Przejdź do treści

Emerytura z Polski i USA: umowa o zabezpieczeniu społecznym i podatki

Jak umowa Polski z USA (od 1.03.2009) pozwala łączyć okresy pracy, gdzie złożyć wniosek o emeryturę z ZUS i SSA, jak wygląda wypłata za granicę i jak opodatkowane jest Social Security w Polsce (w obu krajach, z odliczeniem podatku z USA).

Na czym polega umowa

Wiele osób pracowało część życia w Polsce, a część w Stanach i boi się, że lata z jednego kraju „przepadną”. Od 1 marca 2009 r. obowiązuje umowa o zabezpieczeniu społecznym między Polską a USA (podpisana 2 kwietnia 2008 r.). Nie przenosi ona emerytury z jednego kraju do drugiego. Każdy kraj wypłaca własne świadczenie za okresy, w których byłeś u niego ubezpieczony, a umowa pomaga spełnić warunki, gdy staż w jednym z krajów jest za krótki.

Umowa obejmuje emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinne. Nie dotyczy ubezpieczenia zdrowotnego, więc ani Medicare, ani NFZ nie „przechodzą” na drugi kraj.

Co umowa daje w praktyce

  • Sumowanie okresów. Jeśli w jednym kraju brakuje ci stażu, ten kraj może doliczyć okresy ubezpieczenia z drugiego, ale tylko po to, żeby ustalić prawo do świadczenia.
  • Dwa świadczenia naraz. ZUS płaci za lata w Polsce, SSA (Social Security Administration) za lata w USA. Możesz dostawać oba, jeśli spełnisz warunki obu krajów.
  • Jeden wniosek. Składasz go w kraju, w którym mieszkasz, a tamtejsza instytucja przekazuje go drugiej stronie.
  • Bez podwójnych składek przy delegowaniu. Pracownik wysłany przez pracodawcę do drugiego kraju na okres do 5 lat może zostać w systemie kraju, z którego go wysłano.

Emerytura z USA

Do amerykańskiej emerytury potrzeba zwykle 40 kredytów (quarters of coverage), czyli w praktyce około 10 lat pracy z odprowadzanymi składkami. Kto ma mniej, sam z siebie emerytury z USA nie dostanie.

Umowa zmienia to w jednym punkcie. Jeśli masz w USA co najmniej 6 kredytów (około półtora roku pracy), SSA może doliczyć polskie okresy ubezpieczenia, żeby sprawdzić, czy masz prawo do świadczenia. Wypłata jest wtedy częściowa, odpowiadająca twojej pracy w USA. Przy mniej niż 6 kredytach polskie lata nie zostaną doliczone.

  • Pełny wiek emerytalny (full retirement age): 67 lat dla urodzonych 2 stycznia 1960 r. i później; dla starszych roczników jest trochę niższy.
  • Najwcześniej: od 62 lat, ale świadczenie jest wtedy na stałe obniżone.
  • Praca przy wcześniejszej emeryturze: jeśli pobierasz świadczenie przed pełnym wiekiem i pracujesz w USA, w 2026 r. SSA zatrzymuje 1 USD z każdych 2 USD zarobionych ponad 24 480 USD rocznie. W roku, w którym osiągasz pełny wiek, limit wynosi 65 160 USD, a potrącenie 1 USD z każdych 3 USD (liczą się tylko zarobki sprzed miesiąca urodzin). Zatrzymane kwoty nie przepadają: po osiągnięciu pełnego wieku świadczenie zostaje przeliczone w górę. Praca poza USA podlega osobnym zasadom, które trzeba ustalić z SSA.

Koniec z WEP i GPO

Dawniej amerykańską emeryturę mógł obniżać przepis WEP (Windfall Elimination Provision), m.in. u osób, które miały też emeryturę z pracy nieobjętej amerykańskimi składkami, np. z ZUS. Ustawa Social Security Fairness Act, podpisana 5 stycznia 2025 r., uchyliła WEP i GPO (Government Pension Offset) dla świadczeń należnych za miesiące od stycznia 2024 r. Jeśli twoje świadczenie było przez nie obniżone, sprawdź w SSA, czy zostało przeliczone.

Emerytura z Polski

  • Wiek emerytalny: 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn (osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r.).
  • Staż: u osób urodzonych po 1948 r. prawo do samej emerytury nie zależy od długości stażu. Liczy się wiek, a wysokość wynika z zebranych składek i kapitału.
  • Gwarancja emerytury minimalnej: tu staż ma znaczenie. ZUS podwyższa emeryturę do kwoty minimalnej, jeśli kobieta ma co najmniej 20 lat, a mężczyzna 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
  • Okresy z USA: jeśli polski staż jest za krótki do prawa do świadczenia, ZUS może uwzględnić okresy ubezpieczenia w USA. O tym, jak przekłada się to na konkretne świadczenie, rozstrzyga decyzja ZUS.

Jak złożyć wniosek

Mieszkasz w Polsce

  1. Wniosek składasz w ZUS: o emeryturę na formularzu EMP, o rentę z tytułu niezdolności do pracy na ERN, o rentę rodzinną na ERR.
  2. Jeśli chcesz też świadczenie z USA, dołącz formularz pomocniczy WZ0-PL-01 dla amerykańskiego systemu oraz dokumenty dotyczące pracy w USA.
  3. Dołącz dokumenty polskich okresów: świadectwa pracy, zaświadczenia o zarobkach (np. ZUS Rp-7), legitymację ubezpieczeniową, świadectwo szkolne, dokumenty służby wojskowej, akty urodzenia dzieci.
  4. Przy rencie potrzebne jest zaświadczenie lekarskie OL-9, a jeśli nadal pracujesz, pracodawca wypełnia OL-10.
  5. ZUS przekazuje wniosek o świadczenie amerykańskie do SSA. Każdy kraj wydaje własną decyzję.

Mieszkasz w USA

  1. Wniosek składasz w SSA. O polską emeryturę lub rentę wnosisz na formularzu PL/USA 4, o rentę rodzinną na PL/USA 5.
  2. Dołącz dokumenty polskich okresów ubezpieczenia i zarobków. Przy rencie dodaj dokumentację medyczną i opinię lekarza z USA na formularzu PL/USA 7.
  3. Wpisz numer PESEL, a jeśli go nie masz, numer dowodu lub paszportu.
  4. SSA przekazuje wniosek do ZUS.

Formularze są w salach obsługi ZUS, w dziale „Wzory formularzy” na zus.pl i na stronie SSA. Czas rozpatrzenia bywa różny, więc nie zostawiaj wniosku na ostatnią chwilę.

Wypłata na konto za granicą

  • Z ZUS do USA: ZUS może wypłacać emeryturę na konto w USA, na konto w Polsce albo upoważnionej osobie w Polsce. Jeśli twój bank w USA przyjmuje przelewy ACH „Direct Deposit”, nie ponosisz kosztów przekazu. Wniosek o wypłatę na konto w USA składa się na formularzu EZZ.
  • Z SSA do Polski: Polska jest na liście krajów, do których SSA wysyła świadczenia bezpośrednio na zagraniczne konto (International Direct Deposit). Szczegóły ustal z SSA.

Podatki od Social Security, gdy mieszkasz w Polsce

Ten punkt był wcześniej opisany w poradniku błędnie. Social Security wypłacane osobie mieszkającej w Polsce nie jest opodatkowane wyłącznie w Polsce. Zwykle podlega podatkowi w obu krajach, a podwójne opodatkowanie łagodzi odliczenie podatku zapłaconego w USA.

  • Która umowa podatkowa obowiązuje: nadal umowa z 1974 r. Nowa konwencja podpisana w 2013 r. nie weszła w życie. Umowa z 1974 r. nie ma osobnego przepisu o emeryturach (poza emeryturami za pracę w administracji rządowej, art. 19) i nie zwalnia Social Security z podatku w USA.
  • Nie jesteś obywatelem USA ani posiadaczem zielonej karty (nonresident alien): SSA potrąca podatek od 85% świadczenia według stawki 30%, czyli 25,5% kwoty brutto. Polska nie jest na liście krajów, których mieszkańcy są z tego zwolnieni, więc żaden formularz (także W-8BEN) nie zatrzyma tego potrącenia.
  • Jesteś obywatelem USA lub masz zieloną kartę: SSA nie potrąca 30%. Rozliczasz się w zeznaniu Form 1040, a podatkowi podlega do 50% lub do 85% świadczenia, zależnie od pozostałych dochodów. Zielona karta liczy się tu do czasu jej utraty lub uznania, że z niej zrezygnowałeś.
  • W Polsce: jako polski rezydent podatkowy płacisz PIT od dochodów z całego świata, także od Social Security. Obowiązuje skala 12% i 32% (próg 120 000 zł, kwota zmniejszająca podatek 3600 zł). Od polskiego podatku odejmujesz podatek zapłacony w USA, ale najwyżej do tej części polskiego podatku, która przypada na dochód z USA (art. 27 ust. 9 ustawy o PIT, art. 20 umowy).
  • Zaliczki: jeśli świadczenie przychodzi prosto z USA, bez polskiego płatnika, sam wpłacasz w ciągu roku zaliczki do urzędu skarbowego (art. 44 ust. 1a pkt 2 ustawy o PIT). Gdy wypłaca je polska osoba prawna, np. bank, to ona jako płatnik pobiera zaliczki (art. 35 ust. 1 pkt 1).
  • Składka zdrowotna: według portalu powroty.gov.pl od emerytury z USA wypłacanej w Polsce należy też składka na ubezpieczenie zdrowotne. Składek na ubezpieczenia społeczne od niej się nie płaci.

Uwaga

Przy rozliczeniu w obu krajach łatwo o błąd. Przed pierwszym zeznaniem porozmawiaj z doradcą podatkowym, który zna rozliczenia polsko-amerykańskie, albo zapytaj w Krajowej Informacji Skarbowej.

Podatki od emerytury z ZUS, gdy mieszkasz w USA

  • W USA: jako rezydent podatkowy USA wykazujesz emeryturę z ZUS w zeznaniu Form 1040. IRS traktuje zagraniczne świadczenia z systemów ubezpieczeń społecznych jak annuity, chyba że umowa podatkowa stanowi inaczej, a umowa z Polską tego nie robi. Podatek zapłacony w Polsce możesz zaliczyć na poczet podatku w USA (foreign tax credit, art. 20 ust. 2 umowy).
  • W Polsce: umowa z 1974 r. nie zwalnia emerytury z ZUS z polskiego podatku, więc wyjazd do USA nie oznacza, że ZUS przestanie go pobierać. Wysokość potrącenia w twojej sytuacji potwierdź w ZUS.
  • Emerytury za służbę państwową (art. 19 umowy) mają osobną zasadę: świadczenie z funduszy publicznych jednego kraju dla jego obywatela za pracę w administracji rządowej jest zwolnione z podatku w drugim kraju.

IRA i polska emerytura

Social Security i ZUS to tylko część dochodu na starość. O tym, jak dołożyć do tego oszczędności w USA, przeczytasz w poradniku 401(k) vs IRA.

Świadczenia po śmierci małżonka

  • SSA: wdowa lub wdowiec może dostać od 71,5% świadczenia zmarłego (najwcześniej w wieku 60 lat) do 100% (w pełnym wieku emerytalnym dla świadczeń po małżonku). Więcej w poradniku Survivor Benefits w USA.
  • ZUS: renta rodzinna wynosi 85% świadczenia zmarłego dla jednej osoby uprawnionej, 90% dla dwóch i 95% dla trzech lub więcej.
  • Jak zgłosić zgon, gdy mieszkasz za granicą: jak zgłosić zgon do ZUS.

Najczęstsze błędy

  • Brak świadectw pracy i zaświadczeń z Polski. Bez nich trudno udowodnić okresy ubezpieczenia.
  • Praca w USA „na gotówkę” albo działalność bez płacenia podatku od samozatrudnienia (self-employment tax). Takie lata nie dają kredytów do Social Security.
  • Wcześniejsza emerytura od 62 lat przy dalszej pracy w USA bez sprawdzenia limitu zarobków.
  • Przekonanie, że Social Security w Polsce jest wolne od podatku. Tak nie jest, w żadnym z dwóch krajów.
  • Spóźniony zapis do Medicare Part B, jeśli planujesz korzystać z niej w USA. Za każde pełne 12 miesięcy, w których mogłeś się zapisać, a tego nie zrobiłeś, składka rośnie o 10%, zwykle dożywotnio.

Najczęściej zadawane pytania

Czy mogę dostawać emeryturę z ZUS i z SSA jednocześnie?

Tak. Każdy kraj płaci za swoje okresy ubezpieczenia, jeśli spełnisz jego warunki. Od 2024 r. polska emerytura nie obniża już amerykańskiego świadczenia przez WEP, bo ten przepis uchylono.

Pracowałem w USA tylko 3 lata. Czy coś mi się należy?

Przy regularnych zarobkach trzy lata dają do 12 kredytów (najwyżej 4 na rok), czyli więcej niż wymagane w umowie minimum 6. SSA może wtedy doliczyć polskie okresy i przyznać częściowe świadczenie, jeśli łącznie spełnisz warunki.

Mieszkam w Polsce. Czy Social Security jest opodatkowane tylko w Polsce?

Nie. Jeśli nie masz obywatelstwa USA ani zielonej karty, SSA potrąca 25,5% świadczenia. Do tego dochodzi PIT w Polsce, od którego odliczasz podatek zapłacony w USA.

Gdzie złożyć wniosek, jeśli mieszkam w Polsce?

W ZUS. Jeden wniosek wystarczy, a ZUS przekaże część amerykańską do SSA.

Źródła

ŹródłoTypStatus / wiarygodność
ZUS – umowa z USA, informacje ogólneStrona rządowaOficjalne
ZUS – umowa z USA, formularzeStrona rządowaOficjalne
ZUS – wypłata emerytury lub renty do USAStrona rządowaOficjalne
20 CFR 404.1908 (minimum 6 kredytów)Przepis federalnyObowiązujący
20 CFR 404.409 (pełny wiek emerytalny)Przepis federalnyObowiązujący
SSA – Retirement Earnings TestStrona rządowaOficjalne, kwoty na 2026 r.
SSA – biuletyn o Social Security Fairness ActStrona rządowaOficjalne
SSA – świadczenia po małżonku według wiekuStrona rządowaOficjalne
SSA – International Direct DepositStrona rządowaOficjalne
SSA POMS GN 05010.001 (potrącenie 25,5%)Instrukcja SSAOficjalne
IRS Publication 915Publikacja IRSOficjalne, za 2025 r.
IRS – Poland tax treaty documents (umowa z 1974 r.)Strona rządowaOficjalne
Ustawa o PIT, tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 592UstawaObowiązujący tekst
Ustawa o emeryturach i rentach z FUS, tekst jedn. Dz.U. 2025 poz. 1749UstawaObowiązujący tekst
powroty.gov.pl – składki od emerytury z USAPortal rządowyOficjalne, aktualizacja 15.07.2026
Medicare.gov – kary za spóźniony zapisStrona rządowaOficjalne

Stan na 23 października 2026 r. Poradnik ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Kwoty limitów SSA zmieniają się co roku, a o prawie do świadczeń rozstrzygają decyzje ZUS i SSA. W sprawach podatkowych skonsultuj się z doradcą podatkowym lub Krajową Informacją Skarbową.

Czy ten poradnik był pomocny?

Pomóż innym – podziel się doświadczeniem

Odpowiedz na jedno pytanie poniżej. Twoja odpowiedź pomoże osobom w podobnej sytuacji.

Jak długo trwał proces składania wniosku o emeryturę z ZUS lub SSA w Twoim przypadku?

Twoja odpowiedź zostanie sprawdzona przed publikacją.

Komentarze (0)

Brak komentarzy. Bądź pierwszy!


Dodaj komentarz

Zaloguj się aby uniknąć weryfikacji emaila przy każdym komentarzu, lub komentuj jako gość:

Komentarz może być moderowany przed publikacją.