Telefon o 22:00: „Babciu, miałam wypadek, potrzebna kaucja…” – a potem „policjant”, który każe przekazać oszczędności „do zabezpieczenia”. Według danych policji w 2025 r. oszuści wyłudzili tą metodą od polskich seniorów blisko 160 milionów złotych, a liczba przypadków w 2026 r. dalej rośnie. Najgorsze w tym wszystkim: ofiarami padają rodzice i dziadkowie ludzi mieszkających za granicą – bo samotny senior to ulubiony cel. Dobra wiadomość: większość zabezpieczeń możesz ustawić rodzicom zdalnie, z Chicago czy Londynu, w jeden wieczór. Ten poradnik pokazuje aktualne scenariusze oszustw (łącznie z najnowszym – przez wideorozmowy – przed którym policja ostrzegła 21 lipca 2026 r.), konkretne zabezpieczenia krok po kroku i co robić, gdy już się stało.
Jak dziś oszukują: pięć scenariuszy z 2025/2026
| Metoda | Jak wygląda |
|---|---|
| „Na wnuczka” | Telefon od „wnuczki/wnuka” po wypadku – potrzebna natychmiast gotówka na „kaucję” lub „ugodę”. Głos „zniekształcony przez emocje” albo… wygenerowany przez AI. Po pieniądze przychodzi „pośrednik”. |
| „Na policjanta” / CBŚP | „Funkcjonariusz” informuje, że oszczędności są zagrożone (np. „nieuczciwy pracownik banku”) i każe przelać środki na „bezpieczne konto” albo przekazać gotówkę kurierowi „do zabezpieczenia”. Bywa łączone z telefonem fałszywego „pracownika banka”, który „potwierdza” akcję. |
| „Na pracownika banku” | Telefon z numeru wyglądającego jak infolinia banku (spoofing): „wykryliśmy podejrzaną transakcję”, prośba o zainstalowanie aplikacji „zabezpieczającej” (w rzeczywistości pulpit zdalny typu AnyDesk) lub przelew na „konto techniczne”. |
| Nowość 2026: wideorozmowa | Policja ostrzegła 21.07.2026: oszuści dzwonią z obrazem – umundurowany „policjant” i „pracownik banku” na ekranie budują wiarygodność i presję. Widok munduru niczego nie dowodzi. |
| Klonowanie głosu (AI) | Policja oficjalnie ostrzega, że przestępcy coraz częściej wykorzystują AI do podszywania się pod bliskich – do nagrań „głosu wnuczka” stosuj zasadę ograniczonego zaufania i zawsze weryfikuj, oddzwaniając na znany numer. |
Trzy zdania, które musi znać każdy rodzic (cytaty z oficjalnych komunikatów policji): „Policjanci nie odbierają nigdy żadnych pieniędzy od nikogo.” „Nigdy nie przelewaj pieniędzy na obce konta podane w rozmowie telefonicznej.” „Bank nigdy nie prosi o przekazanie środków w celu ich zabezpieczenia na konto techniczne.” Każdy telefon o pieniądzach = odłóż słuchawkę i zadzwoń samodzielnie: do wnuczka na jego znany numer, do banku na numer z karty, na policję na 112.
Zabezpieczenia, które ustawisz rodzicom zdalnie
Zastrzeżenie numeru PESEL
Darmowe i natychmiastowe: w aplikacji mObywatel lub na gov.pl (logowanie profilem zaufanym/bankiem), albo osobiście w dowolnym urzędzie gminy. Od 1 czerwca 2024 r. instytucje finansowe muszą sprawdzić rejestr przed udzieleniem kredytu – zastrzeżony PESEL blokuje wyłudzenie pożyczki, a nie przeszkadza w leczeniu, receptach, przelewach ani wypłatach z bankomatu. Najprościej: rodzic robi to sam w mObywatelu, a ty prowadzisz go przez telefon (jak założyć rodzicowi profil zaufany – w poradniku o polskich e-urzędach). Zastrzeżenie można na chwilę cofnąć przed planowanym kredytem czy wizytą u notariusza.
Limity i pełnomocnictwo w banku
Wspólnie z rodzicem ustawcie niskie dzienne limity przelewów i BLIK (w bankowości internetowej lub w oddziale) – oszust nie wyprowadzi wtedy oszczędności jednym przelewem. Rozważ pełnomocnictwo do rachunku dla siebie (ustanawia je właściciel konta, zwykle w oddziale – przy okazji wizyty w Polsce; niektóre banki honorują pełnomocnictwo z podpisem poświadczonym u konsula – zapytaj w konkretnym banku). Pełnomocnik widzi konto i wychwyci nietypowe ruchy.
Alerty BIK dla całej rodziny
Alerty BIK wysyłają SMS przy każdej próbie zaciągnięcia kredytu, pożyczki czy umowy telekomunikacyjnej na dane rodzica (48 zł/rok za osobę; Pakiet Bezpieczna Rodzina Plus obejmuje 5 osób za 238 zł/rok – dobre rozwiązanie „kupione z Ameryki”). Uwaga: założenie konta BIK wymaga weryfikacji tożsamości (mObywatel lub przelew weryfikacyjny) – najłatwiej zrobić to razem podczas wizyty.
Numer alarmowy do kart: 828 828 828
Zapisz rodzicom (i sobie) numer Systemu Zastrzegania Kart +48 828 828 828 – działa całą dobę i jednym telefonem zastrzega karty we wszystkich bankach.
Umówcie rodzinne hasło bezpieczeństwa
Proste i skuteczne: sekretne słowo znane tylko rodzinie. Każdy telefon „od wnuczka w tarapatach” bez hasła = oszustwo. Przećwiczcie scenariusz na głos – senior pod presją reaguje odruchami, nie wiedzą.
Stało się – co robić minuta po minucie
- Natychmiast 112 – także wtedy, gdy oszustwo dopiero trwa (kurier w drodze po gotówkę to szansa dla policji).
- Telefon do banku na oficjalny numer: jeśli przelew jeszcze się nie rozliczył, bywa szansa na wstrzymanie; złóż reklamację. Uczciwie: przy przelewie, który senior sam autoryzował pod wpływem manipulacji, banki często odmawiają zwrotu – dlatego liczy się szybkość, a gotówka oddana kurierowi jest zwykle do odzyskania tylko w postępowaniu karnym. Szczegóły procedur reklamacyjnych i chargeback opisujemy w poradniku o oszustwach bankowych i odzyskiwaniu pieniędzy.
- Zawiadomienie o przestępstwie złożysz w każdej jednostce policji (oszustwo to art. 286 Kodeksu karnego – do 8 lat więzienia). Do spraw internetowych zbierz dowody według listy CBZC: numery kont, korespondencję, adresy stron. Podejrzane SMS-y przekazuj (bez edycji) na darmowy numer 8080 do CERT Polska, incydenty zgłaszaj na incydent.cert.pl.
- Po wycieku danych: zastrzeż PESEL, zastrzeż karty (828 828 828), włącz Alerty BIK.
Rozmowa z rodzicami: jak o tym mówić
Seniorzy wstydzą się prób oszustwa i często ich nie zgłaszają – dlatego zamiast straszyć, umów się na zasadę: „każdy telefon o pieniądzach konsultujesz ze mną, o dowolnej porze – nigdy nie będę zły”. Wyślij rodzicom materiały oficjalnych kampanii (policja z UOKiK, ZUS i KRUS prowadzą wspólną akcję „Seniorze, nie daj się oszukać”; ZBP publikuje ostrzeżenia w serwisie „Bezpieczne bankowanie”). I ważne zastrzeżenie prawne: ubezwłasnowolnienie to nie jest narzędzie ochrony przed oszustami – to drastyczna, wielomiesięczna procedura sądowa odbierająca samodzielność; limity, pełnomocnictwa i alerty osiągają cel ochronny bez niej. Szerzej o wspieraniu starzejących się rodziców piszemy w poradniku o opiece nad rodzicami z zagranicy, a o codziennej pomocy – w poradniku o pomaganiu rodzinie w Polsce.
Plan minimum na jeden wieczór (zdalnie): (1) zadzwoń do rodziców i ustalcie hasło rodzinne + zasadę „każdy telefon o pieniądzach konsultujemy”; (2) poprowadź rodzica przez zastrzeżenie PESEL w mObywatelu; (3) ustawcie razem niskie limity przelewów w bankowości; (4) zapisz w telefonie rodzica: 112, 828 828 828 i swój numer jako „NAJPIERW ZADZWOŃ TU”; (5) przy najbliższej wizycie: pełnomocnictwo do rachunku i Alerty BIK dla rodziny.
Źródła
| Źródło | Typ | Status / Wiarygodność |
|---|---|---|
| Policja: oszustwa przez wideorozmowy (21.07.2026) | Komunikat oficjalny | Źródło pierwotne – najnowsze ostrzeżenie |
| Policja: „na policjanta” i „na wnuczka” – zasady i przypadki | Komunikat oficjalny | Źródło pierwotne (cytowane zasady) |
| gov.pl: zastrzeż numer PESEL | Usługa oficjalna | gov.pl |
| BIK: Alerty BIK i pakiety rodzinne | Instytucja oficjalna | Biuro Informacji Kredytowej (ceny 2026) |
| System Zastrzegania Kart (828 828 828) | Serwis oficjalny | ZBP / NBP |
| CBZC: jak zgłosić cyberoszustwo (lista dowodów) | Strona oficjalna | Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości |
| CERT Polska: fałszywe SMS-y i numer 8080 | Strona oficjalna | CERT Polska / NASK |
| gov.pl: zgłaszanie podejrzanych SMS-ów do CERT | Strona oficjalna | gov.pl |
| ZBP: Bezpieczne bankowanie (spoofing, pulpit zdalny, ostrzeżenia) | Organizacja branżowa | Związek Banków Polskich |
| Kodeks karny art. 286 (oszustwo) | Akt prawny | Tekst ustawy |
| Portal Samorządowy: statystyki policji o oszustwach „na legendę” | Prasa | Cytuje dane KGP (maj 2026) |
Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!