The Ramble w Central Parku

Historia

The Ramble to dziki, lesisty obszar w sercu Central Parku, zaprojektowany w latach 50. XIX wieku przez Fredericka Law Olmsteda i Calverta Vauxa jako integralna czesc ich wizjonerskiego planu Greensward. Olmsted opisal to miejsce jako "dziki ogrod" – przestrzen celowo zaprojektowana tak, by wydawala sie naturalna, tajemnicza i pelna niespodzianek. Ramble zajmuje okolo 15 hektarow (rozne zrodla podaja od 36 do 38 akrow) i byl jednym z pierwszych elementow parku, ktore zostaly zbudowane. Wraz z sasiedniem jeziorem (The Lake), ktore powstalo z przeksztalcenia naturalnego strumienia Sawkill Creek, tworzy polnocna czesc Central Park Mall – jedynego formalnego elementu oryginalnego projektu.

W 1978 roku caly Central Park, wlacznie z Ramble, zostal wpisany na liste National Historic Landmark. Na poczatku lat 80. grupa obserwatorow ptakow, w tym Sheila i Lew Rosenberg, skutecznie przeciwstawila sie planom Central Park Conservancy dotyczacym "renowacji" Ramble, ktora obejmowala wycinke drzew. Dzis Conservancy odbudowuje historyczne rustykalne struktury, ktore zniknely prawdopodobnie w latach 20. XX wieku.

Przyroda i fauna

Chocias Ramble jest krajobrazem zaprojektowanym przez czlowieka, funkcjonuje jako prawdziwy ekosystem lesny – jedno z niewielu miejsc w Central Parku, gdzie mozna zobaczyc drzewa na kazdym etapie zycia, od malych sadzonek po martwe klody. To wlasnie tu odbywaja sie jedne z najlepszych obserwacji ptakow w Nowym Jorku. Na przestrzeni ponad stu lat w calym Central Parku zaobserwowano ponad 300 gatunkow ptakow (rozne zrodla podaja od 303 do 325 gatunkow), a Ramble jest glownym punktem tych obserwacji. Wiosna i jesienia przez ten lesny korytarz przemieszczaja sie fale migrujacych ptakow spiewnychm w tym lasonki, drozdowate i kolibry. Wsrod calorocznych mieszkancow mozna spotkac czerwonego kardinala, szopa pracza i zolwie.

Co zobaczyc

Ramble to labirynt krętych sciezek, skalnych wychodni i ukrytych poletek. Najwazniejsze punkty to:

• The Point – polwysep wystajacy w jezioro, idealny do obserwacji ptakow wodnych
• Azalea Pond – malutki staw otoczony azaliami, czesto odwiedzany przez czaple
• Gill – sztuczny strumien z wodospadami przeplywajacy przez skaliste wawoz
• Bow Bridge – ikoniczny zelazny most z 1862 roku laczacy Ramble z Cherry Hill
• Belvedere Castle – miniaturowy zamek na szczycie Vista Rock, tuz obok poludniowej granicy Ramble

Jak dotrzec

Ramble rozciaga sie miedzy 73. a 78. ulica, po zachodniej stronie jeziora. Najblizsze stacje metra to 72 St (linie B, C) lub 81 St – Museum of Natural History (linie B, C). Wejscia prowadza od strony Bethesda Terrace na poludniu lub od Belvedere Castle na polnocy. Nie ma oficjalnej mapy sciezek wewnatrz Ramble – celowo, bo bladzenie jest czescia uroku tego miejsca.

Ciekawostki

• Olmsted nazywal Ramble "wild garden" – dzikim ogrodem, ktory mial wywolywac poczucie tajemniczosci i zaintrygowania
• The Lake, nad ktorym lezy Ramble, powstalo z przeksztalcenia naturalnego potoku Sawkill Creek, plynacego w poblizu dzisiejszego American Museum of Natural History
• Ramble ma wlasna mikrospolecznosc obserwatorow ptakow, ktorzy codziennie dokumentuja gatunki – ich obserwacje sa publikowane online
• To jedno z najbardziej filmowanych miejsc w Central Parku – pojawia sie m.in. w filmach Woody Allena