„Koniec podatku Belki!” – takie nagłówki widziało w ostatnich tygodniach chyba każde polskie medium. Prawda jest bardziej skomplikowana: podatek Belki nie znika. Sejm uchwalił 3 lipca 2026 r. ustawę o Osobistych Kontach Inwestycyjnych (OKI), a Senat przyjął ją bez poprawek 22 lipca 2026 r. – zwolnienie z podatku obejmie wyłącznie aktywa trzymane wewnątrz nowego konta, i to tylko do określonych limitów wartości. Dla Polonii ustawa ma jeden mało znany, ale istotny zapis: OKI będzie mogła założyć także osoba mieszkająca za granicą. Wyjaśniamy, co dokładnie uchwalono, jak będą działać limity 100 000 zł i 25 000 zł, co z nierezydentami – i gdzie media się mylą.
Stan na 23 lipca 2026 r.: ustawa przeszła przez Sejm (3.07.2026, głosami 427:5) i Senat (22.07.2026, bez poprawek, 60:23) i czeka na podpis prezydenta – nie została jeszcze opublikowana w Dzienniku Ustaw. Wejście w życie: 1 stycznia 2027 r. (art. 46). Opisujemy tekst uchwalony przez parlament; przed podjęciem decyzji inwestycyjnych sprawdź finalny tekst po publikacji.
Czym jest OKI – w jednym akapicie
Osobiste Konto Inwestycyjne to wyodrębniony rachunek (bankowy, maklerski, w funduszu inwestycyjnym, ubezpieczeniowym funduszu kapitałowym lub dobrowolnym funduszu emerytalnym), w którym przychody z inwestycji w ogóle nie podlegają ustawie o PIT – zamiast 19% podatku Belki od zysków płaci się (powyżej limitów zwolnienia) niewielki podatek od wartości aktywów. Konto prowadzą banki krajowe, domy maklerskie, TFI, dobrowolne fundusze emerytalne i ubezpieczyciele; podstawowe operacje (otwarcie, wpłaty, wypłaty) mają być bezpłatne. Można mieć więcej niż jedno OKI, wypłacać pieniądze w każdej chwili bez utraty zwolnienia, a rachunki łączyć „parasolowo” u koordynatora (banku lub domu maklerskiego).
Jak naprawdę działają limity: 25 000 zł + 100 000 zł
To najczęściej przekręcany element ustawy. Limity nie dotyczą zysków ani wpłat – dotyczą średniorocznej wartości aktywów zgromadzonych we wszystkich twoich OKI łącznie:
| Koszyk | Limit zwolnienia | Co obejmuje |
|---|---|---|
| Oszczędnościowy | do 25 000 zł | Rachunki bankowe w złotych (bez lokat strukturyzowanych), detaliczne obligacje skarbowe, bony skarbowe, produkty o najniższym wskaźniku ryzyka |
| Inwestycyjny | do 100 000 zł | Akcje spółek z kapitałem zakładowym w złotych, obligacje złotowe, listy zastawne, jednostki funduszy (jeśli co najmniej 70% portfela to aktywa kwalifikowane), gotówka na rachunku maklerskim |
| Łączny sufit | 100 000 zł | Oba koszyki razem – koszyk oszczędnościowy konsumowany jest w pierwszej kolejności |
Od wartości aktywów powyżej limitów zapłacisz nowy podatek od wartości aktywów: 19% stopy referencyjnej NBP z 31 października poprzedniego roku (minimum 0,1%). Przepis przejściowy ustala stawkę na 2027 r. sztywno: 0,85% wartości. Limity mają być waloryzowane o inflację, ale pierwsza waloryzacja dopiero od roku podatkowego 2030.
Haczyk, o którym mało kto pisze: podatek od wartości aktywów płaci się od samego faktu posiadania majątku powyżej limitu – także w roku, w którym jesteś na stracie. A ponieważ OKI jest całkiem poza ustawą o PIT, strat poniesionych wewnątrz OKI nie odliczysz od zysków na zwykłym rachunku maklerskim. Przy portfelu poniżej 100 000 zł to bez znaczenia (podatku nie ma wcale), ale przy większych kwotach trzeba policzyć, czy 0,85% rocznie od wartości nie okaże się droższe niż 19% od faktycznych zysków.
Ważne szczegóły techniczne
- Tylko nowe pieniądze: do OKI nie przeniesiesz istniejących akcji ze zwykłego rachunku maklerskiego – konto zasila się świeżą wpłatą gotówki.
- Brak limitu wpłat: w odróżnieniu od IKE/IKZE nie ma rocznego limitu wpłat – limitowana jest tylko wartość objęta zwolnieniem.
- Aktywa kwalifikowane = polski rynek: zwolnienie premiuje instrumenty w złotych notowane na rynku regulowanym lub ASO. Zagraniczne akcje czy ETF-y w dolarach można trzymać w OKI, ale nie korzystają z koszyków zwolnienia – to celowy mechanizm kierujący kapitał na GPW.
- Transfery i dziedziczenie: ustawa przewiduje wypłaty transferowe między własnymi OKI w różnych instytucjach oraz wskazanie osoby uprawnionej na wypadek śmierci.
- OKI nie zastępuje IKE/IKZE: limity IKE (28 260 zł w 2026 r.) i IKZE (11 304 zł / 16 956 zł) pozostają bez zmian – można mieć OKI, IKE i IKZE równocześnie. O IKE/IKZE z perspektywy osoby mieszkającej za granicą piszemy w poradniku o obligacjach i oszczędzaniu w Polsce z zagranicy.
- Rozliczenie: podatek od wartości aktywów rozliczysz samodzielnie w e-Urzędzie Skarbowym na podstawie danych raportowanych przez instytucję prowadzącą konto.
Czy Polak mieszkający za granicą może otworzyć OKI?
Tak – ustawa nie stawia warunku rezydencji. Jedyny warunek podmiotowy z art. 3: umowę o prowadzenie OKI może zawrzeć osoba fizyczna, która ukończyła 18 lat. Co więcej, ustawa wprost przewiduje inwestujących z zagranicy – podatnikami podatku od wartości aktywów są inwestujący „bez względu na państwo ich miejsca zamieszkania” (art. 21). W praktyce są jednak trzy zastrzeżenia, o których trzeba uczciwie powiedzieć:
Potrzebujesz polskiego identyfikatora podatkowego
Do zawarcia umowy trzeba podać PESEL (lub NIP). Większość emigrantów ma PESEL; jeśli nie – da się go uzyskać także z zagranicy (pisaliśmy o tym w poradniku o polskich e-urzędach z zagranicy).
Instytucja może odmówić z powodów proceduralnych
Ustawa nie zabrania nierezydentom otwierania OKI, ale banki i domy maklerskie same decydują, kogo obsłużą (procedury AML, a wobec osób z USA – FATCA; część polskich brokerów w ogóle nie przyjmuje klientów będących amerykańskimi podatnikami). Dostępność w praktyce poznamy po 1 stycznia 2027 r.
Twój kraj zamieszkania nie uzna polskiego zwolnienia
To najważniejsze: polskie zwolnienie podatkowe działa tylko w polskim systemie. Jeśli jesteś rezydentem podatkowym USA, dywidendy i zyski wewnątrz OKI nadal podlegają podatkowi amerykańskiemu (a polskie fundusze inwestycyjne to dla amerykańskiego fiskusa najpewniej PFIC – opodatkowane karnie). Podobnie w UK czy Niemczech. Podatek od wartości aktywów zapłacony w Polsce jest podatkiem majątkowym i co do zasady nie odliczysz go od zagranicznego podatku dochodowego. Oficjalnych wytycznych (MF, IRS) o traktowaniu OKI za granicą jeszcze nie ma – przed otwarciem konta jako nierezydent skonsultuj się z doradcą znającym oba systemy.
Dla kogo OKI ma więc największy sens? Dla osób, które są (lub planują znów być) polskimi rezydentami podatkowymi – np. wracających do Polski. Jak ustalić swoją rezydencję, wyjaśniamy w poradniku o rezydencji podatkowej i PIT dla Polonii.
Podatek Belki zostaje – przypomnienie zasad
Poza OKI wszystko działa po staremu, również po 2027 r.: 19% zryczałtowanego podatku od odsetek z lokat i kont, odsetek i dyskonta obligacji, dywidend oraz przychodów z funduszy (art. 30a ustawy o PIT, pobiera płatnik) oraz 19% od zysków z giełdy i kryptowalut rozliczanych samodzielnie w PIT-38 (art. 30b). Podatek wprowadzono w 2002 r. dla odsetek (stąd nazwa – od ministra Marka Belki), a w 2004 r. rozszerzono na zyski kapitałowe.
Nierezydentów chronią umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania – np. wciąż obowiązująca umowa polsko-amerykańska z 1974 r. przewiduje dla rezydenta USA 0% polskiego podatku od odsetek, maksymalnie 15% od dywidend i zwolnienie zysków kapitałowych z polskiego podatku. Warunkiem zastosowania stawek umownych u źródła jest dostarczenie płatnikowi certyfikatu rezydencji (dla USA: formularz 6166 z IRS) – bez niego płatnik potrąci pełne 19%.
Cztery mity z nagłówków – sprostowanie
| Mit | Fakt |
|---|---|
| „Podatek Belki został zniesiony” | Nie. Belka (19%) obowiązuje dalej – zwolnienie działa wyłącznie wewnątrz OKI i tylko do limitów wartości aktywów. |
| „100 tys. zł kwoty wolnej od zysków dla każdego” | Limit dotyczy wartości aktywów w OKI, nie zysków, i nie dotyczy zwykłych lokat czy rachunków maklerskich – tam 19% od pierwszej złotówki bez zmian. |
| „W OKI płacisz tylko od zysków” | Powyżej limitów płacisz 0,85% (w 2027 r.) od wartości aktywów – nawet jeśli w danym roku jesteś na stracie. |
| „Otwarte Konta Inwestycyjne” | Ustawowa nazwa to konta Osobiste – pomyłkę powielały nawet duże media. Konto jest zawsze indywidualne (bez rachunków wspólnych). |
Co warto zrobić już teraz? Nic na siłę – konta ruszą najwcześniej 1 stycznia 2027 r. Sensowny plan: (1) sprawdź po publikacji w Dzienniku Ustaw, czy prezydent podpisał ustawę i czy parametry się nie zmieniły; (2) jeśli mieszkasz za granicą – ustal najpierw swoją rezydencję podatkową i zapytaj doradcę w kraju zamieszkania, jak potraktuje OKI; (3) porównaj z tym, co dostępne od ręki: detaliczne obligacje skarbowe i IKE/IKZE. I klasyczne ostrzeżenie: „doradcy”, którzy już dziś dzwonią z ofertą „zapisów na OKI z gwarantowanym zyskiem”, to oszuści – żadna instytucja nie prowadzi jeszcze takich kont.
Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!