ZUS 2026 dla przedsiębiorcy: pełna tabela składek i 8 legalnych sposobów, żeby płacić mniej

Składki przedsiębiorcy w 2026 r. wzrosły, i to odczuwalnie. Jednocześnie ustawy dają kilka całkiem legalnych sposobów, żeby płacić mniej: ulgę na start, preferencyjne składki, „mały ZUS plus”, wakacje składkowe, rezygnację z chorobowego, zbieg z etatem. Poniżej znajdziesz kwoty na 2026 r. sprawdzone w komunikatach ZUS i w tekstach ustaw, a przy każdej uldze także jej warunki i cenę, o której mało kto mówi.

W skrócie

Ile wynosi ZUS w 2026 r.: pełna tabela

Podstawa dużego ZUS to 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, które na 2026 r. wynosi 9420 zł. Niższej podstawy zadeklarować nie możesz (art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), wyższą tak. Roczny limit podstawy składek emerytalnej i rentowej w 2026 r. to 282 600 zł. Kwoty składek emerytalnej, rentowej i chorobowej podał ZUS w komunikacie z 30 grudnia 2025 r., a wypadkowa i FP/FS wynikają z tych samych podstaw i stóp.

Stopa wypadkowa 1,67% to połowa najwyższej stopy dla grup działalności i dotyczy płatników zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego najwyżej 9 osób. Stopa obowiązuje w roku składkowym od 1 kwietnia do 31 marca. Jeśli ZUS przysłał Ci zawiadomienie z inną stopą, stosujesz tę z zawiadomienia.

Ile to razem więcej niż w 2025 r.? Składki społeczne na dużym ZUS wzrosły z 1773,96 zł do 1926,76 zł, czyli o 152,80 zł miesięcznie (1833,60 zł w roku). Minimalna zdrowotna od lutego jest wyższa o 117,58 zł, bo skończyła się jednoroczna obniżka jej podstawy do 75% minimalnego wynagrodzenia. Za 11 miesięcy 2026 r. daje to 1293,38 zł. Łącznie przedsiębiorca na dużym ZUS z minimalną zdrowotną zapłaci w 2026 r. około 3127 zł więcej niż rok wcześniej.

Składka zdrowotna 2026 według formy opodatkowania

Reforma, która miała od 2026 r. obniżyć zdrowotną (część stała plus 4,9% od nadwyżki dochodu), została uchwalona w kwietniu 2025 r., ale prezydent ją zawetował w maju 2025 r. i weto nie zostało odrzucone. Poradniki opisujące „dwuczęściową składkę od 2026 r.” są więc nieaktualne. Do października 2026 r. nie weszły w życie żadne nowe zasady. Obowiązuje to:

Kwoty dla ryczałtu liczy się od przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z IV kwartału 2025 r., czyli 9228,64 zł (60%, 100% lub 180% tej kwoty). Przy ryczałcie próg ustalasz według przychodu narastająco od początku roku, więc składka może wzrosnąć w trakcie roku. Na skali i liniowym miesięczną składkę liczysz od dochodu z poprzedniego miesiąca, a po roku robisz rozliczenie roczne.

Wniosek praktyczny: przy niskich dochodach forma opodatkowania mocno zmienia wysokość zdrowotnej. Zmianę formy zgłaszasz w urzędzie skarbowym do 20. dnia miesiąca po miesiącu, w którym w danym roku osiągnąłeś pierwszy przychód, więc policz to z księgową na początku roku.

Jaki ZUS płacisz: szybki test

Odpowiedz na kilka pytań, a zobaczysz, która ścieżka składkowa najpewniej dotyczy Ciebie w 2026 r.

Legalne sposoby na niższy ZUS

1. Ulga na start: 6 miesięcy bez składek społecznych

Podstawa: art. 18 Prawa przedsiębiorców. Przez 6 miesięcy od rozpoczęcia działalności nie podlegasz obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, płacisz tylko zdrowotną. Ulga przysługuje, jeśli zakładasz firmę pierwszy raz albo wracasz po co najmniej 60 miesiącach od zawieszenia lub zamknięcia poprzedniej i nie świadczysz usług byłemu pracodawcy w zakresie tego, co robiłeś u niego na etacie w tym lub poprzednim roku.

Jak liczyć 6 miesięcy? Według biznes.gov.pl, jeśli zaczynasz w trakcie miesiąca, tego miesiąca nie wliczasz. Firma założona 7 lutego korzysta z ulgi do 31 sierpnia. Jeśli zaczynasz 1. dnia miesiąca, ten miesiąc liczy się jako pierwszy.

Cena ulgi: przez te miesiące nie masz ubezpieczenia chorobowego ani wypadkowego z działalności, więc nie dostaniesz zasiłku chorobowego ani macierzyńskiego z tego tytułu, a okres nie zwiększa emerytury. Z ulgi możesz zrezygnować wcześniej i od razu przejść na preferencję.

2. Preferencyjne składki przez 24 miesiące

Podstawa: art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przez 24 miesiące kalendarzowe płacisz składki od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia, czyli 1441,80 zł w 2026 r. Daje to 456,18 zł społecznych z chorobowym zamiast 1926,76 zł. Po uldze na start 24 miesiące liczą się od dnia objęcia ubezpieczeniami. Wyłączenia są takie same: działalność w ostatnich 60 miesiącach albo praca dla byłego pracodawcy.

Niskie składki to niski zasiłek chorobowy i macierzyński oraz bardzo mała emerytura z tego okresu. Możesz zadeklarować wyższą podstawę, jeśli chcesz wyższych świadczeń.

3. „Mały ZUS plus”: składki od dochodu

Podstawa: art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jeśli Twój przychód z działalności w poprzednim roku nie przekroczył 120 000 zł, podstawę składek ustalasz jako połowę przeciętnego miesięcznego dochodu z poprzedniego roku. Nie może być ona niższa niż 1441,80 zł ani wyższa niż 5652 zł. Gdy firma działała tylko przez część roku, limit 120 000 zł zmniejsza się proporcjonalnie.

Zmiana od 1 stycznia 2026 r. (ustawa deregulacyjna, Dz.U. 2025 poz. 769): z ulgi korzystasz maksymalnie przez 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy prowadzenia działalności. ZUS potwierdza, że od stycznia 2026 r. masz pełne 36 miesięcy na nowych zasadach niezależnie od tego, czy korzystałeś z ulgi wcześniej. Każdy miesiąc, w którym korzystasz z ulgi choć jeden dzień, liczy się jako pełny. Niewykorzystanych miesięcy nie przenosisz do następnego okresu 60 miesięcy.

Zgłoszenie z kodem 05 90 albo 05 92 składasz do 31 stycznia (przy rozpoczęciu lub wznowieniu działalności w innym terminie: w ciągu 7 dni), a dane o przychodzie i dochodzie podajesz w dokumentach za styczeń. Ulga nie przysługuje m.in. osobom, które w poprzednim roku działały krócej niż 60 dni, nadal mają prawo do preferencji z art. 18a, w poprzednim roku prowadziły też inną działalność pozarolniczą (np. jako wspólnik spółki jawnej albo jednoosobowej sp. z o.o.), pracują dla byłego pracodawcy albo w poprzednim roku miały kartę podatkową i zwolnienie z VAT.

4. Wakacje składkowe: jeden miesiąc w roku bez składek

Podstawa: art. 17a i 17b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Za jeden wybrany miesiąc w roku kalendarzowym nie płacisz własnych składek emerytalnej, rentowej i wypadkowej, a także FP/FS. Zwolnienie obejmuje też dobrowolne chorobowe, jeśli podlegałeś mu w miesiącu złożenia wniosku i w miesiącu poprzednim. Zdrowotną płacisz normalnie, podobnie jak składki za pracowników.

Za ten miesiąc składki emerytalną, rentową, chorobową i wypadkową finansuje budżet państwa (art. 16 ust. 4a), więc okres nie przepada dla emerytury. Warunki: w miesiącu przed wnioskiem miałeś zgłoszonych najwyżej 10 ubezpieczonych (licząc siebie), w tym samym miesiącu podlegałeś ubezpieczeniom społecznym z działalności (więc nie w czasie ulgi na start), w jednym z dwóch poprzednich lat przychód nie przekroczył równowartości 2 mln euro, nie pracujesz dla byłego pracodawcy i masz wolny limit pomocy de minimis.

Wniosek RWS składasz tylko przez eZUS i tylko w miesiącu poprzedzającym wybrany miesiąc. Wniosek złożony wcześniej albo później ZUS pozostawi bez rozpatrzenia. Na dużym ZUS oszczędzasz w ten sposób do 1926,76 zł w roku.

5. Rezygnacja z dobrowolnego chorobowego

Ubezpieczenie chorobowe przedsiębiorcy jest dobrowolne (art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Bez niego na dużym ZUS płacisz o 138,47 zł miesięcznie mniej. Tracisz jednak prawo do zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego i zasiłku macierzyńskiego. Jeśli planujesz dziecko, to zwykle zły interes.

Spóźniona wpłata nie wyrzuca już z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Przepis, który to przewidywał (art. 14 ust. 2 pkt 2), jest uchylony. Ubezpieczenie ustaje po wyrejestrowaniu albo po ustaniu tytułu do ubezpieczeń. Zaległość i tak musisz zapłacić z odsetkami.

6. Etat i firma jednocześnie

Jeśli pracujesz na etacie i Twoja pensja w przeliczeniu na miesiąc wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie (4806 zł brutto w 2026 r.), z działalności nie podlegasz obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (art. 9 ust. 1 i 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Płacisz tylko zdrowotną. Z firmy możesz dobrowolnie płacić składki emerytalną i rentową. Przy pensji niższej od minimalnej składki społeczne z firmy są obowiązkowe.

Odwrotny pomysł, czyli „zamienię firmę na zlecenie u tego samego kontrahenta”, działa tylko wtedy, gdy współpraca naprawdę zmienia charakter. Pozorne umowy ZUS może zakwestionować i naliczyć składki wstecz.

7. Działalność nierejestrowana: bez ZUS w ogóle

Przy bardzo małej skali nie musisz zakładać firmy. Od 1 stycznia 2026 r. działalność nie jest działalnością gospodarczą, jeśli przychód z niej nie przekracza w żadnym kwartale 225% minimalnego wynagrodzenia, czyli 10 813,50 zł, a w ostatnich 60 miesiącach nie prowadziłeś działalności gospodarczej (art. 5 Prawa przedsiębiorców w brzmieniu od 2026 r.). Wcześniej limit był miesięczny i wynosił 75% minimalnego wynagrodzenia.

Z takiej działalności nie płacisz ZUS ani zdrowotnej, rozliczasz tylko PIT. Jeśli przekroczysz limit w kwartale, od dnia przekroczenia prowadzisz już działalność gospodarczą. Ta forma nie dotyczy działalności w ramach spółki cywilnej.

8. Spółka z o.o.: dla większych, z kosztami po drugiej stronie

Z tytułu udziału w spółce składki ZUS płaci m.in. wspólnik jednoosobowej sp. z o.o. oraz wspólnicy spółki jawnej, komandytowej i partnerskiej (art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, lista ZUS na 2026 r.). Wspólnik spółki z o.o., która ma więcej niż jednego wspólnika, sam z tego tytułu ZUS nie płaci. Dlatego popularne są spółki dwuosobowe.

Spółka ma jednak własne koszty: pełną księgowość, CIT i podatek od dywidendy. Członek zarządu powołany uchwałą, który pobiera z tego tytułu wynagrodzenie, co do zasady płaci od niego 9% składki zdrowotnej. Układy, w których drugi wspólnik istnieje tylko na papierze, budzą ryzyko sporu z ZUS. To rozwiązanie do policzenia z doradcą przy większych dochodach, nie trik dla każdego. O odpowiedzialności za długi w spółce piszemy w poradniku Jak chronić majątek prywatny przed długami firmy.

Czego nie robić

Kalendarz przedsiębiorcy

Najczęściej zadawane pytania

Czy mogę zadeklarować na dużym ZUS podstawę niższą niż 5652 zł?

Nie. Poza ulgami to ustawowe minimum (art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Wyższą podstawę możesz zadeklarować, przy czym podstawa chorobowego nie może przekroczyć 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.

Wykorzystałem „mały ZUS plus” przed 2026 r. Czy mogę wrócić?

Tak. Od stycznia 2026 r. masz 36 miesięcy ulgi na nowych zasadach niezależnie od wcześniejszego korzystania, o ile spełniasz pozostałe warunki. Pilnuj zgłoszenia do 31 stycznia.

Czy wakacje składkowe obniżą mi emeryturę albo zasiłek?

Składki emerytalną, rentową, chorobową i wypadkową za ten miesiąc finansuje budżet państwa, więc okres nie wypada z Twojego konta. Chorobowe jest objęte zwolnieniem, jeśli podlegałeś mu w miesiącu wniosku i w miesiącu poprzednim.

Co się dzieje, gdy na „małym ZUS plus” przekroczę 120 000 zł przychodu?

Limit dotyczy przychodu z poprzedniego roku. Jeśli w danym roku go przekroczysz, w kolejnym roku nie masz prawa do ulgi i wracasz na duży ZUS. Ulga za bieżący rok nie przepada wstecz.

Mieszkam w USA, a w Polsce prowadzę firmę. Czy płacę polski ZUS?

To zależy od tego, gdzie faktycznie wykonujesz pracę, i od umowy o zabezpieczeniu społecznym między Polską a USA. Sprawy transgraniczne potwierdź w ZUS, zanim cokolwiek założysz.

Źródła

Stan na 23 października 2026 r. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Swoją sytuację potwierdź w ZUS (Centrum Obsługi Telefonicznej 22 560 16 00), w urzędzie skarbowym albo u księgowej.