- Subkonto to część konta w ZUS, którą po śmierci ubezpieczonego się dzieli i wypłaca. Zwykła część konta emerytalnego nie jest dziedziczona.
- Małżonek pozostający we wspólności majątkowej dostaje połowę środków z okresu wspólności, ale przelewem na własne subkonto, nie w gotówce. Resztę dostają osoby wskazane przez zmarłego, a gdy ich nie ma, środki wchodzą do spadku.
- Jeśli zmarły był członkiem OFE, wniosek składa się najpierw w funduszu. OFE zawiadamia ZUS, a ZUS dzieli subkonto w tych samych proporcjach. Bez OFE składa się w ZUS wniosek USS.
- Wniosek o środki z subkonta nie ma terminu. ZUS nie wypłaci ich z urzędu.
- Od wypłaty potrąca się 19% podatku dochodowego. Podatku od spadków i darowizn nie ma.
Po śmierci bliskiej osoby w ZUS mogą zostać pieniądze, o których rodzina często nie wie. Chodzi o subkonto, czyli tę część składek emerytalnych, którą prawo pozwala podzielić i wypłacić po śmierci. Ten poradnik wyjaśnia, kto ma do nich prawo, od czego zacząć, jaki wniosek złożyć i ile potrąca podatek. Szerszy opis wszystkich pieniędzy, które mogą zostać po zmarłym w ZUS i OFE, w tym wypłaty gwarantowanej i niezrealizowanego świadczenia, znajdziesz w poradniku Pieniądze z ZUS i OFE po śmierci bliskiego.
Co to jest subkonto w ZUS
ZUS prowadzi subkonto od 1 maja 2011 r. jako część indywidualnego konta ubezpieczonego. Nie jest to rachunek w banku, tylko zapis w ZUS, który powiększa przyszłą emeryturę. Subkonto mają:
- osoby urodzone po 31 grudnia 1968 r., bez względu na to, czy są w OFE,
- osoby urodzone w latach 1949–1968, jeśli są członkami OFE.
Osoby urodzone przed 1949 r. nie mogą być członkami OFE i nie mają subkonta.
Skąd biorą się pieniądze na subkoncie
Na subkonto trafia 7,3% podstawy wymiaru składki emerytalnej, jeśli ubezpieczony nie jest w OFE albo zdecydował, że cała składka zostaje w ZUS. Jeśli część składki płynie do OFE, na subkonto idzie 4,38%, a 2,92% trafia do funduszu. Na subkoncie zapisuje się też pieniądze przeniesione z OFE w ramach tak zwanego suwaka bezpieczeństwa, czyli w ostatnich 10 latach przed wiekiem emerytalnym.
Czym subkonto różni się od zwykłego konta w ZUS
| Cecha | Konto w ZUS | Subkonto |
|---|---|---|
| Podział po śmierci | Nie | Tak, na zasadach podobnych jak w OFE |
| Waloryzacja | Inflacja plus realny wzrost sumy składek na ubezpieczenie emerytalne | Średnioroczna dynamika nominalnego PKB z ostatnich 5 lat |
Granica wieku
Subkonto dzieli się po śmierci tylko wtedy, gdy śmierć nastąpiła nie później niż w dniu złożenia wniosku o emeryturę w wieku 65 lat albo nabycia prawa do tej emerytury (art. 40e ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Kiedy ktoś przechodzi na emeryturę, środki z subkonta wchodzą do wyliczenia świadczenia. Rodzinę emeryta, który zmarł niedługo po przejściu na emeryturę w wieku 65 lat, może wtedy chronić wypłata gwarantowana, opisana niżej. Jeśli zmarły dostał emeryturę wcześniej, na przykład w wieku 60 lat, zapytaj ZUS, co stało się z jego subkontem.
Komu przysługują środki po śmierci
Podział odbywa się w takiej kolejności:
- Małżonek. Jeśli zmarły w chwili śmierci był w związku małżeńskim, małżonek dostaje połowę środków z subkonta w takim zakresie, w jakim były one majątkiem wspólnym. ZUS przekazuje je na subkonto małżonka (wypłata transferowa), a nie w gotówce. Przy rozdzielności majątkowej przez cały czas tej części nie ma.
- Osoby wskazane przez zmarłego. Pozostałą część, a jeśli nie było małżonka, całość, dostają osoby, które zmarły wskazał za życia. Może to być każda osoba fizyczna, także ktoś spoza rodziny, na przykład przyjaciel.
- Spadkobiercy. Jeśli nikogo nie wskazano, środki wchodzą do spadku i dziedziczy się je na zwykłych zasadach. Trzeba wtedy najpierw przeprowadzić sprawę spadkową.
Osoba wskazana albo spadkobierca wybiera wypłatę jednorazową lub w ratach przez najwyżej 2 lata.
Wskazanie osób uprawnionych za życia
Wskazanie to najprostszy sposób, żeby pieniądze trafiły do wybranych osób bez sprawy spadkowej.
- Członek OFE wskazuje osoby uprawnione w swoim funduszu. ZUS zaleca zgłaszać tam zmiany, nawet jeśli składka nie płynie już do OFE.
- Kto ma tylko subkonto, składa w ZUS wniosek UWU („Wskazanie/zmiana osób uprawnionych do otrzymania środków zgromadzonych na subkoncie ubezpieczonego”). ZUS prosi też o oświadczenie o stosunkach majątkowych z małżonkiem.
- Wskazanie można w każdej chwili zmienić, także co do udziałów poszczególnych osób.
Jeśli ZUS ma informację o osobach wskazanych, po śmierci ubezpieczonego zawiadamia je, że mogą złożyć wniosek. Bez wskazania ZUS nie ma kogo zawiadomić, a z urzędu środków nie wypłaci.
Od czego zacząć po śmierci bliskiej osoby
Schemat pomaga ustalić, gdzie złożyć pierwszy wniosek. To uproszczenie opisanych tu zasad, a ostatecznie o podziale decyduje ZUS albo fundusz.
Gdzie złożyć wniosek o środki z subkonta po zmarłym?
Czy zmarły pobierał już emeryturę z ZUS?
Od tego zależy, czy subkonto się dzieli.
Czy zmarły był członkiem OFE?
Kto po suwaku ma już wszystkie środki z OFE w ZUS, nie jest członkiem funduszu.
Czy zmarły wskazał osoby uprawnione do środków?
Wskazanie składa się w ZUS na wniosku UWU albo wcześniej w OFE. ZUS zawiadamia osoby wskazane.
Wniosek najpierw do OFE, nie do ZUS
Fundusz dzieli rachunek zmarłego i w ciągu 14 dni zawiadamia ZUS. ZUS ma 3 miesiące od zawiadomienia, żeby w tych samych proporcjach podzielić subkonto. Szczegóły w sekcji „Kolejność: OFE albo ZUS”.
Zapytaj ZUS, w którym OFE był zmarły
Wystarczy zwykłe pismo w ZUS, do którego dołączasz prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. ZUS odpowiada w ciągu 30 dni.
Wniosek USS do ZUS, bez sprawy spadkowej
Osoba wskazana składa wniosek USS z aktem zgonu i dokumentem tożsamości. Małżonek dołącza akt małżeństwa i dostaje swoją połowę na subkonto. ZUS wypłaca w ciągu 3 miesięcy, po potrąceniu 19% podatku. Wniosek nie ma terminu.
Najpierw sprawa spadkowa, potem wniosek USS
Bez wskazania środki, poza połową dla małżonka, wchodzą do spadku. Do wniosku USS dołącz prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Przy sporze między spadkobiercami skorzystaj z pomocy prawnika.
Sprawdź wypłatę gwarantowaną
Subkonto weszło do emerytury, ale osobom uposażonym może przysługiwać wypłata gwarantowana. Bez wskazania prawo ma małżonek pozostający we wspólności majątkowej, a w innych przypadkach wypłata wchodzi do spadku. Opis w sekcji „Wypłata gwarantowana”.
Zapytaj ZUS o subkonto zmarłego
Po przejściu na emeryturę środki z subkonta są zwykle już w emeryturze i podziału nie ma. Przy emeryturze przyznanej przed 65. rokiem życia sytuację najlepiej wyjaśnić w ZUS. Sprawdź też niezrealizowane świadczenie za miesiąc śmierci (wniosek ENS w ciągu 12 miesięcy).
Kolejność: OFE albo ZUS
Jeśli zmarły był członkiem OFE, podział zaczyna fundusz. Dlatego wniosek składa się najpierw w OFE, nie w ZUS. Fundusz dzieli środki z rachunku zmarłego i w ciągu 14 dni od podziału przesyła do ZUS zawiadomienie, komu i w jakich udziałach je przyznał. ZUS ma 3 miesiące od otrzymania zawiadomienia, żeby tak samo podzielić subkonto. Jeden wniosek w funduszu uruchamia więc obie wypłaty.
Jeśli zmarły nigdy nie był w OFE albo cały jego rachunek przeszedł do ZUS w ramach suwaka, podział zaczyna ZUS na wniosek osoby uprawnionej. ZUS podkreśla, że nie może tego zrobić z urzędu.
Nie wiesz, w którym funduszu był zmarły? ZUS prowadzi rejestr członków OFE. Osoba z interesem prawnym składa w ZUS zwykłe pismo (albo wniosek ustnie do protokołu) z prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. ZUS odpowiada w ciągu 30 dni.
Wniosek USS i dokumenty
Formularz nazywa się USS: „Wniosek o transfer/wypłatę środków z subkonta osoby ubezpieczonej”. Znajdziesz go na stronie ZUS z formularzami dotyczącymi subkonta i na eZUS. Przygotuj:
- odpis skrócony aktu zgonu,
- dokument tożsamości osoby, która składa wniosek,
- gdy wnioskuje małżonek: odpis aktu małżeństwa i oświadczenie, czy do dnia śmierci zmieniły się stosunki majątkowe między małżonkami,
- gdy środki wchodzą do spadku: prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.
Jeśli bliski zmarł za granicą, przygotuj zagraniczny akt zgonu i zapytaj ZUS, w jakiej formie go przyjmie, zanim zamówisz tłumaczenie.
Wniosek złożysz w placówce ZUS, pocztą albo elektronicznie przez eZUS (PUE ZUS), także z zagranicy. Złożenie jest bezpłatne. ZUS zaznacza też, że do odebrania środków nie trzeba płacić żadnej firmie pośredniczącej. Pomoc dostaniesz na sali obsługi klientów albo w Centrum Kontaktu Klientów.
Ile czasu ma ZUS i czy jest termin na wniosek
ZUS wypłaca środki w ciągu 3 miesięcy. Przy członkach OFE termin liczy się od zawiadomienia z funduszu, a w pozostałych przypadkach od złożenia kompletnego wniosku z dokumentami.
Dla rodziny ważniejsza jest druga sprawa: wniosek o podział subkonta po śmierci nie ma terminu. Można go złożyć nawet po wielu latach. Inaczej jest przy innych świadczeniach po zmarłym. Niezrealizowane świadczenie (wniosek ENS) i zasiłek pogrzebowy trzeba zgłosić w ciągu 12 miesięcy od śmierci.
Podatek od wypłaty
Od kwot wypłacanych z subkonta osobie wskazanej przez zmarłego lub spadkobiercy pobiera się 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (art. 30a ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT). Ten sam podatek dotyczy wypłat z OFE. Potrąca go ZUS albo fundusz, więc dostajesz kwotę netto i nie składasz z tego tytułu zeznania.
Podatku od spadków i darowizn nie ma: ustawa wprost wyłącza nabycie w drodze spadku składek z subkonta i środków z OFE (art. 3 pkt 5 i 7). Nie składasz więc formularza SD-Z2 z powodu tych pieniędzy.
Polonia w USA powinna pamiętać o swoich obowiązkach podatkowych w miejscu zamieszkania. Zasady zgłaszania pieniędzy otrzymanych z zagranicy opisuje poradnik o pieniądzach z ZUS i OFE po śmierci bliskiego.
Wypłata gwarantowana
To osobne świadczenie. Przysługuje osobom uposażonym po śmierci emeryta, który przeszedł na emeryturę po ukończeniu 65 lat, miał subkonto i zmarł w ciągu 3 lat od miesiąca pierwszej wypłaty. Jest to jednorazowa kwota liczona ze środków subkonta, pomniejszana za każdy pełny miesiąc pobierania emerytury. Jeśli emeryt nikogo nie wskazał, osobą uposażoną jest małżonek pozostający z nim we wspólności majątkowej. W pozostałych przypadkach wypłata wchodzi do spadku. Szczegóły w poradniku OFE po śmierci i wypłata gwarantowana.
Jak sprawdzić stan subkonta
Stan swojego subkonta sprawdzisz na eZUS. ZUS do 31 sierpnia każdego roku udostępnia też informację o stanie konta, w której podaje kwotę zapisaną na subkoncie według stanu na koniec poprzedniego roku. Stan subkonta zmarłego ustala ZUS w toku sprawy, na podstawie wniosku i dokumentów. Więcej o samym subkoncie w poradniku Subkonto w ZUS: co to jest i jak sprawdzić.
Przykłady
Zmarły mąż, członek OFE
Pan Andrzej należał do OFE i miał subkonto. Wskazał w funduszu syna. Żona składa wniosek w OFE z aktem zgonu, aktem małżeństwa i oświadczeniem o stosunkach majątkowych. Dostaje połowę środków z okresu wspólności na swój rachunek w OFE, a syn resztę w gotówce, po potrąceniu 19% podatku. Po zawiadomieniu z funduszu ZUS tak samo dzieli subkonto: połowa trafia na subkonto żony, reszta do syna.
Zmarła bez OFE, ze wskazaniem
Pani Teresa nie była w OFE i nie miała męża. Na wniosku UWU wskazała syna. Po jej śmierci ZUS zawiadamia syna, który składa wniosek USS i dostaje całość, pomniejszoną o 19% podatku.
Brak wskazania
Zmarły nikogo nie wskazał i nie był w związku małżeńskim. Rodzina przeprowadza sprawę spadkową w sądzie albo u notariusza, a potem składa wniosek USS z postanowieniem lub aktem poświadczenia dziedziczenia.
Krok po kroku
- Ustal, czy zmarły miał subkonto (urodzony po 1968 r. ma je zawsze) i czy był w OFE.
- Sprawdź, czy zmarły pobierał już emeryturę. Jeśli tak, chodzi raczej o wypłatę gwarantowaną albo ENS.
- Członek OFE: złóż wniosek w funduszu. Pozostali: wniosek USS w ZUS.
- Przygotuj akt zgonu, dokument tożsamości, a małżonek także akt małżeństwa.
- Jeśli nikogo nie wskazano, przeprowadź sprawę spadkową i dołącz jej wynik.
- Poczekaj na wypłatę do 3 miesięcy. Kwota przyjdzie po potrąceniu 19% podatku.
Najczęściej zadawane pytania
Czy środki z subkonta przepadają, jeśli długo się nie zgłoszę?
Nie. ZUS potwierdza, że wniosek o podział subkonta po śmierci nie jest ograniczony w czasie.
Czy muszę przeprowadzać sprawę spadkową?
Nie, jeśli zmarły wskazał osoby uprawnione, a Ty jesteś jedną z nich. Małżonek też nie potrzebuje sprawy spadkowej do swojej połowy. Sprawa spadkowa jest potrzebna, gdy wskazania nie ma.
Czy osobą wskazaną może być ktoś spoza rodziny?
Tak. Przy subkoncie może to być każda osoba fizyczna, na przykład przyjaciel lub partner.
Dlaczego małżonek nie dostaje gotówki?
Bo jego połowa z okresu wspólności majątkowej trafia na jego własne subkonto (albo rachunek w OFE) i powiększy jego przyszłą emeryturę. Gotówkę dostają osoby wskazane i spadkobiercy.
Czy załatwię to z USA?
Tak. Wniosek złożysz przez eZUS albo wyślesz pocztą. Akt zgonu sporządzony za granicą przygotuj wcześniej i zapytaj ZUS, czy potrzebuje tłumaczenia.
Źródła
| Źródło | Typ | Status / wiarygodność |
|---|---|---|
| Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 199 (art. 40a, 40c, 40e, 50) | Ustawa | Źródło pierwotne, tekst jednolity |
| Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1070 (art. 131, 132) | Ustawa | Źródło pierwotne, tekst jednolity |
| Ustawa o emeryturach i rentach z FUS, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1749 (art. 25, 81, 136) | Ustawa | Źródło pierwotne, tekst jednolity |
| Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 592 (art. 30a ust. 1 pkt 6) | Ustawa | Źródło pierwotne, tekst jednolity |
| Ustawa o podatku od spadków i darowizn, t.j. Dz.U. 2026 poz. 478 (art. 3 pkt 5 i 7) | Ustawa | Źródło pierwotne, tekst jednolity |
| ZUS: Subkonto w ZUS, najważniejsze informacje (dziedziczenie, brak terminu, UWU, USS) | Strona urzędowa | Oficjalne, sprawdzone 23.10.2026 |
| ZUS: formularze dotyczące subkonta (USS, UWU) | Formularz | Oficjalne |
Stan na 23 października 2026 r. Poradnik ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. W konkretnej sprawie skontaktuj się z ZUS albo z funduszem, a przy sporach o spadek z prawnikiem.
Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!