Self Assessment to roczne zeznanie podatkowe, które w Wielkiej Brytanii składa się do HMRC, czyli brytyjskiego urzędu skarbowego. Większość pracowników nigdy go nie wypełnia, bo podatek od pensji pobiera pracodawca w systemie PAYE (Pay As You Earn). Zeznanie jest potrzebne dopiero wtedy, gdy masz dochód, od którego nikt nie pobrał podatku, albo gdy przepisy wprost tego wymagają. Poniżej opisujemy, kogo to dotyczy, jak się zarejestrować, jakie są terminy i stawki oraz jak wykazać dochody z Polski.
W skrócie
- Zeznanie składają m.in. samozatrudnieni z przychodem ponad £1 000, wspólnicy w partnership i osoby, które muszą zapłacić podatek od zysków kapitałowych.
- Sam wysoki dochód z pracy rozliczanej w PAYE nie jest już powodem do składania zeznania. Próg £100 000 obowiązywał do roku 2022/2023, za rok 2023/2024 wynosił £150 000, a od roku 2024/2025 go nie ma.
- Za rok 2025/2026: rejestracja do 5 października 2026 r., zeznanie online i zapłata podatku do 31 stycznia 2027 r.
- Złożenie zeznania przez gov.uk nic nie kosztuje. Płacisz tylko należny podatek.
Kto musi złożyć zeznanie
Jeśli HMRC wezwie cię do złożenia zeznania, musisz to zrobić. Poza tym, według gov.uk, zeznanie jest obowiązkowe, jeśli w ostatnim roku podatkowym:
- byłeś samozatrudniony jako sole trader i zarobiłeś ponad £1 000 przed odliczeniem kosztów,
- byłeś wspólnikiem w spółce osobowej (partnership),
- musiałeś zapłacić podatek od zysków kapitałowych (Capital Gains Tax), np. po sprzedaży akcji, kryptoaktywów albo drugiego mieszkania z zyskiem,
- musisz zapłacić High Income Child Benefit Charge i nie rozliczasz go przez PAYE,
- pracujesz poza listą płac (off-payroll) i spłacasz brytyjski kredyt studencki.
Zeznanie może być też potrzebne, gdy masz dochód, od którego nie pobrano podatku: z wynajmu, napiwków i prowizji, odsetek, dywidend, z zagranicy (np. z Polski), a jako nierezydent przy każdym dochodzie z UK. Czy to obowiązek w twojej sytuacji, sprawdzisz w narzędziu HMRC „Check if you need to send a Self Assessment tax return” na gov.uk.
Wysokie zarobki na etacie
Starsze poradniki często podają, że zeznanie musi złożyć każdy, kto zarabia ponad £100 000. To już nieaktualne. Próg £100 000 obowiązywał do roku 2022/2023, za rok 2023/2024 podniesiono go do £150 000, a od roku 2024/2025 zlikwidowano. Jeśli cały twój dochód pochodzi z pracy i podatek pobiera pracodawca, sama wysokość pensji nie wymaga zeznania. Obowiązek może jednak wynikać z innego powodu z listy powyżej, np. z najmu, zysków kapitałowych albo High Income Child Benefit Charge.
Kilka progów, o które ludzie najczęściej pytają
- Wynajem: pierwsze £1 000 przychodu z najmu jest wolne od podatku (property allowance). Przy przychodzie od £1 000 do £2 500 skontaktuj się z HMRC. Zeznanie jest wymagane, gdy przychód przekracza £2 500 po odliczeniu kosztów albo £10 000 przed ich odliczeniem.
- Dywidendy: kwota wolna wynosi £500. Jeśli dywidendy ją przekraczają, ale łącznie nie są wyższe niż £10 000, możesz zgłosić je HMRC bez zeznania (po 5 kwietnia, przed 5 października). Przy dywidendach ponad £10 000 potrzebne jest zeznanie.
- Child Benefit: od roku 2024/2025 High Income Child Benefit Charge dotyczy osoby z dochodem ponad £60 000. Oddaje się 1% zasiłku za każde £200 ponad ten próg, a przy £80 000 cały zasiłek. Opłatę można rozliczać przez PAYE zamiast zeznania.
- Zyski kapitałowe: kwota wolna od Capital Gains Tax to £3 000 rocznie.
Zeznanie można też złożyć dobrowolnie, np. żeby udokumentować samozatrudnienie przy wniosku o Tax-Free Childcare lub Maternity Allowance albo zapłacić dobrowolne składki National Insurance.
Rok podatkowy w UK
Brytyjski rok podatkowy trwa od 6 kwietnia do 5 kwietnia następnego roku, a nie od stycznia do grudnia jak w Polsce. Ostatni zakończony rok to 2025/2026 (6 kwietnia 2025 do 5 kwietnia 2026). Bieżący rok 2026/2027 kończy się 5 kwietnia 2027 r. Zeznanie składasz zawsze po zakończeniu roku, którego dotyczy.
Terminy za rok 2025/2026
| Co | Termin |
|---|---|
| Rejestracja w Self Assessment (pierwsze zeznanie albo powrót po roku przerwy) | 5 października 2026 r. |
| Zeznanie papierowe (formularz SA100) | 31 października 2026 r., do 23:59 |
| Zeznanie online, jeśli chcesz spłacić podatek przez kod podatkowy | 30 grudnia 2026 r. |
| Zeznanie online | 31 stycznia 2027 r., do 23:59 |
| Zapłata podatku i pierwszej zaliczki na kolejny rok | 31 stycznia 2027 r. |
| Druga zaliczka (payment on account) | 31 lipca 2027 r. |
Kto zarejestruje się po 5 października 2026 r., dostanie od HMRC osobny termin na zeznanie: 3 miesiące od daty pisma. Podatek i tak trzeba zapłacić do 31 stycznia 2027 r.
Zaliczki (payments on account)
Zaliczki to dwie raty na poczet podatku za kolejny rok, płatne do 31 stycznia i 31 lipca. Każda wynosi zwykle połowę podatku z poprzedniego rozliczenia i obejmuje też składki Class 4. Nie płacisz ich, jeśli podatek za poprzedni rok wyniósł mniej niż £1 000 albo jeśli ponad 80% podatku zapłaciłeś poza zeznaniem, np. przez kod podatkowy. Gdy zarobisz więcej, niż zakładały zaliczki, różnicę dopłacasz do 31 stycznia (balancing payment). Gdy mniej, możesz ubiegać się o zwrot.
Kary
Za spóźnione zeznanie:
- £100 od razu po terminie,
- po 3 miesiącach £10 za każdy dzień, maksymalnie £900,
- po 6 miesiącach 5% należnego podatku albo £300 (wyższa kwota),
- po 12 miesiącach znowu 5% albo £300 (wyższa kwota).
Za spóźnioną zapłatę naliczane jest 5% niezapłaconego podatku po 30 dniach, po 6 i po 12 miesiącach, a do tego odsetki. Spóźniona rejestracja nie oznacza automatycznie £100. Jeśli zarejestrujesz się po 5 października i nie zapłacisz całego podatku do 31 stycznia, możesz dostać karę za niezgłoszenie obowiązku (failure to notify), liczoną od kwoty, która została do zapłaty. Gdy masz uzasadnioną przyczynę spóźnienia (reasonable excuse), możesz się od kary odwołać.
Krok po kroku
Krok 1: rejestracja
- Wejdź na stronę gov.uk/register-for-self-assessment i wybierz swoją sytuację (samozatrudnienie, partnership albo inny powód).
- Zaloguj się do usług HMRC. Jeśli nie masz danych logowania, utworzysz je przy pierwszym logowaniu. Czasem trzeba potwierdzić tożsamość, zwykle paszportem lub prawem jazdy.
- Przygotuj numer National Insurance. Jak go zdobyć, opisujemy w poradniku National Insurance number w UK.
- HMRC nada ci 10-cyfrowy numer UTR (Unique Taxpayer Reference). Pojawi się w osobistym koncie podatkowym w ciągu 72 godzin, a pocztą przychodzi zwykle w 15 dni roboczych (21 dni, jeśli jesteś za granicą).
Jeśli kiedyś już składałeś zeznanie, nie rejestrujesz się od nowa, tylko reaktywujesz konto Self Assessment. Bez tego zeznanie może utknąć.
Krok 2: dokumenty
- P60 (roczne zestawienie od pracodawcy), P45 przy zmianie pracy, P11D przy świadczeniach dodatkowych,
- ewidencja przychodów i kosztów działalności: faktury, rachunki, wyciągi z konta,
- umowy najmu i rachunki za nieruchomość, jeśli wynajmujesz,
- zestawienia odsetek, dywidend i sprzedaży aktywów,
- dokumenty dochodu z Polski i podatku zapłaconego w Polsce.
Krok 3: zeznanie online
- Zaloguj się przez gov.uk/log-in-file-self-assessment-tax-return.
- Wypełnij części, które cię dotyczą: zatrudnienie, samozatrudnienie, nieruchomości w UK, odsetki i dywidendy, dochód zagraniczny, zyski kapitałowe.
- Wpisz ulgi, do których masz prawo.
- System sam wyliczy podatek. Zeznanie możesz wysłać w dowolnym momencie po 5 kwietnia. Im wcześniej, tym wcześniej wiesz, ile zapłacisz.
Krok 4: zapłata
Podatek zapłacisz przelewem (Faster Payments lub przez bankowość internetową), poleceniem zapłaty Direct Debit, kartą debetową lub firmową kartą kredytową albo w aplikacji HMRC. Jeśli masz pracę na etacie i spełniasz warunki HMRC, możesz poprosić o pobranie podatku przez kod podatkowy, pod warunkiem złożenia zeznania online do 30 grudnia.
Poprawki
Zeznanie możesz poprawić w ciągu 12 miesięcy od terminu jego złożenia, czyli za rok 2024/2025 zwykle do 31 stycznia 2027 r. Później zostaje pismo do HMRC. Wniosek o zwrot nadpłaty (overpayment relief) można złożyć do 4 lat po końcu roku podatkowego, którego dotyczy.
Stawki w roku 2026/2027
Progi podatku dochodowego w Anglii, Walii i Irlandii Północnej:
| Próg | Dochód do opodatkowania | Stawka |
|---|---|---|
| Personal Allowance (kwota wolna) | do £12 570 | 0% |
| Basic rate | £12 571 do £50 270 | 20% |
| Higher rate | £50 271 do £125 140 | 40% |
| Additional rate | powyżej £125 140 | 45% |
Przy dochodzie powyżej £100 000 kwota wolna maleje o £1 za każde £2 nadwyżki i znika przy £125 140. W Szkocji progi i stawki podatku dochodowego są inne. Dywidendy ponad kwotę wolną opodatkowane są stawkami 10,75%, 35,75% i 39,35%, zależnie od progu.
National Insurance
- Pracownik (Class 1): 8% od zarobków między £242 a £967 tygodniowo i 2% od nadwyżki. Pobiera je pracodawca.
- Samozatrudniony (Class 4): 6% od zysku między £12 570 a £50 270 i 2% od zysku powyżej £50 270. Płacisz je razem z podatkiem w zeznaniu.
- Class 2: przy zysku od £7 105 rocznie składki uważa się za opłacone i nie trzeba ich płacić. Przy niższym zysku można je płacić dobrowolnie, £3,65 tygodniowo, żeby nie tracić lat do emerytury państwowej.
Samozatrudnienie: koszty i ulgi
Od przychodu odliczasz koszty dopuszczalne (allowable expenses), czyli wydatki ponoszone wyłącznie na działalność. Należą do nich m.in.:
- podróże służbowe: paliwo, parking, bilety (ale nie dojazdy z domu do stałego miejsca pracy),
- telefon, internet i materiały biurowe w części służbowej,
- materiały i towar do odsprzedaży, podwykonawcy,
- ubezpieczenie działalności i opłaty bankowe,
- reklama i strona internetowa,
- prenumeraty branżowe.
Sprzęt i maszyny rozlicza się zwykle przez capital allowances. Zamiast kosztów możesz wybrać ryczałtową ulgę £1 000 (trading allowance), ale wtedy nie odliczasz żadnych faktycznych kosztów ani capital allowances.
Uproszczone koszty (simplified expenses)
Samochód możesz rozliczać stawką za milę służbową zamiast rzeczywistych kosztów zakupu, paliwa, ubezpieczenia i napraw. W roku 2026/2027 to 55 pensów za każdą z pierwszych 10 000 mil (przed 6 kwietnia 2026 r. było to 45 pensów) i 25 pensów za każdą kolejną. Parking i bilety kolejowe doliczasz osobno. Jeśli wybierzesz stawkę dla danego auta, musisz ją stosować, dopóki używasz go w działalności.
Przy pracy z domu możesz przyjąć ryczałt zależny od liczby godzin przepracowanych w domu w miesiącu albo wyliczyć służbową część rachunków. Ryczałt nie obejmuje telefonu i internetu, które rozliczasz osobno.
Making Tax Digital
Od 6 kwietnia 2026 r. sole traderzy i wynajmujący, których łączny przychód z działalności i najmu przekroczył £50 000 w roku 2024/2025, muszą korzystać z Making Tax Digital for Income Tax. Oznacza to cyfrową ewidencję w zgodnym oprogramowaniu i kwartalne przesyłanie danych do HMRC: do 7 sierpnia, 7 listopada, 7 lutego i 7 maja. Roczne zeznanie nadal składa się do 31 stycznia, ale przez to oprogramowanie, a za spóźnienie dostaje się punkty karne. Próg spada do £30 000 od 6 kwietnia 2027 r. (przychód za 2025/2026) i £20 000 od 6 kwietnia 2028 r. (przychód za 2026/2027). Partnerships obejmą te zasady później. HMRC wysyła list do osób, które muszą się zapisać, ale brak listu nie zwalnia z obowiązku, więc sprawdź to w narzędziu na gov.uk.
Dochody z Polski
Rezydent podatkowy UK płaci w UK podatek od dochodów z całego świata, także z Polski: z pracy, najmu mieszkania, odsetek czy emerytury. To, czy jesteś rezydentem, ustala się według Statutory Residence Test. Jednym z testów jest pobyt w UK przez 183 dni lub dłużej w roku podatkowym, ale nie jedynym: znaczenie mają też m.in. dom w UK i praca na pełny etat. W roku przeprowadzki rok podatkowy zwykle dzieli się na część rezydencką i nierezydencką (split-year treatment).
Polskę i UK łączy umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania z 2006 r., stosowana w UK od 6 kwietnia 2007 r. i zmieniona później konwencją wielostronną MLI. Dochód z Polski wykazujesz w części zeznania o dochodach zagranicznych. Jeśli podatek od niego zapłaciłeś już w Polsce, możesz zwykle odliczyć go od podatku brytyjskiego (Foreign Tax Credit Relief), w granicach przewidzianych umową. Zachowaj dokumenty z Polski pokazujące dochód i zapłacony podatek, bo HMRC może o nie poprosić.
Od 6 kwietnia 2025 r. nie ma już zasad dla osób z domicylem poza UK (remittance basis). Nowi rezydenci mogą w określonych warunkach skorzystać z ulgi Foreign Income and Gains relief. Szczegóły sprawdź na gov.uk przed złożeniem zeznania.
Ile to kosztuje
Rejestracja i złożenie zeznania przez gov.uk są bezpłatne. Płacisz tylko podatek. Z pomocy księgowego lub doradcy podatkowego korzysta się zwykle przy dochodach zagranicznych, kilku działalnościach albo sprzedaży nieruchomości. Przed zleceniem pracy zapytaj o cenę i zakres usługi.
Najczęstsze błędy
| Błąd | Jak jest naprawdę |
|---|---|
| „Zarabiam ponad £100 000, więc muszę złożyć zeznanie.” | Od roku 2024/2025 nie ma takiego progu dla dochodu z PAYE. Obowiązek wynika z innych powodów. |
| Brak rejestracji do 5 października | Grozi kara za niezgłoszenie obowiązku, jeśli podatek nie zostanie zapłacony do 31 stycznia. |
| Zeznanie po 31 stycznia | £100 kary od razu, potem kolejne kary i odsetki. |
| Pominięcie dochodu z Polski | Rezydent UK wykazuje dochód z całego świata. Podatek zapłacony w Polsce zwykle się odlicza, ale dochód trzeba zgłosić. |
| Mieszanie wydatków prywatnych i firmowych | Odliczasz tylko wydatki na działalność, a przy mieszanych tylko część służbową. |
| Zapomniana lipcowa zaliczka | Brak zapłaty do 31 lipca oznacza odsetki od zaległości. |
| Wyrzucenie dokumentów po roku | Ewidencję trzymasz co najmniej 5 lat od terminu 31 stycznia za dany rok. |
Kontrola HMRC
- Dokumenty przechowuj co najmniej 5 lat od terminu złożenia zeznania (31 stycznia). Za rok 2025/2026 oznacza to co najmniej do końca stycznia 2032 r.
- Przy zeznaniu złożonym w terminie HMRC może wszcząć kontrolę (enquiry) w ciągu 12 miesięcy od dnia jego złożenia. Przy zeznaniu spóźnionym lub poprawionym ten czas jest dłuższy. W niektórych sytuacjach, np. gdy podatek zaniżono, HMRC może sięgnąć dalej wstecz.
- HMRC pisze lub dzwoni i podaje, co chce sprawdzić. Możesz mieć przy sobie księgowego lub prawnika.
- Odmowa przekazania dokumentów po wezwaniu grozi karą. Przy ustalaniu kar HMRC bierze pod uwagę m.in. to, jak współpracowałeś podczas kontroli.
Jeśli zapłaciłeś za dużo, a nie składasz zeznania, przeczytaj poradnik Zwrot podatku w UK: HMRC, P800, P85 i Self Assessment po wyjeździe.
Najczęściej zadawane pytania
Czy przy pensji powyżej £100 000 lub £150 000 muszę złożyć zeznanie?
Nie z samego tego powodu, jeśli cały dochód pochodzi z pracy rozliczanej w PAYE. Próg zlikwidowano od roku 2024/2025. Zeznanie może być potrzebne z innych powodów, np. przy dochodzie z najmu, zyskach kapitałowych lub High Income Child Benefit Charge, której nie rozliczasz przez PAYE.
Mam tylko etat w UK i mieszkanie wynajęte w Polsce. Czy muszę składać zeznanie?
Jeśli jesteś rezydentem podatkowym UK, dochód z najmu w Polsce to dochód zagraniczny, który zwykle trzeba wykazać w zeznaniu. Podatek zapłacony w Polsce możesz co do zasady odliczyć. Upewnij się w narzędziu HMRC na gov.uk albo u doradcy.
Kiedy złożyć zeznanie za rok 2025/2026?
Online do 31 stycznia 2027 r., papierowo do 31 października 2026 r. Jeśli rozliczasz się pierwszy raz, zarejestruj się do 5 października 2026 r.
Czy samozatrudniony płaci Class 2?
Przy zysku od £7 105 rocznie nie. Składki Class 2 uważa się wtedy za opłacone. Przy niższym zysku można je płacić dobrowolnie.
Czy Making Tax Digital mnie dotyczy?
Dotyczy sole traderów i wynajmujących. Od 6 kwietnia 2026 r. tych, których przychód z działalności i najmu za rok 2024/2025 przekroczył £50 000, od 2027 r. ponad £30 000, a od 2028 r. ponad £20 000.
Źródła
Stan na 23 października 2026 r. Poradnik ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Kwoty i zasady w UK zmieniają się co roku podatkowy, dlatego przed złożeniem zeznania sprawdź aktualne informacje na gov.uk, a w złożonych sprawach skontaktuj się z HMRC lub doradcą podatkowym.
Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!