Jak zastrzec numer PESEL krok po kroku i przed czym naprawdę chroni zastrzeżenie

Zastrzeżenie numeru PESEL to bezpłatny wpis w państwowym rejestrze, który blokuje zawarcie na Twoje dane kredytu, pożyczki, umowy leasingu, założenie konta bankowego, sprzedaż nieruchomości u notariusza i wydanie duplikatu karty SIM. Instytucje finansowe mają obowiązek sprawdzać ten rejestr od 1 czerwca 2024 r.

Zastrzeżenie nie unieważnia dowodu osobistego, nie blokuje bankomatu, przelewów, wizyty u lekarza ani przekroczenia granicy. Nie działa też poza Polską – amerykańskiego SSN nie chroni w żaden sposób.

Poniżej: co dokładnie mówią przepisy, jak zastrzec PESEL w trzech kanałach, jak zrobić to z zagranicy i kiedy trzeba zastrzeżenie czasowo cofnąć.

<a id="czym-jest-numer-pesel"></a>

Czym jest numer PESEL

PESEL to jedenastocyfrowy numer nadawany osobom zarejestrowanym w rejestrze PESEL. Zasady jego nadawania określa ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

PESEL nie jest tajemnicą. Widnieje w wielu dokumentach i w części rejestrów publicznych. Dlatego ustawodawca stworzył mechanizm ochronny polegający nie na ukrywaniu numeru, lecz na jego zastrzeżeniu.

Tylko Polska: PESEL ma także wielu Polaków mieszkających na stałe w USA, Kanadzie czy Wielkiej Brytanii – nadany przy urodzeniu albo później, na wniosek złożony w konsulacie RP. Ryzyko wyłudzenia na Twoje dane w Polsce istnieje niezależnie od tego, gdzie mieszkasz.

<a id="czym-jest-zastrzezenie-numeru-pesel"></a>

Czym jest zastrzeżenie numeru PESEL

Zastrzeżenie to wpis informacji o zastrzeżeniu Twojego numeru w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL – państwowym rejestrze prowadzonym przez ministra właściwego do spraw informatyzacji (art. 23d ust. 1 ustawy o ewidencji ludności).

Rejestr powstał na mocy rozdziału 3a tej ustawy (art. 23a–23p), dodanego ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. 2023 poz. 1394). Jego cel to, dosłownie za art. 23a ust. 1, „zapobieganie negatywnym konsekwencjom nieuprawnionego wykorzystania danych osobowych osób, które dokonają zastrzeżenia numeru PESEL".

Rejestr gromadzi bardzo mało danych: numer PESEL, informację o zastrzeżeniu i o cofnięciu, chwilę każdej z tych czynności oraz oznaczenie podmiotu, który to zarejestrował (art. 23c ust. 1). Nie ma tam Twojego adresu, dochodów ani historii kredytowej. Danych się nie usuwa (art. 23c ust. 3), a gromadzone są wyłącznie dane osób pełnoletnich (art. 23a ust. 2).

<a id="cztery-rozne-rzeczy"></a>

Cztery różne rzeczy, które ludzie mylą

1. Zastrzeżenie numeru PESEL – rejestr państwowy, bezpłatny, prowadzony przez Ministerstwo Cyfryzacji. Blokuje czynności wymienione w ustawie. Dotyczy numeru, nie dokumentu.

2. Zgłoszenie utraty dowodu osobistego – procedura z ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych. Unieważnia dowód od razu, także w nocy i w dni wolne. Skutek uboczny: u osoby pełnoletniej zgłoszenie utraty dowodu powoduje zastrzeżenie numeru PESEL z urzędu (art. 23g ust. 1 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności).

3. System DOKUMENTY ZASTRZEŻONE – nie jest rejestrem państwowym. Prowadzi go Związek Banków Polskich, działa od 1997 r. i rozsyła informację o utraconym dokumencie do banków, operatorów komórkowych i tysięcy firm. Zgłoszenia przyjmuje bank – według informacji ZBP także od osób, które nie mają w nim konta.

4. Alerty BIK – płatna usługa komercyjna spółki Biuro Informacji Kredytowej S.A. Powiadamia o zapytaniach o Twoją historię kredytową, ale niczego nie blokuje. Bezpłatnie uzyskasz z BIK kopię danych na podstawie art. 15 RODO; to nie to samo co płatny Raport BIK.

Piąta rzecz to blokada dokumentu w banku – wewnętrzna czynność jednego banku.

<a id="kto-moze-zastrzec"></a>

Kto może zastrzec i ile to kosztuje

Zgodnie z art. 23e ust. 1 zastrzeżenia i cofnięcia może dokonać osoba pełnoletnia, której dane są w rejestrze PESEL, i jest to nieodpłatne. Strona usługi na gov.pl potwierdza: „Usługa jest bezpłatna" i „Usługa będzie zrealizowana od razu".

Ustawa przewiduje dwa własne kanały (art. 23e ust. 2): elektronicznie – w usłudze udostępnionej przez ministra, po uwierzytelnieniu w sposób z art. 20a ust. 1 ustawy o informatyzacji albo certyfikatem publicznej aplikacji mobilnej; albo na piśmie – osobiście w organie dowolnej gminy, na papierze, z własnoręcznym podpisem.

Trzeci kanał jest dla instytucji dobrowolny. Art. 23f pozwala, by bank krajowy, SKOK i operator wyznaczony (Poczta Polska) umożliwiły zastrzeżenie w placówce albo w bankowości elektronicznej. Słowo „może" jest istotne: obowiązku nie mają. I ograniczenie: art. 23f dotyczy wyłącznie zastrzeżenia – cofnięcia w banku ani na poczcie nie zrobisz.

Za osobę bez zdolności do czynności prawnych albo z ograniczoną zdolnością wniosek składa opiekun prawny albo kurator, w urzędzie gminy (art. 23e ust. 5). Pełnomocnik jest dopuszczony tylko wyjątkowo – art. 23e ust. 4: gdy złożenie wniosku jest niemożliwe „z powodu choroby, niepełnosprawności lub innej niedającej się pokonać przeszkody". Zgodnie z opisem usługi na gov.pl pełnomocnik może tylko zastrzec, nie cofnąć.

<a id="instrukcja-mobywatel"></a>

Jak zastrzec PESEL w aplikacji mObywatel

Usługa nazywa się Zastrzeż PESEL. To osobna pozycja niż „Zastrzeż dokument" – nie pomyl ich.

1. Uruchom aplikację mObywatel i zaloguj się.
2. Wejdź do listy usług i wybierz Zastrzeż PESEL.
3. Naciśnij Zastrzeż PESEL i potwierdź – działa natychmiast.

Na tym samym ekranie masz dwa przydatne przyciski: Kto sprawdzał Twój PESEL i Twoje zmiany (historia zastrzeżeń i cofnięć).

Oficjalna strona aplikacji potwierdza: „Zarówno zastrzeżenie numeru PESEL jak i jego cofnięcie są natychmiastowe i odbywają się w czasie rzeczywistym, nawet w nocy i dni wolne od pracy".

<a id="instrukcja-govpl"></a>

Jak zastrzec PESEL przez gov.pl

1. Wejdź na gov.pl/web/gov/zastrzez-swoj-numer-pesel-lub-cofnij-zastrzezenie.
2. Kliknij Zastrzeż PESEL lub cofnij zastrzeżenie.
3. Zaloguj się. Strona wymienia cztery metody: profil zaufany, podpis kwalifikowany, e-dowód, dane do logowania do bankowości elektronicznej.
4. System przeniesie Cię do serwisu mobywatel.gov.pl.
5. Wybierz Zastrzeż PESEL albo Cofnij zastrzeżenie.

Bezpłatnie i od razu. Warunki: masz numer PESEL i jesteś pełnoletni. Do zastrzeżenia własnego numeru nie musisz podawać serii dowodu ani paszportu – wystarczy zalogowanie.

<a id="instrukcja-urzad"></a>

Jak zastrzec PESEL w urzędzie gminy

Wniosek składasz osobiście w dowolnym urzędzie gminy – nie musi to być gmina zameldowania. Bezpłatnie i od razu. Zabierz dowód osobisty (może być dokument w aplikacji mObywatel) albo paszport; cudzoziemiec – dokument podróży lub inny dokument potwierdzający tożsamość i obywatelstwo.

Wniosek wypełnisz wcześniej (wzór określa rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z dnia 7 listopada 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 2485) albo poprosisz urzędnika o wydruk z systemu. Urzędnik potwierdza tożsamość i porównuje Twoje dane oraz wizerunek z Rejestrem Dowodów Osobistych (art. 23i ust. 1 i 3), a następnie „bezpośrednio po złożeniu wniosku i pozytywnej weryfikacji tożsamości" rejestruje zastrzeżenie i wydaje potwierdzenie (art. 23i ust. 4).

<a id="z-zagranicy"></a>

Jak zastrzec PESEL, mieszkając za granicą

Ustawa nie przewiduje zastrzeżenia PESEL u konsula. Art. 23e ust. 2 wymienia tylko usługę elektroniczną i organ dowolnej gminy. Dla porównania: przy dowodzie osobistym ustawodawca konsula wymienia wprost (art. 47 ust. 1 ustawy o dowodach osobistych). Oficjalne strony gov.pl o zastrzeżeniu PESEL konsekwentnie mówią „w dowolnym urzędzie gminy".

Realnie masz więc jedną drogę bez przyjazdu do Polski: zalogować się do usługi elektronicznej – profilem zaufanym, podpisem kwalifikowanym, e-dowodem albo danymi do polskiej bankowości elektronicznej.

Jak zdobyć profil zaufany z zagranicy

Oficjalne FAQ serwisu Profil Zaufany na pytanie „Czy mogę założyć profil zaufany bez wychodzenia z domu?" odpowiada „Tak" i wymienia cztery sposoby:

• bank lub inny dostawca tożsamości – z zastrzeżeniem: „Lista banków, które umożliwiają założenie profilu zaufanego, jest ograniczona";
• e-dowód – dowód z warstwą elektroniczną plus czytnik NFC albo smartfon z anteną NFC;
• rozmowa wideo z urzędnikiem – wymaga ważnego polskiego dowodu albo ważnego polskiego paszportu, przy czym paszportem posłużysz się „jeśli miałeś kiedykolwiek dowód osobisty wydany po 31 grudnia 2000 roku"; rozmowa odbywa się przez Microsoft Teams, w terminie według czasu polskiego;
• certyfikat kwalifikowany – z czytnikiem NFC i aplikacją Podpis GOV.

Jest też droga mieszana: wniosek online i potwierdzenie w punkcie potwierdzającym. FAQ mówi wprost: „Profil zaufany możesz potwierdzić w dowolnym punkcie potwierdzającym, również za granicą".

Konsulat RP potwierdza profil zaufany. Strona konsularna gov.pl/web/usa podaje: „Potwierdzenie profilu zaufanego na platformie ePUAP załatwisz w dowolnie wybranym urzędzie konsularnym". Złóż wniosek online, a potem staw się osobiście w konsulacie w ciągu 30 dni, z ważnym dokumentem tożsamości. Wizytę umawiasz przez e-konsulat, bezpłatnie.

Uwaga z tej samej strony: dane we wniosku muszą być w polskiej pisowni. „Malgorzata" zamiast „Małgorzata" nie przejdzie weryfikacji z rejestrem PESEL.

Trzy pułapki typowe dla Polonii

Zagraniczny numer telefonu. Kody SMS bywają na zagraniczne numery niedostarczane. FAQ Profilu Zaufanego kieruje wtedy na infolinię +48 42 253 54 50 (dni robocze, 7–18 czasu polskiego).

Brak polskiego dowodu. Jeśli nigdy nie miałeś polskiego dowodu wydanego po 31 grudnia 2000 r., droga „rozmowa wideo" jest zamknięta. Zostaje konsulat albo polski bank.

Pełnomocnik to nie jest obejście. Zamieszkiwanie za granicą nie jest przesłanką z art. 23e ust. 4. Pełnomocnik i tak musi stawić się w polskim urzędzie gminy i może tylko zastrzec.

Droga okrężna, która działa

Jeśli dowód zaginął albo został skradziony, zgłoszenie utraty możesz złożyć u konsula (art. 47 ust. 1 ustawy o dowodach osobistych; ust. 3 dopuszcza pismo pocztą lub faksem), a takie zgłoszenie przez osobę pełnoletnią zastrzega PESEL z urzędu. To nie jest sposób na zastrzeżenie profilaktyczne, ale w realnej sytuacji utraty dokumentu działa z zagranicy.

<a id="z-urzedu"></a>

Zastrzeżenie z urzędu – kiedy dzieje się automatycznie

Art. 23g ust. 1 wymienia dwa przypadki bez Twojego wniosku: unieważnienie dowodu osobistego na skutek zgłoszenia jego utraty (art. 47 ustawy o dowodach osobistych) albo zgłoszenia podejrzenia nieuprawnionego wykorzystania danych osobowych (art. 48a tej ustawy), oraz zarejestrowanie danych o zgonie (art. 8 pkt 26).

Punkt pierwszy zawiera niedocenianą możliwość: art. 48a pozwala unieważnić własny dowód na samo podejrzenie, że ktoś nieuprawniony wykorzystuje Twoje dane – bez zgubienia i bez uszkodzenia dokumentu. Zgłoszenia dokonuje się osobiście w organie dowolnej gminy. Uwaga: przy art. 48a ustawa konsula nie wymienia, inaczej niż przy art. 47.

Cofnięcia z urzędu nie ma. Nowy dowód nie zdejmuje zastrzeżenia – musisz je cofnąć sam.

<a id="status"></a>

Jak sprawdzić status i kto sprawdzał Twój PESEL

Wgląd we własne dane (art. 23k ust. 1) – w aplikacji mObywatel albo po zalogowaniu na mobywatel.gov.pl. Ministerstwo Cyfryzacji określa to jako „prawo do bezpłatnego i stałego wglądu on-line".

Wgląd w informację, kto i kiedy weryfikował zastrzeżenie (art. 23l ust. 1) – przycisk Kto sprawdzał Twój PESEL. Uwaga na zakres: przy weryfikacjach zwykłego użytkownika usługi z art. 23j informacja pokazuje podmiot tylko wtedy, gdy sprawdzający działał w imieniu innego podmiotu (art. 23l ust. 5). Zasięg czasowy ogranicza okres przechowywania logów – 6 lat.

Zaświadczenie z rejestru (art. 23k ust. 2 i 5) – online bezpłatne, w urzędzie 17 zł opłaty skarbowej. Sprawę załatwia się już wyłącznie przez e-Doręczenia, a zaświadczenia nie należy drukować – jest dokumentem urzędowym tylko elektronicznie, bo nosi zaawansowaną pieczęć elektroniczną ministra.

Osobno: każdy może sprawdzić cudzy numer PESEL (art. 23j ust. 1) – bezpłatnie, po zalogowaniu, podając numer PESEL oraz serię i numer ostatniego dowodu lub paszportu tej osoby. Kto działa w imieniu firmy, musi ją wskazać pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 23j ust. 5 i 6).

<a id="cofniecie"></a>

Jak cofnąć zastrzeżenie i czym jest cofnięcie czasowe

Cofnięcie robi się tymi samymi dwiema drogami co zastrzeżenie: elektronicznie albo osobiście w dowolnym urzędzie gminy (art. 23e ust. 2). W banku ani na poczcie – nie.

Cofnięcie czasowe istnieje i jest w ustawie. Art. 23d ust. 3: „Cofnięcia zastrzeżenia numeru PESEL w sposób, o którym mowa w art. 23e ust. 2 pkt 1, można dokonać także czasowo, wskazując chwilę ponownego zastrzeżenia numeru PESEL". Odesłanie do „art. 23e ust. 2 pkt 1" oznacza, że cofnięcie czasowe jest dostępne wyłącznie w kanale elektronicznym. Gov.pl potwierdza: „możesz to zrobić: bezterminowo lub określić datę i godzinę, kiedy system automatycznie zastrzeże ponownie twój numer PESEL".

Blokada 30 minut. Art. 23d ust. 5: „Nie można dokonać zgłoszenia zastrzeżenia numeru PESEL przez 30 minut od chwili, w której dokonano cofnięcia". Po cofnięciu jesteś odsłonięty przez co najmniej pół godziny, nawet jeśli zmienisz zdanie po minucie. Dlatego cofnięcie czasowe jest lepsze: nie musisz pamiętać, żeby wrócić.

Zmiana numeru PESEL. Art. 23d ust. 6: jeśli Twój numer zmieniono w trybie art. 19, zastrzeżenie starego nie obejmuje nowego.

<a id="tabela"></a>

Co zastrzeżenie blokuje, a czego nie blokuje

Czynność	Blokuje?	Podstawa
Kredyt, pożyczka, leasing w banku	Tak	art. 105d ust. 1 Prawa bankowego
Kredyt konsumencki u firmy pożyczkowej	Tak	art. 9b ustawy o kredycie konsumenckim (ust. 3 – wąskie wyjątki)
Aneks zwiększający zadłużenie	Tak	art. 105d ust. 1 pkt 2 Prawa bankowego
Zakup na raty, jeśli to kredyt konsumencki	Tak	jw.
Nowe konto oszczędnościowe lub oszczędnościowo-rozliczeniowe	Tak	art. 105d ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa bankowego
Rachunek płatniczy i kredyt w rachunku płatniczym	Tak	art. 4b ustawy o usługach płatniczych
Pożyczka i kredyt w SKOK	Tak	art. 36 ust. 1a i 2 ustawy o SKOK
Akt notarialny: nabycie, zbycie, obciążenie nieruchomości, udziału, użytkowania wieczystego, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu	Tak – notariusz odmawia	art. 85a § 1 pkt 1 Prawa o notariacie
Pełnomocnictwo notarialne do tych czynności	Tak – notariusz odmawia	art. 85a § 1 pkt 2 Prawa o notariacie
Inne czynności notarialne	Zależy	art. 85a § 2 – notariusz może sprawdzić i może odmówić
Duplikat lub kopia karty SIM (także eSIM)	Tak – operator odmawia	art. 297 ust. 1 i 2 Prawa komunikacji elektronicznej
Wypłata gotówki w placówce banku powyżej progu	Wstrzymanie na 12 godzin	art. 105d ust. 2 Prawa bankowego – patrz niżej
Wypłata z bankomatu	Nie	potwierdza gov.pl
Płatność kartą	Nie	–
Przelew bankowy, BLIK	Nie	potwierdza gov.pl
Wypłata gotówki w placówce poniżej progu	Nie	art. 105d ust. 2 działa dopiero po przekroczeniu progu
Wizyta u lekarza, pobyt w szpitalu, recepta	Nie	potwierdza gov.pl i mObywatel
Podróż, przekroczenie granicy, lot, kupno biletu	Nie	jw.
Ważność i używanie dowodu, paszportu, prawa jazdy	Nie	zastrzeżenie nie unieważnia żadnego dokumentu
Korzystanie z profilu zaufanego, udział w wyborach	Nie	potwierdza mObywatel
Umowa o pracę i czynności służbowe	Nie	jw.
Zameldowanie, sprawy urzędowe, zawarcie małżeństwa	Nie	jw.
Umowa najmu mieszkania, zakup lub sprzedaż samochodu	Nie	brak przepisu nakazującego weryfikację

Wypłata gotówki – jedyny przypadek z progiem kwotowym

Art. 105d ust. 2 Prawa bankowego: bank sprawdza rejestr przed wypłatą gotówkową w placówce, dokonywaną przez posiadacza rachunku będącego konsumentem, gdy ta wypłata – pojedynczo albo jako kolejna – powoduje, że suma wypłat gotówkowych w danym dniu we wszystkich placówkach tego banku przekracza trzykrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2026 r. minimalne wynagrodzenie to 4806 zł (Dz.U. 2025 poz. 1242), czyli próg wynosi 14 418 zł.

Jeśli PESEL jest zastrzeżony, bank „wstrzymuje wypłatę gotówkową na 12 godzin od momentu złożenia dyspozycji, pomimo cofnięcia w tym czasie zastrzeżenia". Cofnięcie po złożeniu dyspozycji nie skraca tych 12 godzin – planując dużą wypłatę w kasie, cofnij zastrzeżenie zanim wejdziesz do oddziału. Ten sam mechanizm stosuje się w SKOK-ach (art. 36 ust. 2a ustawy o SKOK). Bankomatu przepis nie obejmuje – mówi wyłącznie o wypłacie „w placówce".

<a id="kiedy-cofnac"></a>

Kiedy trzeba czasowo cofnąć zastrzeżenie

Cofnij – najlepiej czasowo, z ustawioną godziną powrotu – zanim:

• złożysz wniosek o kredyt, pożyczkę albo leasing;
• otworzysz nowe konto oszczędnościowe lub oszczędnościowo-rozliczeniowe;
• podpiszesz aneks zwiększający zadłużenie;
• kupisz coś na raty, jeżeli to kredyt konsumencki;
• pójdziesz do notariusza po akt dotyczący nieruchomości albo po pełnomocnictwo do takiej czynności;
• wymienisz kartę SIM na duplikat albo przeniesiesz numer na eSIM;
• wypłacisz w kasie banku powyżej 14 418 zł (stan na 2026 r.).

Nie musisz cofać przy: bankomacie, przelewie, płatności kartą, lekarzu, recepcie, podróży, meldunku, ślubie, umowie o pracę, wyborach, umowie najmu i zakupie samochodu. Ustaw ponowne zastrzeżenie na kilka godzin po planowanej czynności, nie na kilka dni.

<a id="kto-sprawdza"></a>

Kto ma obowiązek sprawdzać rejestr

Art. 23m ust. 1 wymienia podmioty, którym minister udostępnia dane z rejestru w drodze weryfikacji: banki i instytucję utworzoną na podstawie art. 105 ust. 4 Prawa bankowego, notariuszy, dostawców publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, SKOK-i, kredytodawców w rozumieniu ustawy o kredycie konsumenckim, wskazanych dostawców usług płatniczych, biura informacji gospodarczej, a od 27 listopada 2025 r. także zakłady ubezpieczeń i Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (Dz.U. 2025 poz. 1176).

Sam obowiązek sprawdzenia i skutek jego naruszenia wynikają jednak z ustaw branżowych – ich numery znajdziesz w kolumnie „Podstawa" w tabeli powyżej. Wszystkie zaczęły obowiązywać 1 czerwca 2024 r.

Awarie uregulowano osobno: gdy system jest niedostępny, bank i kredytodawca mogą po ponownej nieudanej próbie albo odmówić zawarcia umowy, albo zawrzeć ją z zachowaniem należytej staranności przy weryfikacji tożsamości. Notariusz może się wstrzymać albo dokonać czynności.

<a id="skutki-prawne"></a>

Skutki prawne zastrzeżenia

Najmocniejszy przepis to art. 105d ust. 3 Prawa bankowego. Bank krajowy, instytucja kredytowa, oddział instytucji kredytowej i oddział banku zagranicznego „nie mogą domagać się od konsumenta i jego następców prawnych zaspokojenia roszczenia z tytułu zawarcia umowy określonej w ust. 1 ani zbyć wierzytelności powstałej z tej umowy, jeżeli w chwili zawarcia umowy (…) numer PESEL tego konsumenta był zastrzeżony". Bliźniacze przepisy: art. 9b ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim i art. 4b ust. 2 ustawy o usługach płatniczych.

Trzy zastrzeżenia, o których rzadko się pisze:

1. Art. 105d ust. 3 dotyczy umów z ust. 1 – nie obejmuje wypłat gotówkowych z ust. 2.
2. Art. 105d ust. 6 wyłącza ust. 3, jeżeli umowę zawarto w trakcie niedostępności systemu trwającej dłużej niż 15 minut, innej niż awaria planowana i ogłoszona.
3. Ustawa mówi o zakazie dochodzenia roszczenia. Nie znaczy to, że wierzyciel sam z siebie zaprzestanie działań – w praktyce może być potrzebne powołanie się na ten przepis, a w razie sporu droga sądowa. To nie jest obietnica, że pieniądze wrócą.

Jest też skutek dotyczący historii kredytowej. Art. 105 ust. 4j Prawa bankowego: jeżeli w chwili zawarcia umowy numer PESEL był zastrzeżony, nie stosuje się obowiązku przekazywania informacji o nowo powstałych zobowiązaniach, a ust. 4k nakazuje to sprawdzić przed przekazaniem informacji.

Niejasność prawna, którą sygnalizujemy jako niejasność: ustawa nie określa procedury usuwania z rejestrów kredytowych wpisu, który mimo tych przepisów już powstał, ani terminu na wycofanie się wierzyciela z umowy. Daje podstawę materialną, ale nie tryb. Potrzebna jest wtedy indywidualna porada prawna.

<a id="co-zrobic-natychmiast"></a>

Co zrobić natychmiast

1. Zastrzeż numer PESEL – mObywatel albo gov.pl. Działa natychmiast.
2. Zgłoś utratę dowodu osobistego – gov.pl, urząd gminy, a za granicą konsul RP.
3. Zgłoś dokument w banku, żeby trafił do systemu DOKUMENTY ZASTRZEŻONE.
4. Zgłoś kradzież na policję, jeśli to była kradzież.
5. Skontaktuj się z operatorem komórkowym – zabezpiecz numer przed wydaniem duplikatu SIM.
6. Zmień hasła do bankowości, poczty i mediów społecznościowych; włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe.
7. Zamów bezpłatną kopię danych z BIK i sprawdź, czy nie ma tam zobowiązań, których nie zaciągałeś.

<a id="po-wyciekiu"></a>

Co zrobić po wycieku dowodu

Wysłałeś skan lub zdjęcie dowodu oszustowi. Dokument masz, ale kopia krąży. Zastrzeż PESEL i rozważ skorzystanie z art. 48a ustawy o dowodach osobistych – zgłoszenie w dowolnym urzędzie gminy podejrzenia nieuprawnionego wykorzystania danych, które unieważnia dowód i uruchamia zastrzeżenie PESEL z urzędu. Zgłoś incydent do CERT Polska.

Twoje dane wyciekły z firmy albo urzędu. Zastrzeż PESEL, zamów kopię danych z BIK, obserwuj konto. Do UODO możesz złożyć skargę, ale UODO zaznacza, że najpierw trzeba wystąpić z żądaniem bezpośrednio do administratora danych. Formularz zgłoszenia naruszenia na stronie UODO jest przeznaczony dla administratorów, nie dla poszkodowanych.

Zgubiłeś dokument albo Ci go ukradziono. Pełna procedura z listy „Co zrobić natychmiast".

We wszystkich trzech przypadkach zastrzeżenie zostaw włączone na stałe.

<a id="kredyt-na-dane"></a>

Podejrzewasz kredyt na swoje dane

1. Zastrzeż PESEL, jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś.
2. Sprawdź, czy zobowiązanie istnieje – zamów bezpłatną kopię danych z BIK (art. 15 RODO) oraz sprawdź biura informacji gospodarczej.
3. Sprawdź, kto weryfikował Twoje zastrzeżenie. Weryfikacja przez instytucję, z którą nic Cię nie łączy, to sygnał ostrzegawczy.
4. Złóż zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na policji lub w prokuraturze.
5. Napisz reklamację do instytucji, która udzieliła zobowiązania. Jeśli PESEL był wtedy zastrzeżony, powołaj się na art. 105d ust. 3 Prawa bankowego albo art. 9b ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim.
6. Jeśli reklamacja nie pomoże – Rzecznik Finansowy prowadzi postępowania w sporach z podmiotami rynku finansowego.

<a id="nieporozumienia"></a>

Najczęstsze nieporozumienia

• „Zastrzeżony PESEL to zablokowane konto." Nie. Blokowane jest zakładanie nowych produktów, nie korzystanie z istniejących.
• „Zastrzeżenie unieważnia dowód." Nie. Zależność działa w jedną stronę: zgłoszenie utraty dowodu zastrzega PESEL, a nie odwrotnie.
• „Zastrzegłem PESEL, więc nie muszę zastrzegać dowodu." Nie. DOKUMENTY ZASTRZEŻONE to inna baza i dociera do podmiotów spoza sektora finansowego.
• „Alerty BIK to to samo, tylko wygodniejsze." Nie. Alerty niczego nie blokują – informują po fakcie.
• „Bank na pewno odda mi pieniądze." Nie. Przepisy zakazują dochodzenia roszczenia z takiej umowy. To nie to samo co gwarancja zwrotu, a od zakazu jest wyjątek przy awarii systemu.
• „Konsul zastrzeże mi PESEL." Ustawa tego nie przewiduje. Konsul potwierdzi natomiast profil zaufany, którym zastrzeżesz PESEL samodzielnie.

<a id="mity-i-fakty"></a>

Mity i fakty

Mit	Fakt
Zastrzeżenie kosztuje	„Nieodpłatne" (art. 23e ust. 1)
Trzeba jechać do swojej gminy	Wniosek składa się w organie dowolnej gminy
Zastrzeżenie ma termin ważności	Nie ma. Trwa, dopóki go nie cofniesz
Po wyrobieniu nowego dowodu zastrzeżenie znika	Nie znika. Ustawa nie zna cofnięcia z urzędu
Cofnięcie zawsze jest bezterminowe	Można czasowo, ale tylko elektronicznie (art. 23d ust. 3)
Po cofnięciu można od razu zastrzec ponownie	Nie. Blokada 30 minut (art. 23d ust. 5)
Zmiana numeru PESEL przenosi zastrzeżenie	Nie przenosi (art. 23d ust. 6)
Zastrzeżenie chroni mnie też w USA	Nie. Nie ma wpływu na SSN

<a id="najczestsze-bledy"></a>

Najczęstsze błędy

• Cofnięcie bezterminowe „na chwilę" i zapomnienie. Najczęstszy błąd. Używaj cofnięcia czasowego.
• Cofnięcie dopiero w oddziale, przy dużej wypłacie. Bank i tak wstrzyma wypłatę na 12 godzin.
• Zastrzeżenie PESEL zamiast zgłoszenia utraty dowodu. Po kradzieży potrzebne są obie czynności.
• Poleganie wyłącznie na płatnych alertach. Alert informuje, zastrzeżenie blokuje.
• Zakładanie, że zastrzeżenie chroni umowę najmu albo sprzedaż samochodu. Nie chroni.
• Dane w niepolskiej pisowni przy wniosku o profil zaufany. Weryfikacja się nie powiedzie.
• Drukowanie zaświadczenia z rejestru. Wydruk nie jest dokumentem urzędowym.
• Zwlekanie. Zastrzeżenie po fakcie nie unieważnia umowy zawartej wcześniej – przepisy odnoszą się do stanu „w chwili zawarcia umowy".

<a id="gdzie-zglosic"></a>

Gdzie zgłosić oszustwo lub incydent

Tylko Polska:

• Policja / prokuratura – zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Pierwszy krok przy wyłudzeniu kredytu na Twoje dane.
• CERT Polska (CSIRT NASK) – phishing, fałszywe SMS-y, złośliwe strony: formularz na incydent.cert.pl albo e-mail cert@cert.pl. Podejrzanego SMS-a można przekazać na numer 8080 (bezpłatnie w Polsce; poza granicami koszt według taryfy operatora; do 3 wiadomości na 4 godziny z jednego numeru).
• Twój bank – reklamacja i blokada.
• Rzecznik Finansowy – gdy reklamacja w instytucji finansowej nie przyniosła skutku.
• UODO – skarga, gdy przetwarzanie Twoich danych narusza RODO. Najpierw wystąp z żądaniem do administratora; skargę kieruje się na adres do doręczeń elektronicznych UODO, nie e-mailem.

<a id="usa"></a>

Tylko USA: co PESEL zastrzega, a czego nie dotyczy

Zdanie do zapamiętania: zastrzeżenie numeru PESEL nie chroni przed nadużyciem numeru Social Security.

To dwa niezależne systemy w dwóch jurysdykcjach. Polski rejestr wiąże polskie banki, notariuszy i operatorów. Amerykański bank, wystawca karty kredytowej ani IRS polskiego rejestru nie sprawdzają – nie mają do niego dostępu ani obowiązku. Jeśli masz oba numery, potrzebujesz dwóch osobnych zabezpieczeń.

Tylko Polska: zastrzeż PESEL. Chroni przed kredytem, kontem, aktem notarialnym i duplikatem SIM w Polsce.

Tylko USA: odpowiednikiem funkcjonalnym jest credit freeze (security freeze) w trzech biurach kredytowych – Equifax, Experian i TransUnion. Jest bezpłatny na mocy prawa federalnego i zakłada się go osobno w każdym biurze; zasady i odnośniki opisuje FTC na consumer.ftc.gov. Dalej:

• IdentityTheft.gov – rządowe narzędzie FTC: zgłaszasz kradzież tożsamości i dostajesz plan naprawczy oraz Identity Theft Report.
• AnnualCreditReport.com – jedyny oficjalny serwis bezpłatnych raportów kredytowych z trzech biur.
• IRS Identity Protection PIN – PIN, bez którego nikt nie złoży zeznania podatkowego na Twój SSN.
• Social Security Administration – konto my Social Security pozwala kontrolować zapisy dotyczące numeru.

Kolejność: freeze w trzech biurach → zgłoszenie na IdentityTheft.gov → raport na policję lokalną → reklamacje u wierzycieli.

<a id="kalendarz"></a>

Co obowiązuje od 1 czerwca 2024 r. i co zmieniło się później

17 listopada 2023 r. – ruszył rejestr zastrzeżeń numerów PESEL. Datę wyznaczył komunikat Ministra Cyfryzacji z 31 października 2023 r. (M.P. 2023 poz. 1194), wydany na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z 7 lipca 2023 r. Ten sam komunikat uruchomił art. 23f. Tego dnia weszło też w życie rozporządzenie z wzorami wniosków (Dz.U. 2023 poz. 2485).

27 grudnia 2023 r. i 10 stycznia 2024 r. – uwierzytelnianie certyfikatem publicznej aplikacji mobilnej: dzień wdrożenia i dzień powszechnego udostępnienia usług (komunikat Ministra Rozwoju i Technologii z 7 grudnia 2023 r., M.P. 2023 poz. 1371).

1 czerwca 2024 r. – data kluczowa. Weszły w życie obowiązki weryfikacji po stronie instytucji: art. 85 § 2a i art. 85a Prawa o notariacie, art. 105 ust. 4j, 4k i art. 105d Prawa bankowego, art. 60c ówczesnego Prawa telekomunikacyjnego, zmiany w ustawach o SKOK i o udostępnianiu informacji gospodarczych, art. 9b ustawy o kredycie konsumenckim, art. 4b ustawy o usługach płatniczych (art. 26 pkt 9 ustawy z 7 lipca 2023 r.). Wcześniej można było zastrzec numer, ale nikt nie musiał tego sprawdzać.

10 listopada 2024 r. – Prawo telekomunikacyjne utraciło moc; obowiązek operatora przeniósł się bez zmian merytorycznych do art. 297 Prawa komunikacji elektronicznej (Dz.U. 2024 poz. 1221).

27 listopada 2025 r. – do art. 23m ust. 1 dodano zakłady ubezpieczeń i UFG (Dz.U. 2025 poz. 1176).

27 kwietnia 2026 r. – zmiany dotyczące cudzoziemców bez dokumentu podróży: nowy art. 23i ust. 1a i zmieniony art. 23j ust. 2 pkt 2 lit. b (Dz.U. 2025 poz. 1794; komunikat M.P. 2026 poz. 370). Mechanika zastrzeżenia dla obywateli polskich bez zmian.

Stan prawny na 26 lipca 2026 r.: obowiązuje tekst jednolity ustawy o ewidencji ludności z 12 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 384). Art. 105d Prawa bankowego nie był nowelizowany od 1 czerwca 2024 r. Nie odnotowaliśmy zmian oczekujących w rozdziale 3a.

Najważniejsze zasady

1. Zastrzeżenie jest bezpłatne, natychmiastowe i bezterminowe – trwa, dopóki go nie cofniesz.
2. Blokuje zaciąganie nowych zobowiązań, a nie korzystanie z istniejących.
3. Nie blokuje bankomatu, przelewu, karty, lekarza, recepty, podróży ani spraw urzędowych.
4. Jedyny próg kwotowy dotyczy wypłaty gotówki w placówce banku: trzykrotność minimalnego wynagrodzenia, w 2026 r. – 14 418 zł. Skutek to wstrzymanie na 12 godzin.
5. Cofnięcie czasowe istnieje, ale tylko w kanale elektronicznym (art. 23d ust. 3).
6. Po cofnięciu obowiązuje 30 minut blokady przed ponownym zastrzeżeniem.
7. Zgłoszenie utraty dowodu przez osobę pełnoletnią zastrzega PESEL z urzędu. Cofnięcia z urzędu nie ma.
8. Instytucje mają obowiązek sprawdzać rejestr od 1 czerwca 2024 r.
9. Zastrzeżenie PESEL nie ma żadnego wpływu na SSN i amerykańskie biura kredytowe.
10. Zastrzeżenie ≠ zgłoszenie dowodu w banku ≠ Alerty BIK. To trzy różne rzeczy.

Lista kontrolna

Lista kontrolna po kradzieży dokumentów

• Zastrzeżony numer PESEL (mObywatel albo gov.pl) – w pierwszej kolejności
• Zgłoszona utrata dowodu osobistego (gov.pl, urząd gminy, a za granicą konsul RP)
• Dokument zgłoszony w banku, żeby trafił do systemu DOKUMENTY ZASTRZEŻONE
• Zawiadomienie na policję, jeśli to była kradzież
• Operator komórkowy poinformowany – blokada wydania duplikatu SIM
• Zmienione hasła do bankowości, poczty i mediów społecznościowych
• Włączone uwierzytelnianie dwuskładnikowe
• Zamówiona bezpłatna kopia danych z BIK i sprawdzona lista zobowiązań
• Sprawdzone rejestry biur informacji gospodarczej
• Sprawdzone „Kto sprawdzał Twój PESEL" w aplikacji mObywatel
• Złożony wniosek o nowy dowód osobisty
• Rozważone zgłoszenie z art. 48a ustawy o dowodach osobistych, jeśli podejrzewasz nadużycie danych
• Zgłoszenie do CERT Polska, jeśli w grę wchodził phishing
• Tylko USA: credit freeze w Equifax, Experian i TransUnion
• Tylko USA: zgłoszenie na IdentityTheft.gov i pobranie Identity Theft Report
• Tylko USA: wniosek o IRS Identity Protection PIN
• Zastrzeżenie pozostawione włączone; do konkretnych czynności cofane czasowo

Najczęstsze pytania

Czy zastrzeżenie numeru PESEL jest płatne?

Nie. Art. 23e ust. 1 ustawy o ewidencji ludności mówi o „nieodpłatnym" zastrzeżeniu i cofnięciu. Strona usługi na gov.pl potwierdza: „Usługa jest bezpłatna". Płatne jest tylko zaświadczenie z rejestru odbierane w urzędzie – 17 zł opłaty skarbowej. Online zaświadczenie jest bezpłatne.

Czy potrzebuję profilu zaufanego?

Nie musi to być akurat profil zaufany. Strona usługi wymienia cztery metody logowania: profil zaufany, podpis kwalifikowany, e-dowód i dane do logowania do bankowości elektronicznej. Bez żadnej z nich zostaje wizyta w dowolnym urzędzie gminy.

Jak szybko zastrzeżenie zaczyna działać?

Natychmiast. Rejestr działa w czasie rzeczywistym, także w nocy i w dni wolne. Chwilę zastrzeżenia zapisuje się z dokładnością do sekundy (art. 23d ust. 4).

Czy zastrzeżenie ma datę ważności?

Nie. Trwa do momentu cofnięcia. Nie wygasa i nie odnawia się.

Czy mogę cofnąć zastrzeżenie tylko na jeden dzień?

Tak, jeśli robisz to elektronicznie. Art. 23d ust. 3 pozwala cofnąć zastrzeżenie czasowo, wskazując chwilę ponownego zastrzeżenia. W urzędzie gminy ustawa tej możliwości nie przewiduje.

Cofnąłem zastrzeżenie przez pomyłkę. Mogę od razu zastrzec ponownie?

Nie. Art. 23d ust. 5 wprowadza blokadę: przez 30 minut od cofnięcia nie można zgłosić zastrzeżenia.

Czy zastrzeżenie blokuje mi bankomat?

Nie. Gov.pl wprost wymienia wypłatę w bankomacie wśród czynności, które nadal możesz wykonać.

Ile mogę wypłacić w kasie banku bez cofania zastrzeżenia?

Próg to trzykrotność minimalnego wynagrodzenia, liczona jako suma wypłat gotówkowych w danym dniu we wszystkich placówkach tego banku. W 2026 r. – 14 418 zł. Powyżej progu, przy zastrzeżonym numerze, bank wstrzymuje wypłatę na 12 godzin i cofnięcie zastrzeżenia w tym czasie tego nie skraca.

Czy zastrzeżenie unieważnia mój dowód osobisty?

Nie. To odrębne procedury. Dowód, paszport i prawo jazdy zachowują ważność.

Czy mogę pójść do lekarza i wykupić receptę?

Tak. Zastrzeżenie nie wpływa na sprawy zdrowotne.

Czy wyjadę za granicę z zastrzeżonym PESEL-em?

Tak. Zastrzeżenie nie wpływa na przekraczanie granicy, loty ani kupowanie biletów.

Czy podpiszę umowę o pracę?

Tak. Zastrzeżenie nie dotyczy czynności służbowych ani zawierania umowy o pracę.

Czy wezmę ślub albo się zamelduję?

Tak. Sprawy urzędowe, w tym zawarcie małżeństwa i zameldowanie, nie są objęte blokadą.

Czy sprzedam mieszkanie?

Nie, dopóki nie cofniesz zastrzeżenia. Notariusz odmawia dokonania czynności dotyczącej nabycia, zbycia lub obciążenia nieruchomości, udziału w niej, prawa użytkowania wieczystego lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, jeśli stroną jest osoba z zastrzeżonym numerem (art. 85a § 1 Prawa o notariacie). To samo dotyczy pełnomocnictwa do takiej czynności.

Czy wynajmę mieszkanie?

Tak. Umowa najmu nie jest objęta obowiązkiem weryfikacji.

Czy kupię samochód?

Tak. Żaden przepis nie nakazuje tu sprawdzania rejestru.

Mieszkam w USA. Czy mogę zastrzec PESEL bez przyjazdu do Polski?

Tak, jeśli masz profil zaufany, podpis kwalifikowany, e-dowód albo dostęp do polskiej bankowości elektronicznej. Profil zaufany możesz założyć zdalnie (bank, e-dowód z NFC, rozmowa wideo z urzędnikiem) albo potwierdzić osobiście w dowolnym konsulacie RP. Nie znaleźliśmy oficjalnego źródła potwierdzającego, że konsul może zastrzec PESEL – przepisy wymieniają tylko usługę elektroniczną i organ dowolnej gminy.

Czy konsul może zastrzec za mnie PESEL?

Ustawa takiej możliwości nie przewiduje, a strony gov.pl konsula w tym kontekście nie wymieniają. Konsul potwierdzi natomiast profil zaufany oraz przyjmie zgłoszenie utraty dowodu osobistego – a to drugie zastrzega PESEL z urzędu.

Nie mam polskiego numeru telefonu. Czy założę profil zaufany?

FAQ Profilu Zaufanego przewiduje taką sytuację i kieruje na infolinię +48 42 253 54 50 (dni robocze, 7–18 czasu polskiego) w celu weryfikacji numeru.

Czy ktoś obcy może sprawdzić, że mam zastrzeżony PESEL?

Tak, ale musi znać Twój numer PESEL oraz serię i numer Twojego ostatniego dowodu osobistego lub paszportu (art. 23j ust. 2). Sprawdzenie jest bezpłatne i wymaga zalogowania. Kto działa w imieniu firmy, musi ją wskazać pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Skąd wiem, kto sprawdzał mój numer?

W aplikacji mObywatel, przycisk „Kto sprawdzał Twój PESEL" (podstawa: art. 23l).

Czy zastrzeżenie PESEL chroni mój SSN w USA?

Nie. Zupełnie nie. Do ochrony SSN służą credit freeze w Equifax, Experian i TransUnion oraz zgłoszenie na IdentityTheft.gov.

Czym Alerty BIK różnią się od zastrzeżenia?

Alerty BIK to płatna usługa komercyjna spółki BIK S.A., która powiadamia o zapytaniach. Zastrzeżenie PESEL to bezpłatny rejestr państwowy, który blokuje czynności. Bezpłatnie z BIK możesz otrzymać kopię danych na podstawie art. 15 RODO – to nie to samo co płatny Raport BIK.

Czy bank odda mi pieniądze, jeśli mimo zastrzeżenia udzielił komuś kredytu na moje dane?

Przepisy nie mówią o zwrocie pieniędzy, tylko o zakazie dochodzenia roszczenia od konsumenta i zakazie zbycia wierzytelności (art. 105d ust. 3 Prawa bankowego). Od tego zakazu jest wyjątek przy awarii systemu trwającej dłużej niż 15 minut (art. 105d ust. 6). W razie sporu może być konieczna droga sądowa i indywidualna porada prawna.

Czy dziecko może mieć zastrzeżony PESEL?

Rejestr gromadzi dane osób pełnoletnich (art. 23a ust. 2). Za osobę pełnoletnią nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych wniosek składa opiekun prawny albo kurator.

Źródła

Data dostępu do wszystkich pozycji: 2026-07-26.

Akty prawne

1. Kancelaria Sejmu RP – Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, tekst jednolity ogłoszony obwieszczeniem Marszałka Sejmu z 12 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 384. https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/384/text.pdf – zawiera rozdział 3a (art. 23a–23p) regulujący rejestr zastrzeżeń numerów PESEL, tryb zastrzegania, cofania i udostępniania danych.
2. Kancelaria Sejmu RP – Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości, Dz.U. 2023 poz. 1394. https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/1394/text.pdf – ustawa, która utworzyła rejestr i wprowadziła obowiązki weryfikacji do 14 innych ustaw; art. 26 określa daty wejścia w życie.
3. Kancelaria Sejmu RP – Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 38. https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/38/text.pdf – art. 105 ust. 4j i 4k oraz art. 105d: obowiązki banku, próg wypłaty gotówkowej i zakaz dochodzenia roszczenia.
4. Kancelaria Sejmu RP – Ustawa z dnia 12 lipca 2024 r. – Prawo komunikacji elektronicznej, Dz.U. 2024 poz. 1221. https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2024/1221/text.pdf – art. 297: obowiązek operatora sprawdzenia rejestru i odmowy wydania duplikatu karty SIM.
5. Kancelaria Sejmu RP – Ustawa z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1753. https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/1753/text.pdf – art. 47 (zgłoszenie utraty dowodu, także u konsula) i art. 48a (zgłoszenie podejrzenia nieuprawnionego wykorzystania danych).
6. Kancelaria Sejmu RP – Komunikat Ministra Cyfryzacji z dnia 31 października 2023 r. w sprawie określenia terminu wdrożenia rozwiązań technicznych (…), M.P. 2023 poz. 1194. https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/MP/2023/1194/text.pdf – wyznacza 17 listopada 2023 r. jako dzień uruchomienia rejestru oraz art. 23f.
7. Kancelaria Sejmu RP – Rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z dnia 7 listopada 2023 r. w sprawie określenia wzorów i sposobu wypełniania wniosków stosowanych przy zastrzeganiu albo cofaniu zastrzeżenia numeru PESEL, Dz.U. 2023 poz. 2485. https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/2485/text.pdf – wzory wniosków papierowych składanych w urzędzie gminy.
8. Kancelaria Sejmu RP – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r., Dz.U. 2025 poz. 1242. https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/1242/text.pdf – ustala minimalne wynagrodzenie na 4806 zł, co daje próg 14 418 zł z art. 105d ust. 2 Prawa bankowego.
9. Baza ELI – zbiorczy dostęp do metadanych i tekstów aktów. https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/384/ogl – alternatywna, stabilna ścieżka do tekstu ustawy o ewidencji ludności.

Serwisy urzędowe

1. Ministerstwo Cyfryzacji / Centralny Ośrodek Informatyki – „Zastrzeż swój numer PESEL lub cofnij zastrzeżenie". https://www.gov.pl/web/gov/zastrzez-swoj-numer-pesel-lub-cofnij-zastrzezenie – opis e-usługi: metody logowania, bezpłatność, natychmiastowość, wariant urzędowy i opis cofnięcia czasowego.
2. Ministerstwo Cyfryzacji – „Zastrzeż lub cofnij zastrzeżenie numeru PESEL podopiecznego lub innej osoby". https://www.gov.pl/web/gov/zastrzez-lub-cofnij-zastrzezenie-numeru-pesel-podopiecznego-lub-innej-osoby – zasady działania opiekuna prawnego, kuratora i pełnomocnika.
3. Ministerstwo Cyfryzacji – „Sprawdź, czy numer PESEL innej osoby jest zastrzeżony". https://www.gov.pl/web/gov/sprawdz-czy-numer-pesel-innej-osoby-jest-zastrzezony – dane wymagane do weryfikacji z art. 23j.
4. Ministerstwo Cyfryzacji – „Uzyskaj zaświadczenie o swoich danych z rejestru zastrzeżeń numerów PESEL". https://www.gov.pl/web/gov/uzyskaj-zaswiadczenie-o-swoich-danych-z-rejestru-zastrzezen-numerow-pesel – tryb zamawiania zaświadczenia, e-Doręczenia, opłata 17 zł w urzędzie.
5. Ministerstwo Cyfryzacji – „Zgłoś utratę lub uszkodzenie swojego dowodu osobistego – unieważnij dowód". https://www.gov.pl/web/gov/zglos-utrate-lub-uszkodzenie-swojego-dowodu-osobistego-uniewaznij-dowod – potwierdza automatyczne zastrzeżenie PESEL po zgłoszeniu utraty dowodu przez osobę pełnoletnią.
6. Ministerstwo Cyfryzacji – „Zastrzeganie numerów PESEL". https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/rejestr-zastrzezen-numerow-pesel – opis funkcji rejestru.
7. Ministerstwo Cyfryzacji – „Udostępnianie danych z rejestru zastrzeżeń numerów PESEL". https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/udostepnianie-danych-z-rejestru-zastrzezen-numerow-pesel – prawo do bezpłatnego i stałego wglądu on-line oraz do zaświadczenia.
8. Ministerstwo Cyfryzacji – strona informacyjna usługi „Zastrzeż PESEL" w aplikacji mObywatel. https://info.mobywatel.gov.pl/uslugi/zastrzez-pesel – nazwy przycisków w aplikacji, blokada 30 minut, lista czynności nieobjętych blokadą, próg wypłaty gotówkowej.
9. Serwis Profil Zaufany – „Najczęściej zadawane pytania". https://www.gov.pl/web/profilzaufany/najczesciej-zadawane-pytania2 – metody zakładania profilu zaufanego zdalnie, w tym rozmowa wideo, oraz obsługa zagranicznych numerów telefonu.
10. Serwis Profil Zaufany – wyszukiwarka punktów potwierdzających. https://www.gov.pl/web/profilzaufany/znajdz-punkt-potwierdzajacy-placowke2 – lista punktów, także poza granicami Polski.
11. MSZ / Polska w USA – „Potwierdzenie profilu zaufanego na platformie ePUAP". https://www.gov.pl/web/usa/-epuap – potwierdzenie profilu zaufanego w dowolnym konsulacie RP, termin 30 dni, wymóg polskiej pisowni danych.
12. MSZ – system e-konsulat (umawianie wizyt konsularnych). https://secure.e-konsulat.gov.pl/ – rejestracja wizyty w konsulacie.
13. Związek Banków Polskich – System DOKUMENTY ZASTRZEŻONE. https://dokumentyzastrzezone.pl/ – międzybankowa baza utraconych dokumentów, odrębna od rejestru państwowego.
14. Biuro Informacji Kredytowej S.A. – informacja o realizacji praw z RODO. https://www.bik.pl/rodo – zasady uzyskania bezpłatnej kopii danych.
15. Biuro Informacji Kredytowej S.A. – Alerty BIK. https://www.bik.pl/dla-ciebie/ochrona-dla-ciebie-i-rodziny/alerty-bik – potwierdza komercyjny i płatny charakter usługi.
16. CERT Polska / CSIRT NASK – zgłaszanie incydentów. https://incydent.cert.pl/ oraz https://cert.pl/ – formularz zgłoszeniowy i informacje o numerze 8080.
17. Urząd Ochrony Danych Osobowych – „Masz prawo złożyć skargę do Prezesa UODO". https://uodo.gov.pl/pl/138/155 – tryb skargi i wymóg wcześniejszego wystąpienia do administratora danych.
18. Rzecznik Finansowy. https://rf.gov.pl/ – wsparcie w sporach z podmiotami rynku finansowego.

Tylko USA

1. Federal Trade Commission – IdentityTheft.gov. https://www.identitytheft.gov/ – rządowe narzędzie do zgłoszenia kradzieży tożsamości i uzyskania planu naprawczego.
2. Federal Trade Commission – „Credit Freezes and Fraud Alerts". https://consumer.ftc.gov/articles/credit-freezes-and-fraud-alerts – zasady bezpłatnego credit freeze i odnośniki do trzech biur kredytowych.
3. AnnualCreditReport.com. https://www.annualcreditreport.com/ – jedyny oficjalny serwis bezpłatnych raportów kredytowych z trzech biur.
4. Internal Revenue Service – „Get an Identity Protection PIN". https://www.irs.gov/identity-theft-fraud-scams/get-an-identity-protection-pin – PIN chroniący zeznanie podatkowe powiązane z SSN.
5. Equifax – Credit Freeze. https://www.equifax.com/personal/credit-report-services/credit-freeze/ – założenie i zdjęcie blokady w Equifax.
6. Experian – Credit Freeze Center. https://www.experian.com/help/credit-freeze/ – założenie i zdjęcie blokady w Experian.