicznych adresów IP. To normalne. Unikaj za to logowania przez publiczne Wi-Fi.
- Nigdy nie instaluj programu do zdalnego pulpitu „na prośbę banku”, bo to klasyczny sposób przejęcia konta. Bank nigdy nie prosi o przelew na „konto techniczne” ani „bezpieczne”.
- Jeśli nie masz pewności, czy strona lub instytucja jest prawdziwa, sprawdź ją metodami z poradnika o rozpoznawaniu prawdziwych źródeł.
Pięć odruchów, które chronią pieniądze. Telefon „z banku”? Rozłącz się i oddzwoń na numer z karty. SMS z linkiem do „dopłaty 2,50 zł”? Przekaż go na 8080 i usuń. Znajomy prosi na czacie o kod BLIK? Zadzwoń do niego. „Okazja inwestycyjna” z reklamy? Sprawdź listę ostrzeżeń KNF. Coś już się stało? Bank, reklamacja, policja, Rzecznik Finansowy. I nie wstydź się zgłaszać: przy ćwierci miliona incydentów rocznie to nie naiwność, tylko statystyka.
Najczęściej zadawane pytania
Ile czasu ma bank na zwrot pieniędzy z nieautoryzowanej transakcji?
Do końca dnia roboczego następującego po dniu, w którym bank stwierdził transakcję albo dostał Twoje zgłoszenie. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy bank ma udokumentowane podstawy do podejrzenia oszustwa i pisemnie zawiadomi organy ścigania.
Podałem kod BLIK „znajomemu” na czacie. Czy bank musi oddać pieniądze?
Raczej nie na podstawie art. 46, bo kod podałeś sam, czyli transakcję zatwierdziłeś. Natychmiast zgłoś sprawę w banku, poproś o próbę zatrzymania środków i złóż zawiadomienie na policji. Jeśli bank odmówi, możesz zwrócić się do Rzecznika Finansowego.
Czy mogę złożyć zawiadomienie o przestępstwie, mieszkając w USA?
Tak. Zawiadomienie można złożyć na piśmie i wysłać pocztą do prokuratury w Polsce albo zlecić to pełnomocnikowi. Dołącz wszystkie dowody: potwierdzenia przelewów, zrzuty ekranu, numery kont.
Czy postępowanie przed Rzecznikiem Finansowym coś kosztuje?
Postępowanie interwencyjne jest bezpłatne. Za postępowanie polubowne klient płaci 50 zł, a Rzecznik może go z tej opłaty zwolnić w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Źródła
Stan na 23 października 2026 r. Poradnik ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W konkretnej sprawie skontaktuj się z bankiem, Rzecznikiem Finansowym, policją lub prawnikiem.
Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!