Zapytanie „czy warto kupić akcje X” to najgorszy możliwy prompt: model odpowie uprzejmie, ogólnie i z pamięci sprzed roku. Ten poradnik pokazuje inny sposób pracy z AI przy analizie spółki giełdowej – ciąg siedmiu promptów w ustalonej kolejności, w jednej rozmowie, z twardymi zasadami cytowania liczb i z listą rzeczy, które sprawdzasz, zanim uwierzysz w wynik. Działa w Claude, ChatGPT i Gemini, dla spółek z USA i z GPW.
Ostatnia weryfikacja: 6 września 2026. Materiał informacyjny i edukacyjny – nie jest poradą inwestycyjną ani rekomendacją. Funkcje narzędzi AI zmieniają się co kilka tygodni; potwierdź szczegóły w dokumentacji producenta. Inwestowanie w akcje wiąże się z ryzykiem utraty całości zainwestowanych środków.
W skrócie
- Bez włączonego wyszukiwania w sieci model liczy z pamięci, a jego pamięć kończy się na dacie treningu. W Claude wyszukiwanie włączasz z menu „+” pod polem tekstowym (instrukcja Anthropic), w ChatGPT działa tryb wyszukiwania (pomoc OpenAI), w Gemini tryb Deep Research (opis Google).
- Kolejność ma znaczenie: najpierw kontekst i fakty, potem tło branży, dopiero potem atak na tezę, scenariusze i kartka do przeglądu. Model, który na starcie usłyszy Twoją opinię, będzie jej bronił zamiast ją sprawdzać.
- Jedna rozmowa na jedną spółkę. Każdy prompt korzysta z odpowiedzi na poprzednie. Nowy czat do każdego kroku psuje cały schemat.
- Liczba bez źródła i daty nie istnieje. Każdy prompt zawiera tę samą regułę: dokumenty spółki najpierw, serwisy wtórne potem, a czego model nie znalazł, ma napisać „nie znalazłem”, a nie oszacować.
- Dwie liczby sprawdzone w raporcie ze strony relacji inwestorskich albo w bazie EDGAR zajmują pięć minut i mówią, ile warta jest reszta odpowiedzi.
- Wynik ma datę ważności. Kurs i mnożniki zmieniają się codziennie, raport wychodzi raz na kwartał. Dlatego ostatni prompt zamienia analizę w kartkę z wartościami progowymi, do której wracasz po każdym raporcie.
Dlaczego zwykłe pytanie o spółkę nie działa
Modele językowe mają trzy nawyki, które przy akcjach kosztują pieniądze. Po pierwsze, odpowiadają z pamięci: jeśli nie każesz im szukać, podadzą przychód sprzed czterech kwartałów jako aktualny i nie zaznaczą, że jest stary. Po drugie, potwierdzają to, co usłyszały: jeśli zaczniesz od „myślę, że to świetna spółka”, dostaniesz listę argumentów za, a ryzyka zostaną wygładzone jednym zdaniem „warto jednak pamiętać”. Po trzecie, wypełniają luki: brakującą marżę operacyjną potrafią policzyć „w przybliżeniu” i podać bez zastrzeżeń, jakby pochodziła z raportu.
Amerykański nadzór giełdowy ostrzega dodatkowo, że sama etykieta „AI” jest dziś narzędziem oszustów: obietnice „algorytmu, który wybiera zwycięskie akcje” to klasyczny sygnał alarmowy (ostrzeżenie SEC na investor.gov). Ten poradnik idzie w drugą stronę: AI nie ma niczego przewidywać. Ma zebrać fakty, ułożyć je w tabele, zagrać przeciwko Tobie i zapisać, przy jakich liczbach zmienisz zdanie. Decyzja zostaje po Twojej stronie.
Właściwa metafora – traktuj odpowiedź jak notatkę od zdolnego stażysty z dostępem do biblioteki: szybko zbiera, dobrze porządkuje, czasem coś przekręci. Sprawdzasz próbkę, nie wierzysz w całość.
Zanim wkleisz pierwszy prompt
Wybierz narzędzie i włącz dostęp do sieci
Wyszukiwanie włączasz w menu „+” pod polem tekstowym; przy włączonym wyszukiwaniu model potrafi też pobrać treść konkretnego linku, który mu wkleisz, np. raportu kwartalnego (dokumentacja). Dobrze trzyma się długich, wielopunktowych instrukcji.
Wyszukiwanie w sieci jest dostępne w planach bezpłatnych i płatnych (pomoc OpenAI). Do pierwszego, najdłuższego kroku możesz użyć trybu Deep Research, który sam przegląda wiele źródeł i oddaje raport z przypisami (opis funkcji).
Tryb Deep Research buduje plan wyszukiwania, przegląda strony i oddaje raport ze źródłami (opis Google). Nadaje się do kroku 1; kolejne prompty wklejasz w zwykłej rozmowie, w tym samym oknie.
Wszystkie trzy potrafią zrobić ten schemat. Różnice dotyczą głównie tego, jak długo model trzyma się zasad z pierwszego promptu: gdy zaczyna „zapominać” o regule cytowania, przypomnij ją jednym zdaniem zamiast zaczynać od nowa.
Jedno pytanie kalibracyjne
Zanim ruszysz z analizą, sprawdź, czy model rzeczywiście szuka w sieci i czy rozumie kalendarz spółki. Wklej:
Zanim zaczniemy: podaj dzisiejszą datę, nazwę i datę publikacji ostatniego raportu kwartalnego spółki [SPÓŁKA], datę końca jej roku obrotowego oraz walutę, w której raportuje. Do każdej odpowiedzi dodaj link do źródła.
Jeśli daty są sprzed pół roku albo bez linku, model nie szuka. Odpowiedz: „Poszukaj w sieci i popraw, zanim ruszymy dalej”. Data końca roku obrotowego jest ważniejsza, niż się wydaje: Nvidia ma rok obrotowy kończący się w ostatnią niedzielę stycznia (raport roczny 10-K w bazie SEC), więc jej „czwarty kwartał roku 2027” to w praktyce listopad 2026 – styczeń 2027. Model, który nie zna tej różnicy, pomiesza kwartały w tabeli i nikt tego nie zauważy.
Gdzie model ma szukać
W promptach jest reguła „najpierw dokumenty spółki”. Warto wiedzieć, co to konkretnie znaczy, bo możesz podać modelowi adres, a nawet wkleić link do konkretnego raportu.
| Co potrzebujesz | Spółki z USA | Spółki z GPW |
|---|---|---|
| Raporty roczne i kwartalne | Wyszukiwarka pełnotekstowa EDGAR (formularze 10-K, 10-Q, 8-K; dla spółek zagranicznych 20-F i 6-K), strona relacji inwestorskich spółki | Zakładka relacji inwestorskich spółki, komunikaty ESPI i EBI na stronie GPW |
| Co to jest 10-K i po co je czytać | Objaśnienie SEC dla inwestorów | Raport okresowy według MSSF; publikowany w systemie ESPI |
| Transakcje insiderów | Formularze 3, 4 i 5 (objaśnienie SEC) | Powiadomienia o transakcjach osób zarządzających w komunikatach ESPI |
| Krótka sprzedaż | Dane FINRA o krótkich pozycjach | Rejestr krótkiej sprzedaży KNF |
| Notowania i wskaźniki | Strona relacji inwestorskich, serwisy finansowe (dane wtórne) | Stooq, Bankier (dane wtórne) |
| Stopa wolna od ryzyka do porównań | Krzywa rentowności obligacji USA, seria DGS3 w bazie FRED | Oprocentowanie obligacji detalicznych |
Ticker w jednym miejscu
Każdy prompt stoi w osobnej ramce z nagłówkiem i przyciskiem „Kopiuj prompt” pod spodem. Kopiujesz całość ramki, wklejasz do czatu, podmieniasz nawiasy. W promptach poniżej stoją nawiasy: [SPÓŁKA], [KONKURENCI], [KWOTA], [WALUTA]. Podmieniasz je raz, w pierwszej linijce, reszta działa bez zmian. Do porównania bierz od trzech do sześciu spółek z tej samej branży i podobnej wielkości; porównanie banku z producentem gier daje ładną tabelę i zero informacji.
Schemat: siedem kroków w jednej rozmowie
- Kontekst inwestora
Mówisz modelowi, w jakiej walucie liczysz, na jak długo, jaką część portfela rozważasz i co już masz. Bez tego koszt alternatywny i wielkość pozycji będą policzone dla kogoś innego.
- Prześwietlenie spółki
Baza faktów: model biznesowy, osiem kwartałów w tabeli, przewaga, zagrożenia, bilans, alokacja kapitału, insiderzy. Kończy się briefingiem, który jedzie dalej.
- Tło branży
Trzy tabele na tle konkurencji, wszystkie liczby z tego samego dnia i na tej samej podstawie. Odpowiada na pytanie, ile wzrostu i jakości dostajesz za jednostkę wyceny.
- Pre-mortem
Model zakłada, że straciłeś, i szuka przyczyn w dzisiejszych danych. Bez łagodzenia. Kończy się warunkiem, po którym czarna teza przestaje obowiązywać.
- Trzy scenariusze
Widełki wartości i, ważniejsze, odpowiedź na pytanie: jakie założenia trzeba przyjąć, żeby dzisiejsza cena była uczciwa.
- Kartka na kwartał
Jedna strona z tezą, trzema liczbami, trzema zdarzeniami i progami. To jedyny element, który wpisujesz do kalendarza.
- Przegląd po raporcie
Jedyny krok w nowej rozmowie: wklejasz kartkę, model pobiera nowy raport i sprawdza próg po progu. Bez tego analiza starzeje się w czacie.
Dlaczego właśnie w tej kolejności. Fakty przed opinią, bo model zakotwicza się na pierwszej rzeczy, jaką usłyszy. Tło branży przed atakiem, bo pre-mortem bez porównania z konkurencją kończy się ogólnikami („konkurencja może się nasilić”). Scenariusze po pre-mortem, bo dopiero wtedy scenariusz pesymistyczny ma konkretną treść. Kartka na końcu, bo ma streścić wszystko, co było wyżej.
Prompt 0 – kontekst inwestora
Ten krok jest krótki, ale zmienia wynik dwóch późniejszych. W kroku 4 model liczy koszt alternatywny: dla kogoś, kto liczy w złotych, punktem odniesienia są obligacje skarbowe w PLN, dla kogoś, kto liczy w dolarach, bony i obligacje USA. W kroku 5 wielkość pozycji i horyzont decydują o tym, które ryzyka są ważne. Dla Polonii dochodzi jeszcze kwestia, w którym kraju rozliczasz podatek od zysków kapitałowych; zasady rezydencji opisujemy w osobnym poradniku o rezydencji podatkowej i PIT.
Zaczynamy analizę spółki [SPÓŁKA]. Zanim cokolwiek policzysz, zapamiętaj mój kontekst i stosuj go we wszystkich kolejnych odpowiedziach w tej rozmowie:
– Liczę w walucie: [WALUTA]. Wszystkie kwoty i koszty alternatywne przeliczaj na nią, podając kurs i datę.
– Horyzont: [np. 3 lata]. Nie interesują mnie ruchy kursu w skali tygodni.
– Rozważana wielkość pozycji: [np. 5 procent portfela, około KWOTA].
– Reszta portfela: [np. szeroki indeks akcji USA, obligacje skarbowe, dwie spółki technologiczne]. Zwracaj uwagę, czy ta spółka dokłada mi ryzyko, które już mam.
– Rozliczam podatek od zysków kapitałowych w: [kraj]. Nie doradzaj podatkowo, ale gdy liczysz zysk netto, zaznacz, że jest przed podatkiem.
Potwierdź w trzech zdaniach, jak rozumiesz ten kontekst, i nie oceniaj jeszcze spółki.
Sprawdź w odpowiedzi: czy model nie zaczął już chwalić albo krytykować spółki. Jeśli tak, odpisz: „Jeszcze nie oceniaj. Czekaj na następny prompt”. Chodzi o to, żeby pierwszą rzeczą, jaką powie o spółce, były fakty z wyszukiwania, a nie odruch.
Prompt 1 – prześwietlenie spółki
Najdłuższy krok. Buduje bazę faktów, na której stoją wszystkie kolejne. Osiem kwartałów zamiast czterech, bo cztery kwartały nie pokazują trendu marży ani sezonowości. Dochodzą rzeczy, o których tabelki z serwisów finansowych milczą: koncentracja klientów, ekspozycja geograficzna, rozwodnienie akcji, historia trafności prognoz zarządu i to, co insiderzy robią z własnymi akcjami.
Jesteś analitykiem akcji przygotowującym materiał dla inwestora indywidualnego. Zrób pełne prześwietlenie spółki [SPÓŁKA].
ZASADY DANYCH
– Korzystaj z wyszukiwania. Każda liczba ma źródło: nazwę dokumentu albo serwisu, datę publikacji i link.
– Kolejność źródeł: najpierw raporty spółki (kwartalny, roczny, prezentacja wyników, transkrypcja rozmowy z analitykami), potem dane regulatora, na końcu serwisy wtórne. Przy każdej liczbie zaznacz literą, skąd jest: [S] spółka, [R] regulator, [W] serwis wtórny.
– Czego nie znajdziesz, tego nie szacuj. Napisz „nie znalazłem” i podaj, w jakim dokumencie to sprawdzić.
– Podawaj dane raportowane (GAAP albo MSSF). Jeśli spółka eksponuje wersję „skorygowaną”, pokaż obie i różnicę między nimi.
– Na górze odpowiedzi: dzisiejsza data, data ostatniego raportu kwartalnego, koniec roku obrotowego, waluta raportowania.
ODDAJ W TEJ KOLEJNOŚCI
1. Skąd biorą się pieniądze. Jeden akapit o modelu biznesowym, a pod nim rozbicie przychodu na segmenty w procentach i na regiony geograficzne w procentach, za ostatni raportowany kwartał.
2. Tabela ośmiu ostatnich kwartałów. Kolumny: kwartał, przychód, zmiana rok do roku, marża brutto, marża operacyjna, zysk na akcję rozwodniony, wolne przepływy pieniężne, liczba akcji rozwodnionych. Pod tabelą jedno zdanie o sezonowości, jeśli ją widać.
3. Koncentracja. Jaki procent przychodu daje największy klient i trzech największych łącznie. Jaki procent kosztów zależy od jednego dostawcy albo jednego kraju. Jeśli spółka tego nie ujawnia, napisz to wprost.
4. Przewaga nad konkurencją. Nazwij mechanizm (koszt zmiany dostawcy, efekt sieci, skala, patenty, regulacja, długie kontrakty, marka) i do każdego dodaj jeden dowód liczbowy, który ten mechanizm potwierdza albo podważa.
5. Kto uderza w tę przewagę w ciągu 24 miesięcy. Trzy nazwy, przy każdej jedno zdanie: czym konkretnie i od kiedy.
6. Wiarygodność zarządu. Zestaw cztery ostatnie prognozy kwartalne zarządu z faktycznym wynikiem. Ile razy trafili, ile razy zaniżyli, ile razy zawyżyli.
7. Co robią insiderzy i rynek. Transakcje osób zarządzających z ostatnich sześciu miesięcy (kupno czy sprzedaż, wartość, czy to plan sprzedaży ustalony z góry). Procent akcji w krótkiej sprzedaży i jak zmienił się w trzy miesiące.
8. Bilans w czterech liczbach: gotówka i płynne inwestycje, dług odsetkowy, dług netto do EBITDA, terminy zapadalności długu w najbliższe trzy lata.
9. Alokacja kapitału za ostatnie dwanaście miesięcy: skup akcji, dywidenda, przejęcia, nakłady inwestycyjne, wynagrodzenie w akcjach. Osobno: czy skup akcji przewyższa rozwodnienie z programów motywacyjnych.
10. Katalizatory na 12 miesięcy: data albo okno czasowe, zdarzenie, kierunek wpływu, i Twoja ocena, czy rynek już to wycenił (z argumentem).
11. Karta niepewności: lista liczb z tej odpowiedzi, których nie udało Ci się potwierdzić w dokumencie spółki.
12. BRIEFING DLA KROKU 2: sześć zdań, same fakty z liczbami, zero ocen. Do tego wrócimy.
FORMAT
Krótkie akapity i tabele. Bez wstępu, bez podsumowania, bez rekomendacji. Nie mów, czy kupić. Fakty i ich interpretację oddzielaj: interpretację zaczynaj od słowa „Interpretacja:”.
Sprawdź w odpowiedzi:
- Cztery pozycje nagłówka: data dzisiejsza, data raportu, koniec roku obrotowego, waluta. Brak którejś oznacza, że model poszedł na skróty.
- Oznaczenia [S], [R], [W]. Jeśli większość liczb ma [W], każ zamienić je na dane z raportów: „Zastąp liczby z serwisów wtórnych liczbami z raportu kwartalnego; jeśli się różnią, pokaż obie”.
- Weź dwie liczby z tabeli, przychód i zysk na akcję z ostatniego kwartału, i porównaj z raportem na stronie relacji inwestorskich albo w EDGAR. Jeśli obie się zgadzają, reszcie możesz ufać bardziej. Jeśli jedna nie, sprawdź całą tabelę.
- Punkt 6 (prognozy zarządu) często wraca pusty. To ważna informacja: albo spółka nie podaje prognoz, albo model ich nie znalazł. Dopytaj, które z dwojga.
- Punkt 11 ma być niepusty. Model, który „potwierdził wszystko”, nie sprawdzał.
Prompt 2 – tło branży
Drugi krok odpowiada na dwa pytania: ile wzrostu i jakości dostajesz za jednostkę wyceny, i czy tania spółka jest tania z powodu, który Ci odpowiada. Dochodzi trzecia tabela z trendami trzyletnimi, bo migawka z jednego dnia nie odróżnia spółki, która przyspiesza, od tej, która hamuje.
Ta sama rozmowa. Ustaw [SPÓŁKA] obok konkurencji: [KONKURENCI].
ZASADY DANYCH
– Wszystkie liczby z tego samego dnia. Podaj tę datę nad pierwszą tabelą.
– Jedna podstawa dla wszystkich: dane za ostatnie dwanaście miesięcy, nie prognozy. Napisz to pod każdą tabelą.
– Jedna waluta: [WALUTA]. Dla spółek raportujących w innej walucie podaj kurs i datę przeliczenia.
– Spółka ze stratą nie ma ceny do zysku. Wpisz kreskę, nie liczbę. To samo dla ujemnej EBITDA.
– Pod każdą tabelą źródła kolumna po kolumnie.
TABELA 1, wycena kontra wzrost
Wiersze to spółki. Kolumny: kapitalizacja, wartość przedsiębiorstwa, wzrost przychodu rok do roku, marża brutto, marża operacyjna, cena do sprzedaży, cena do zysku, wartość przedsiębiorstwa do EBITDA, rentowność wolnych przepływów (wolne przepływy podzielone przez kapitalizację) oraz kolumna własna: wzrost przychodu podzielony przez cenę do sprzedaży.
TABELA 2, jakość biznesu
Kolumny: zwrot z kapitału własnego, zwrot z zainwestowanego kapitału, marża wolnych przepływów, dług netto do EBITDA, zmiana liczby akcji rok do roku, wynagrodzenie w akcjach jako procent przychodu.
TABELA 3, trend trzyletni
Kolumny: średnioroczny wzrost przychodu za trzy lata, zmiana marży operacyjnej w punktach procentowych przez trzy lata, zmiana liczby akcji przez trzy lata, średnia cena do sprzedaży z trzech lat obok dzisiejszej.
RANKING
Ustaw spółki od najlepszej do najgorszej według tego, ile wzrostu i jakości dostaję za jednostkę wyceny. Każdej daj etykietę: PRZODUJE, W NORMIE albo ODSTAJE, i uzasadnij jednym zdaniem z konkretną liczbą z tabeli. Osobno napisz, o ile zmieniłby się ranking, gdyby wziąć prognozy zamiast danych historycznych, i dlaczego tego nie robimy domyślnie.
PUŁAPKA TANIEJ WYCENY
Wskaż spółkę z najniższymi mnożnikami i rozstrzygnij: tania, bo rynek jej nie docenia, czy tania, bo biznes się kurczy. Trzy liczby, które o tym decydują, z Tabeli 3.
CZEGO TE TABELE NIE POKAZUJĄ
Trzy rzeczy spoza mnożników, które mogą odwrócić ten ranking w ciągu roku (np. zmiana regulacji, jeden kontrakt, cykl zapasów, kurs waluty). Przy każdej napisz, w jakim dokumencie albo serwisie to sprawdzić.
Sprawdź w odpowiedzi:
- Czy cena do zysku ma tę samą podstawę dla wszystkich. Model chętnie bierze dla jednej spółki dane historyczne, a dla drugiej prognozę analityków; wtedy ranking nie znaczy nic. Zapytaj wprost: „Dla każdej spółki napisz, z jakiego okresu jest zysk w mianowniku”.
- Czy przy spółce ze stratą stoi kreska. Liczba w tym miejscu oznacza, że model wziął wskaźnik z serwisu, który liczy go po swojemu.
- Czy kapitalizacja i wartość przedsiębiorstwa się różnią. Jeśli są identyczne dla spółki z dużym długiem, coś jest nie tak.
- Kolumna „wynagrodzenie w akcjach” bywa pomijana. Dla spółek technologicznych to często kilka do kilkunastu procent przychodu i to ona wyjaśnia, dlaczego „skup akcji” nie zmniejsza ich liczby.
Prompt 3 – pre-mortem
Technika pre-mortem pochodzi z zarządzania projektami: zamiast pytać „co może pójść nie tak”, zakładasz, że projekt już się nie udał, i szukasz przyczyn (artykuł Gary'ego Kleina w Harvard Business Review). Przy akcjach działa lepiej niż zwykła lista ryzyk, bo zmusza do konkretu: nie „konkurencja może się nasilić”, tylko „w którym kwartale i w której liczbie to widać”. Najważniejszy jest ostatni punkt: warunek, po którym czarna teza przestaje obowiązywać. To jedyna rzecz z tego kroku, która trafia do kalendarza.
Ta sama rozmowa. Teraz grasz przeciwko mnie. Załóż, że kupiłem [SPÓŁKA] po dzisiejszej cenie i za dwa lata jestem na minusie. Napisz, dlaczego.
ZASADY
– Nie łagodź i nie równoważ. Ani jednego zdania zaczynającego się od „z drugiej strony”, „warto jednak”, „należy pamiętać”.
– Każdy zarzut oparty na liczbie albo cytacie z dokumentu spółki, z linkiem. Ryzyko bez dowodu wyrzuć z listy.
– Bez katastrof. Interesuje mnie to, co widać już dziś w danych z kroków 1 i 2.
ODDAJ
1. Trzy czerwone flagi. Przy każdej: waga (wysoka, średnia, niska), dowód z liczbą i źródłem, mechanizm, czyli przez jaką pozycję w rachunku wyników albo w bilansie ta rzecz zamienia się w spadek kursu, i kwartał, w którym najwcześniej będzie to widać.
2. Kontrola księgowa. Sprawdź i podaj wynik dla każdego punktu: czy należności rosną szybciej niż przychód; czy zapasy rosną szybciej niż przychód; czy zysk netto rośnie, a przepływy operacyjne nie; jak duża jest różnica między zyskiem raportowanym a „skorygowanym” i z czego się bierze; czy spółka kapitalizuje koszty, które konkurenci księgują od razu. Przy każdym: liczba, źródło, ocena.
3. Rozstrzygnij, czy to spółka w dołku cyklu przed powrotem, czy pułapka wartości. Trzy liczby z ostatnich ośmiu kwartałów, które o tym decydują.
4. Scenariusz „kurs idzie bokiem przez trzy lata”. Co musiałoby się dziać z przychodem, marżą i mnożnikiem. Widełki liczbowe.
5. Cichy koszt. Ile tracę, trzymając [KWOTA] w tej spółce zamiast w obligacjach skarbowych w mojej walucie albo w szerokim indeksie, jeśli kurs stoi w miejscu przez trzy lata. Podaj bieżące oprocentowanie ze źródłem i datą. Zaznacz, że wynik jest przed podatkiem.
6. Jeden warunek, po którym cała ta czarna teza przestaje obowiązywać. Ma być sprawdzalny w konkretnym dokumencie albo w konkretnej dacie, żebym mógł wpisać to do kalendarza.
7. Trzy pytania, na które nie znasz odpowiedzi, a które zmieniłyby ten obraz. Przy każdym: gdzie szukać odpowiedzi.
Sprawdź w odpowiedzi:
- Zdania łagodzące mimo zakazu. Modele domyślnie wygładzają krytykę i to jest największa strata wartości w tym kroku. Odpisz: „Usuń wszystkie zdania łagodzące, zostaw same zarzuty”.
- Punkt 6. Jeśli warunek brzmi „poprawa sentymentu” albo „powrót wzrostu”, to nie jest warunek. Warunek ma nazwę pozycji w raporcie, wartość progową i datę.
- Punkt 2 wraca czasem jako „brak danych”. Należności i zapasy są w każdym bilansie; jeśli model ich nie znalazł, każ mu pobrać ostatni raport kwartalny i policzyć wprost.
- Kontrola waluty w punkcie 5: dla kogoś, kto liczy w złotych, porównaniem są obligacje w PLN, dla kogoś, kto liczy w dolarach, obligacje USA. Model, który nie pamięta kontekstu z promptu 0, porówna nie to, co trzeba.
Prompt 4 – trzy scenariusze i co zakłada dzisiejsza cena
Tego kroku brakuje w większości poradników o promptach, a to on najbliżej odpowiada na pytanie o kupno i sprzedaż. Zamiast pytać „ile ta spółka jest warta” (model poda jedną liczbę i będzie ona bezwartościowa), odwracasz zadanie: jakie założenia o wzroście, marży i mnożniku trzeba przyjąć, żeby dzisiejsza cena była uczciwa? Jeśli te założenia są bardziej optymistyczne niż wszystko, co spółka zrobiła w ostatnich ośmiu kwartałach, wiesz, co kupujesz.
Ta sama rozmowa. Zbuduj trzy scenariusze na horyzont trzech lat dla [SPÓŁKA]: pesymistyczny, bazowy i optymistyczny.
ZASADY
– Każdy scenariusz ma cztery założenia: średnioroczny wzrost przychodu, marża operacyjna w trzecim roku, liczba akcji w trzecim roku, mnożnik wyceny na koniec (cena do zysku albo wartość przedsiębiorstwa do EBITDA, ten sam dla wszystkich scenariuszy w danym wierszu). Każde założenie uzasadnij jedną liczbą z kroków 1 do 3: historią spółki albo konkurencji.
– Nie używaj średnich rynkowych bez powiedzenia, skąd są.
– Nie podawaj „ceny docelowej”. Podawaj widełki i założenia.
ODDAJ
1. Tabela scenariuszy: wiersze to scenariusze, kolumny to cztery założenia, wynikowa wartość na akcję i roczna stopa zwrotu z dzisiejszej ceny. Pod tabelą przypisz każdemu scenariuszowi prawdopodobieństwo i napisz, na czym je opierasz.
2. Odwrócone pytanie: jakie założenia trzeba przyjąć, żeby dzisiejsza cena była uczciwa przy oczekiwanej stopie zwrotu [np. 10 procent rocznie]? Porównaj te założenia z tym, co spółka faktycznie dowiozła w ostatnich trzech latach. Jedno zdanie: czy rynek zakłada przyspieszenie, utrzymanie czy spowolnienie.
3. Wrażliwość: która z czterech zmiennych najbardziej rusza wynik? Pokaż, o ile zmienia się wartość na akcję, gdy tę jedną zmienną przesuniesz o jeden punkt procentowy albo o jeden punkt mnożnika.
4. Asymetria: stosunek zysku w scenariuszu optymistycznym do straty w pesymistycznym, licząc od dzisiejszej ceny. Jedno zdanie interpretacji, bez rekomendacji.
Sprawdź w odpowiedzi: czy mnożnik na koniec scenariusza jest uzasadniony czymś więcej niż „średnią historyczną”. Model lubi wziąć dzisiejszy, często wysoki mnożnik i założyć, że utrzyma się przez trzy lata. Zapytaj: „Jaki mnożnik miała ta spółka i konkurenci trzy lata temu i pięć lat temu?”. Druga kontrola: liczba akcji. Jeśli w scenariuszu bazowym stoi w miejscu, a w kroku 2 wyszło, że rośnie o dwa procent rocznie, tabela zawyża wartość na akcję.
Prompt 5 – kartka na kwartał
Analiza bez daty ważności zamienia się w przeczucie. Ten prompt robi z pięciu długich odpowiedzi jedną kartkę, do której wracasz przy następnym raporcie. Wartości progowe zapisane dziś mówią Ci wprost, kiedy zmienić zdanie, i robią to w chwili, gdy jesteś już emocjonalnie przywiązany do pozycji.
Zamknij te kroki w jednej kartce, do której wrócę po następnym raporcie kwartalnym.
– Teza w trzech zdaniach: co ta spółka musi dowieźć, żebym zarobił.
– Trzy liczby, które tę tezę potwierdzają: dzisiejsza wartość, data odczytu, źródło.
– Trzy zdarzenia, które ją łamią: każde z datą albo dokumentem, w którym to sprawdzę.
– Progi na następny raport: nazwa pozycji w raporcie i wartość, poniżej której uznaję, że teza padła. Osobno wartość, powyżej której teza się wzmacnia.
– Warunek z pre-mortem, po którym czarna teza przestaje obowiązywać.
– Data następnego raportu kwartalnego i data, kiedy mam wrócić do tej kartki.
– Jedno zdanie: czego nadal nie wiem.
Bez wstępu, bez podsumowania. Same punkty, w formie, którą mogę wkleić do notatek.
Sprawdź w odpowiedzi: czy progi są liczbami, nie przymiotnikami. „Marża operacyjna poniżej 28 procent” jest progiem. „Wyraźne pogorszenie marży” nie jest. Zapisz kartkę poza czatem; za kwartał rozmowa może być niedostępna albo zbyt długa, żeby ją odtworzyć.
Prompt 6 – przegląd po raporcie
To jedyny krok, który robisz w nowej rozmowie, zwykle kilka dni po publikacji raportu. Wklejasz kartkę z kroku 5 i każesz modelowi sprawdzić próg po progu. Nie pytasz „co sądzisz o wynikach”, bo dostaniesz streszczenie komunikatu prasowego spółki. Pytasz, czy liczby przekroczyły progi, które sam ustaliłeś, gdy nie miałeś jeszcze pozycji.
Włączone wyszukiwanie. Poniżej wklejam moją kartkę z tezą, liczbami i progami dla spółki [SPÓŁKA], spisaną [DATA KARTKI]. Spółka opublikowała nowy raport kwartalny.
ZASADY
– Pobierz raport kwartalny i prezentację wyników ze strony spółki albo z bazy regulatora. Podaj daty i linki.
– Dane raportowane, nie „skorygowane”, chyba że próg na kartce był zdefiniowany inaczej.
– Nie oceniaj wyników. Oceniaj tylko, czy przekroczyły moje progi.
ODDAJ
1. Tabela: każdy próg z kartki, wartość progowa, wartość z nowego raportu, werdykt (utrzymany, złamany, brak danych), źródło.
2. Trzy liczby potwierdzające tezę: poprzednia wartość, nowa wartość, kierunek.
3. Zdarzenia łamiące tezę: czy któreś zaszło od daty kartki. Szukaj w komunikatach spółki i w transkrypcji rozmowy z analitykami.
4. Co zmieniło się w raporcie, a czego nie było na mojej kartce: nowe ryzyko, nowy segment, zmiana prognozy zarządu, zmiana w zarządzie. Tylko z dokumentów, z linkiem.
5. Zaktualizowana kartka w tym samym formacie, z nowymi wartościami i datą.
KARTKA:
[wklej kartkę z kroku 5]
Sprawdź w odpowiedzi: czy werdykty w punkcie 1 wynikają z liczb, a nie z interpretacji. Jeśli próg brzmiał „przychód rośnie powyżej 15 procent rok do roku”, a model pisze „utrzymany, bo zarząd oczekuje przyspieszenia”, to jest złamany. Prognoza zarządu nie jest wynikiem.
Dodatek: jeden prompt na cały portfel
Po przepuszczeniu kilku spółek przez ten schemat zauważysz, że ich kartki mają wspólne ryzyka. Warto raz na kwartał zapytać o to wprost, w nowej rozmowie:
Wklejam kartki dla spółek, które mam w portfelu, z wagami: [lista: spółka, procent portfela]. Znajdź ryzyka, które powtarzają się w co najmniej dwóch kartkach (ten sam klient końcowy, ten sam cykl inwestycyjny, ta sama regulacja, ta sama waluta, ten sam surowiec). Dla każdego powtarzającego się ryzyka podaj łączny procent portfela, który od niego zależy, i jedno zdarzenie, które uruchomiłoby je we wszystkich spółkach naraz. Bez rekomendacji, sama mapa zależności.
Jak sprawdzić odpowiedź w pięć minut
Nie musisz weryfikować wszystkiego. Wystarczy próbka, ale dobrze wybrana.
- Daty na górze. Data raportu starsza niż ostatni kwartał oznacza, że model nie szukał albo trafił na stary artykuł.
- Dwie liczby z tabeli. Przychód i zysk na akcję z ostatniego kwartału. W wyszukiwarce pełnotekstowej EDGAR wpisz nazwę spółki i frazę „total revenue”, zawęź do formularza 10-Q; dla spółki z GPW otwórz raport okresowy w zakładce relacji inwestorskich. Porównaj.
- Jedna liczba z kolumny „dane wtórne”. Jeśli model oznaczył ją [W], sprawdź, czy nie różni się od raportu. Serwisy finansowe często liczą marże i wskaźniki po swojemu.
- Jeden link. Kliknij w losowe źródło. Zdarza się, że link istnieje, ale nie zawiera cytowanej liczby. To sygnał, żeby sprawdzić resztę.
- Podstawa ceny do zysku. Dane historyczne czy prognoza. Jedno pytanie do modelu wystarczy.
Pułapki w liczbach, na które AI łapie się najczęściej
| Pułapka | Jak wygląda w odpowiedzi | Jak wyłapać |
|---|---|---|
| Dane historyczne pomieszane z prognozami | Cena do zysku 25 dla jednej spółki (z ostatnich 12 miesięcy) i 18 dla drugiej (prognoza analityków) | Każ podać okres zysku w mianowniku dla każdej spółki |
| Zysk raportowany kontra „skorygowany” | Wysoka marża, która znika po doliczeniu wynagrodzenia w akcjach i odpisów | Wymagaj obu wersji i różnicy między nimi |
| Rok obrotowy inny niż kalendarzowy | „Q4 2026” dla spółki z rokiem kończącym się w styczniu albo we wrześniu | Pytanie kalibracyjne o koniec roku obrotowego |
| Podział akcji | Zysk na akcję sprzed podziału zestawiony z zyskiem po podziale; „spadek” o 90 procent | Każ podać, czy dane są skorygowane o podziały akcji |
| Waluta i kwity depozytowe | Spółka raportuje w euro, kwity notowane w dolarach; mnożniki liczone na mieszance | Jedna waluta, kurs i data przeliczenia pod tabelą |
| Zysk na akcję podstawowy kontra rozwodniony | Wyższy zysk na akcję dla spółki z dużym programem opcji | W promptach żądaj rozwodnionego |
| Przychód kontra zamówienia | „Przychód wzrósł o 60 procent”, gdy urósł portfel zamówień, a przychód o 12 | Pytaj o pozycję w rachunku wyników, nie z prezentacji |
| Ujemne wskaźniki | Cena do zysku „minus 40” albo wartość przedsiębiorstwa do EBITDA dla ujemnej EBITDA | Reguła „kreska zamiast liczby” w prompcie 2 |
| Skup akcji, który nic nie skupuje | Miliardy na skup, a liczba akcji rośnie, bo programy motywacyjne dają więcej | Kolumna „zmiana liczby akcji rok do roku” |
Wskaźniki zależą od branży
Tabele w promptach 1 i 2 są napisane pod typową spółkę produkcyjną, technologiczną albo usługową. Dla kilku branż standardowe mnożniki mylą i trzeba je podmienić w prompcie. Wystarczy dopisać w zasadach: „W Tabeli 1 zastąp kolumny X i Y kolumnami Z”.
| Branża | Co nie działa | Co wstawić zamiast |
|---|---|---|
| Banki i ubezpieczyciele | Wartość przedsiębiorstwa, EBITDA, wolne przepływy (dług jest tu surowcem, nie problemem) | Cena do wartości księgowej, zwrot z kapitału własnego, współczynnik kapitałowy, koszt ryzyka, udział kredytów nieregularnych |
| Nieruchomości (REIT) | Zysk netto (zaniżony przez amortyzację) | Przepływy z działalności operacyjnej na akcję, zadłużenie do wartości aktywów, obłożenie, średni czas trwania umów najmu |
| Oprogramowanie w subskrypcji | Cena do zysku (często brak zysku) | Wzrost powtarzalnego przychodu, retencja przychodu netto, marża brutto, wzrost plus marża wolnych przepływów (tak zwana reguła 40) |
| Spółki cykliczne (chemia, stal, motoryzacja, półprzewodniki) | Mnożniki na szczycie cyklu wyglądają tanio, na dnie drogo | Mnożnik do średniego zysku z pełnego cyklu, dług netto, wykorzystanie mocy produkcyjnych |
| Handel detaliczny | Sam wzrost przychodu (może pochodzić z nowych sklepów) | Sprzedaż porównywalna w istniejących sklepach, marża brutto, zapasy do sprzedaży, przychód na metr kwadratowy |
| Surowce i energia | Historyczne marże przy innej cenie surowca | Koszt wydobycia na jednostkę, próg rentowności przy cenie surowca, żywotność rezerw, nakłady odtworzeniowe |
| Biotechnologia bez przychodu | Wszystkie mnożniki | Gotówka i miesiące do jej wyczerpania, etap badań, daty decyzji regulatora, rozwodnienie z emisji |
Wersja dla spółek z GPW
Schemat działa tak samo, ale źródła i kilka zasad wymagają dopisku. Do zasad danych w prompcie 1 i 2 dodaj:
Spółka jest notowana na GPW. Pierwszeństwo mają raporty okresowe ze strony spółki (sprawozdanie według MSSF i sprawozdanie zarządu) oraz komunikaty ESPI publikowane na stronie GPW. Notowania i wskaźniki bierz z serwisów Stooq albo Bankier i oznaczaj je jako dane wtórne. Wszystkie kwoty w złotych. Podaj też płynność: średni dzienny obrót z ostatnich trzech miesięcy i procent akcji w wolnym obrocie.
Trzy różnice, o których warto pamiętać:
- Raporty bieżące ESPI są w Polsce głównym kanałem informacji cenotwórczej: umowy, transakcje insiderów, zmiany w zarządzie, prognozy i ich korekty. Model, któremu wskażesz stronę komunikatów GPW, znajdzie tam więcej niż w artykułach prasowych.
- Płynność i wolny obrót. Dla wielu spółek z GPW największym ryzykiem nie jest biznes, tylko to, że nie da się sprzedać pakietu bez ruszenia kursu. Dlatego dopisek o obrocie.
- Podatek. Rezydent Polski rozlicza zyski z akcji i dywidendy w PIT-38 stawką 19 procent; od 2027 roku dochodzi Osobiste Konto Inwestycyjne, które opisujemy w osobnym poradniku o OKI i podatku Belki. Rezydent USA z polskimi akcjami rozlicza je w USA; przy polskich funduszach i ETF-ach pojawia się dodatkowo reżim PFIC, który omawiamy w poradniku o oszczędzaniu w Polsce z zagranicy. Model nie zastąpi tu doradcy, ale może zaznaczyć, że wynik jest przed podatkiem.
Bezpieczeństwo i prywatność
- Wyciągów z rachunku maklerskiego z numerem rachunku, danymi osobowymi ani pełnym stanem konta. W prompcie 0 wystarczy przybliżona kwota i procent portfela.
- Danych logowania do banku albo brokera, nawet jeśli asystent obiecuje „sprawdzić saldo”.
- Informacji poufnych o spółce, jeśli masz do nich dostęp z racji pracy; korzystanie z nich przy inwestowaniu jest przestępstwem niezależnie od tego, czy przetwarza je człowiek, czy model.
Sprawdź też ustawienia trenowania: w Claude decyzja o użyciu rozmów do treningu modeli zależy od ustawień prywatności konta (artykuł Anthropic), w ChatGPT analogiczne przełączniki są w sekcji „Data controls” (pomoc OpenAI). Jeśli ktoś proponuje Ci „bota AI”, który ma inwestować za Ciebie za opłatą, zajrzyj do naszych poradników o gwarantowanych zyskach i grupach inwestycyjnych na WhatsAppie; schemat jest ten sam, tylko słowo „AI” nowe.
Najczęstsze błędy
- Zaczynanie od własnej tezy. „Uważam, że X jest niedowartościowana, potwierdź” daje potwierdzenie. Zawsze.
- Nowy czat do każdego promptu. Krok 3 bez kroków 1 i 2 to lista ogólników o ryzyku.
- Wyłączone wyszukiwanie. Odpowiedź wygląda identycznie, tylko liczby są sprzed roku.
- Traktowanie oceny „7 na 10” jak rekomendacji. To liczba wymyślona przez model na podstawie tekstu, który sam napisał.
- Porównywanie spółek z różnych branż w jednej tabeli. Mnożniki banku i firmy programistycznej nie znaczą tego samego.
- Zapisywanie kartki w czacie. Za kwartał jej nie odtworzysz. Notatki, kalendarz, plik.
- Pomijanie kroku 6. Analiza jednorazowa sprawdza, czy kupić. Dopiero przegląd po raporcie sprawdza, czy nadal trzymać.
- Wiara w link. Obecność linku nie znaczy, że strona zawiera cytowaną liczbę. Kliknij w jeden.
Ten schemat porządkuje research i wymusza spojrzenie na drugą stronę. Nie przewiduje kursów i nie mówi, co kupić. Model może podać liczbę, której nie ma, i zrobi to pewnym tonem. Decyzję i ryzyko bierzesz na siebie; na akcjach można stracić całość wpłaconych pieniędzy. Przy większych kwotach skonsultuj się z licencjonowanym doradcą.
Najczęściej zadawane pytania
Który model jest najlepszy do analizy akcji?
Ten, w którym masz włączone wyszukiwanie i którego odpowiedź sprawdziłeś w dwóch liczbach. Różnice między Claude, ChatGPT i Gemini są mniejsze niż różnica między odpowiedzią z sieci a odpowiedzią z pamięci. Jeśli masz dostęp do trybu głębokiego researchu, użyj go do kroku 1; pozostałe kroki wymagają rozmowy, nie raportu.
Czy mogę wkleić modelowi raport kwartalny zamiast kazać mu szukać?
Tak i to często daje lepszy wynik: przy włączonym wyszukiwaniu Claude potrafi pobrać treść linku, a do ChatGPT i Gemini można załączyć plik PDF. Wtedy dopisz w zasadach: „Liczby bierz w pierwszej kolejności z załączonego dokumentu”.
Ile czasu zajmuje cały schemat?
Krok 1 to kilka minut pracy modelu, kroki 2 do 5 po minucie lub dwie. Z czytaniem i sprawdzeniem dwóch liczb licz około godziny na spółkę. Krok 6, co kwartał, około kwadransa.
Co jeśli model odmawia podania oceny albo scenariuszy?
Niektóre modele traktują pytania o akcje ostrożnie. Pomaga przypomnienie, że prosisz o analizę faktów i scenariusze z założeniami, nie o rekomendację, i że decyzję podejmujesz sam. Wszystkie prompty w tym poradniku są tak sformułowane.
Czy to działa dla ETF-ów i funduszy?
Kroki 1 i 3 tylko częściowo. Dla ETF-u ważniejsze są koszty, replikacja indeksu, płynność i struktura prawna; dla rezydentów USA także status PFIC funduszy spoza USA. To osobny temat.
Jak często powtarzać ranking z kroku 2?
Ranking jest aktualny w dniu, w którym go zrobiłeś. Mnożniki zmieniają się z kursem. Przy przeglądzie po raporcie (krok 6) można dopisać: „Odśwież Tabelę 1 z kroku 2 na dzisiejsze dane”, ale wtedy w tej samej rozmowie, co pierwotna analiza, albo z wklejonymi tabelami.
Podsumowanie fact-check
- Na pewno prawda: Claude, ChatGPT i Gemini mają tryby wyszukiwania w sieci, opisane w dokumentacji producentów (linki w tekście). Raporty spółek z USA są publicznie dostępne w bazie EDGAR, a spółek z GPW w systemie ESPI. Nvidia ma rok obrotowy kończący się w ostatnią niedzielę stycznia, co potwierdza jej raport 10-K.
- Prawdopodobnie prawda: modele językowe częściej potwierdzają tezę użytkownika i wygładzają krytykę, niż jej szukają; to obserwacja z praktyki, spójna z tym, dlaczego producenci zalecają precyzyjne instrukcje w promptach.
- Co jest niepewne: jakość wyszukiwania i wierność cytowań zmieniają się z każdą wersją modelu. Prompty z tego poradnika działały we wrześniu 2026; za kilka miesięcy mogą wymagać drobnych zmian.
- Częsty mit: „AI przewidzi kurs”. Nie przewidzi. Może zebrać dane, ułożyć tabele i znaleźć dziurę w tezie. Ocena „7 na 10” to interpretacja tekstu, nie prognoza.
Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!