The Dakota

Historia

The Dakota przy 1 West 72nd Street to najstarszy zachowany luksusowy apartamentowiec na Manhattanie i jeden z najsłynniejszych budynków mieszkalnych na świecie. Zaprojektowany przez Henry'ego Janewaya Hardenbergha – tego samego architekta, który stworzył hotel Plaza – Dakota został ukończony w 1884 roku na zlecenie Edwarda Clarka, prezesa firmy Singer Manufacturing Company.

Clark wprowadził rewolucyjny model zamieszkania: zamiast tradycyjnych domów jednorodzinnych z służbą, zaproponował luksusowe apartamenty z pełnym serwisem – pralnią, restauracją i obsługą portierską. Nowojorska elita początkowo kpiła z lokalizacji na Upper West Side, który w latach 80. XIX wieku był odległą prowincją. Nazwa "Dakota" miała być żartem – "równie dobrze moglibyście budować na Dakocie" – ale Clark obrócił drwinę w markę.

Budynek stał się legendą 8 grudnia 1980 roku, kiedy przed wejściem zastrzelony został John Lennon – wieloletni mieszkaniec Dakota, który wraz z Yoko Ono mieszkał tu od 1973 roku. Fani do dziś składają kwiaty i zapalają świece przy bramie budynku.

Architektura

Dakota to budynek w stylu północnoniemieckiego renesansu z elementami francuskimi we wnętrzach. Fasada z żółtawego piaskowca i cegły jest bogato zdobiona szczytami, wieżyczkami, balkonami i żeliwnymi balustradami. Centralny dziedziniec – dostępny przez monumentalną bramę od 72nd Street – to prywatna oaza z fontanną, otoczona siedmioma kondygnacjami apartamentów.

Budynek ma 65 apartamentów, z których wiele zachowało oryginalne parkiety, sztukaterie, kominki i sufity o wysokości ponad 4 metrów. Pierwotnie miał też prywatne korty tenisowe i do krokieta na dachu.

Co zobaczyć

Dakota jest budynkiem mieszkalnym i nie jest dostępna do zwiedzania z wewnątrz. Z zewnątrz warto podziwiać fasadę od strony Central Park West – szczególnie efektowną o zachodzie słońca. Naprzeciwko, w Central Parku, znajduje się Strawberry Fields – memorial poświęcony Johnowi Lennonowi z mozaiką "Imagine", odwiedzany przez fanów z całego świata.

Najbliższa stacja metra: 72nd Street (linie B, C). Budynek jest najlepiej widoczny z terenu Central Parku, od strony Bow Bridge.

Ciekawostki

• Dakota uzyskała status nowojorskiego zabytku w 1969 roku, wpis do National Register of Historic Places w 1972 roku i tytuł National Historic Landmark w 1976 roku.
• Roman Polański nakręcił tu "Dziecko Rosemary" (1968) – przerażające wnętrza budynku idealnie pasowały do horroru o satanistach na Upper West Side.
• Wśród słynnych mieszkańców, oprócz Lennona, byli Lauren Bacall, Leonard Bernstein, Judy Garland i Boris Karloff.
• Zarząd spółdzielni słynie z rygorystycznej procedury kwalifikacyjnej – odmówiono m.in. Billowi Clintonowi, Madonnie i Antonio Banderasowi.