Czym jest przedawnienie?
Każde roszczenie (np. prawo żądania zapłaty za towar lub usługę) ma swój „termin ważności". Po jego upływie dłużnik może odmówić zapłaty, a sąd oddali pozew – nawet jeśli bezspornie wykonałeś usługę lub dostarczyłeś towar.
Od nowelizacji z 9 lipca 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 1104) wszystkie terminy przedawnienia wynoszące 2 lata lub więcej kończą się zawsze z ostatnim dniem roku kalendarzowego.
Art. 118 zdanie drugie Kodeksu cywilnego: „Koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata."
Kluczowe terminy przedawnienia dla przedsiębiorców
| Typ roszczenia | Termin | Podstawa prawna | Koniec roku? |
|---|---|---|---|
| Działalność gospodarcza (ogólny) | 3 lata | art. 118 zd. 1 k.c. | TAK |
| Sprzedaż w ramach przedsiębiorstwa | 2 lata | art. 554 k.c. | TAK |
| Umowa o dzieło | 2 lata od oddania | art. 646 k.c. | TAK |
| Roboty budowlane (między firmami) | 3 lata | art. 118 k.c. (SN III CZP 63/01) | TAK |
| Świadczenia okresowe (czynsz) | 3 lata | art. 118 k.c. | TAK |
| Ogólny (nie-firmowy) | 6 lat | art. 118 zd. 1 k.c. | TAK |
| Przewóz rzeczy | 1 rok | art. 792 k.c. | NIE (<2 lata) |
Ważne: Termin liczy się od wymagalności roszczenia – najczęściej od terminu płatności na fakturze, nie od daty wystawienia.
Co konkretnie przepada w Sylwestra 2026?
31 grudnia 2026 – bezpowrotnie przedawniają się:
- Faktury za sprzedaż towarów (art. 554 k.c., 2 lata) z terminem płatności w 2024 roku
- Roszczenia z działalności gospodarczej (art. 118 k.c., 3 lata) z terminem wymagalności w 2023 roku, w tym roszczenia z umów o roboty budowlane
- Roszczenia z umów o dzieło (art. 646 k.c., 2 lata od oddania) – gdy dzieło oddano w 2024 roku
Przykład: Faktura za sprzedaż towaru z terminem płatności 15 marca 2024 r. → termin biegnie od 15.03.2024 → nominalnie upływa 15.03.2026 → przesunięty na 31 grudnia 2026 r.
Największa pułapka: wezwanie do zapłaty NIE przerywa przedawnienia
Podstawa prawna: art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego (aktualny tekst: Dz.U. 2026 poz. 795):
Co NIE przerywa przedawnienia
- Wezwanie do zapłaty (przedsądowe, pisemne, polecone)
- Monity, ponaglenia, telefony
- E-maile z żądaniem zapłaty
- Mediacja pozasądowa (od 30.06.2022 jedynie zawiesza na czas postępowania, nie przerywa – art. 121 pkt 6 k.c.)
Co PRZERYWA przedawnienie (termin biegnie od nowa)
- Złożenie pozwu do sądu (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.)
- Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności
- Wniosek o wszczęcie egzekucji komorniczej
- Uznanie roszczenia przez dłużnika (art. 123 § 1 pkt 2 k.c.)
Co ZAWIESZA przedawnienie (od 30.06.2022)
- Zawezwanie do próby ugodowej – dawniej (przed 30.06.2022) przerywało, teraz jedynie zawiesza na czas postępowania pojednawczego. Po zakończeniu termin biegnie dalej, a nie od nowa.
Uznanie długu – kiedy e-mail wystarczy?
Uznanie długu (art. 123 § 1 pkt 2 k.c.) przerywa bieg przedawnienia i nie wymaga szczególnej formy. Sąd Najwyższy (III CSKP 88/21, 26 listopada 2021 r.) potwierdził, że wystarczy, aby wierzyciel mógł „rozsądnie przypuszczać", że dłużnik zamierza zapłacić.
Formy uznania potwierdzone w orzecznictwie:
- Prośba o rozłożenie na raty (także e-mailowa)
- Prośba o odroczenie terminu płatności
- Częściowa zapłata
- Potwierdzenie salda
- E-mail z propozycją ugody
- Osoba uznająca dług musi być uprawniona do reprezentacji dłużnika – e-mail od pracownika bez pełnomocnictwa może nie wystarczyć
- Uznanie po upływie terminu przedawnienia nie jest skuteczne i nie restartuje biegu (SA VI ACa 826/07; SN I CSK 119/06)
Ważna zmiana: art. 554 k.c. – sprzedaż, nie usługi
2-letni termin z art. 554 k.c. dotyczy ściśle sprzedaży towarów dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa. Roszczenia z usług (zlecenie, świadczenie usług) przedawniają się według art. 118 k.c. (3 lata) lub przepisów szczególnych – termin jest dłuższy.
Co zrobić już teraz?
- Przejrzyj niezapłacone faktury – patrz na termin płatności, a przy umowie o dzieło – na dzień oddania pracy
- Przy fakturach sprzedażowych z terminem płatności w 2024 r. – masz czas do 31.12.2026
- Przy roszczeniach z 2023 r. (3-letni termin) – również do 31.12.2026
- Zdecyduj: pisemne uznanie długu (porozumienie ratalne, potwierdzenie salda) czy pozew do sądu?
- Jeśli nie możesz uzyskać uznania – złóż pozew przed 31 grudnia
- Skonsultuj się z prawnikiem, jeśli nie wiesz, jaki termin przedawnienia obejmuje Twoją umowę
Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!