Nadpłata podatku w Wielkiej Brytanii zdarza się częściej, niż się wydaje. Najczęściej dotyczy osób, które zaczęły pracę w trakcie roku, zmieniły pracodawcę, miały dwie prace naraz albo wyjechały z UK przed końcem roku podatkowego. Pieniądze można odzyskać bezpośrednio z HMRC, czyli brytyjskiego urzędu skarbowego. Poniżej wyjaśniamy, skąd biorą się nadpłaty, jakie dokumenty są potrzebne i którą drogą złożyć wniosek.
Rok podatkowy i stawki w roku 2026/2027
Brytyjski rok podatkowy nie pokrywa się z kalendarzowym. Trwa od 6 kwietnia do 5 kwietnia następnego roku. Bieżący rok podatkowy 2026/2027 zaczął się 6 kwietnia 2026 r. i skończy 5 kwietnia 2027 r.
Pracownicy płacą podatek w systemie PAYE (Pay As You Earn): pracodawca potrąca go z każdej wypłaty i przekazuje do HMRC.
Progi podatku dochodowego (Anglia, Walia, Irlandia Północna)
| Próg | Dochód do opodatkowania | Stawka |
|---|---|---|
| Personal Allowance (kwota wolna) | do £12 570 | 0% |
| Basic rate | £12 571 do £50 270 | 20% |
| Higher rate | £50 271 do £125 140 | 40% |
| Additional rate | powyżej £125 140 | 45% |
Kwota wolna wynosi £12 570 i jest taka sama jak w roku 2025/2026. Przy dochodzie powyżej £100 000 maleje o £1 za każde £2 nadwyżki, a od £125 140 znika całkowicie. W Szkocji obowiązują inne progi i stawki podatku dochodowego.
National Insurance
Oprócz podatku płaci się składki National Insurance (NI). Dają prawo do brytyjskiej emerytury państwowej i części świadczeń.
- Pracownik (Class 1, kategoria A): 8% od zarobków między £242 a £967 tygodniowo oraz 2% od nadwyżki ponad £967 tygodniowo (rok 2026/2027).
- Samozatrudniony (Class 4): 6% od zysku między £12 570 a £50 270 i 2% od zysku powyżej £50 270.
- Class 2: przy zysku od £7 105 rocznie składki Class 2 traktuje się jako opłacone, więc nie trzeba ich płacić. Przy niższym zysku można je płacić dobrowolnie (£3,65 tygodniowo w roku 2026/2027).
Składki pracownicze NI liczy się osobno dla każdego okresu wypłaty, a nie za cały rok. Dlatego zwrot dotyczy zwykle podatku dochodowego, a nie NI. Jeśli wyjeżdżasz z UK na stałe, zapłaconych składek NI nie odzyskasz, ale mogą się liczyć do świadczeń w kraju, z którym UK ma umowę o zabezpieczeniu społecznym.
Skąd bierze się nadpłata
Najczęstsze sytuacje:
- zacząłeś pracę w środku roku podatkowego albo wyjechałeś z UK przed 5 kwietnia i nie wykorzystałeś całej kwoty wolnej,
- nowy pracodawca nie miał twoich danych i rozliczał cię według kodu awaryjnego (emergency tax code),
- skończyłeś jedną pracę i zacząłeś drugą, a w tym samym miesiącu dostałeś wypłatę od obu firm,
- masz dwie prace i kwota wolna została przypisana do niewłaściwej z nich,
- sam kupowałeś narzędzia, odzież roboczą lub płaciłeś za dojazdy służbowe, a pracodawca ci tego nie zwrócił,
- pracujesz w budowlance w systemie CIS i potrącenia były wyższe niż należny podatek.
Tax code, czyli kod podatkowy
Kod podatkowy mówi pracodawcy, ile podatku ma ci potrącać. Dostajesz osobny kod dla każdej pracy i każdej emerytury. Znajdziesz go na odcinku wypłaty (payslip), w osobistym koncie podatkowym na gov.uk albo w aplikacji HMRC.
- 1257L to kod używany dziś u większości osób z jedną pracą. Oznacza standardową kwotę wolną £12 570.
- BR: cały dochód z tej pracy jest opodatkowany stawką podstawową 20%. Zwykle stosuje się go przy drugiej pracy lub drugiej emeryturze.
- 0T: kwota wolna została wykorzystana albo nowy pracodawca nie ma danych potrzebnych do nadania kodu.
- K na początku kodu: masz nieopodatkowany dochód wyższy niż kwota wolna, więc potrąca się więcej.
Kod awaryjny rozpoznasz po końcówce W1 (wypłata tygodniowa), M1 (miesięczna) lub X, ewentualnie po oznaczeniu „NONCUM” na payslipie. Przy takim kodzie podatek liczy się tylko od bieżącej wypłaty, tak jakbyś zarabiał tyle samo przez cały rok. To częsta przyczyna nadpłat i niedopłat. Po rozpoczęciu nowej pracy HMRC zwykle poprawia kod w ciągu 35 dni, gdy dostanie dane od starego i nowego pracodawcy. Jeśli masz P45 z poprzedniej pracy, oddaj go nowemu pracodawcy, bo to przyspiesza sprawę.
Dokumenty, które trzeba zachować
P60
Roczne zestawienie od pracodawcy. Dostajesz je, jeśli pracujesz u niego 5 kwietnia, czyli w ostatnim dniu roku podatkowego. Pracodawca musi je wydać do 31 maja, na papierze lub elektronicznie. P60 pokazuje zarobki i podatek zapłacony w danym roku i przydaje się przy wniosku o zwrot, a także przy kredycie czy hipotece. Zgubiony P60 możesz odtworzyć: poproś pracodawcę o duplikat albo sprawdź te same dane w koncie podatkowym lub aplikacji HMRC.
P45
Dostajesz go przy odejściu z pracy. Zawiera zarobki i podatek od początku roku oraz kod podatkowy. Oddajesz go następnemu pracodawcy. Jest też potrzebny przy wniosku P85 po wyjeździe z UK, więc zawsze zachowaj kopię.
P11D
Formularz o świadczeniach dodatkowych od pracodawcy (benefits in kind), np. samochodzie służbowym czy prywatnym ubezpieczeniu medycznym. Pracodawca składa go w HMRC do 6 lipca po zakończeniu roku podatkowego. Jeśli pracodawca rozlicza te świadczenia bezpośrednio w wypłacie, P11D nie jest potrzebny.
Jak odzyskać nadpłatę
List P800 lub Simple Assessment
Jeśli jesteś pracownikiem lub emerytem i po zakończeniu roku podatkowego wyjdzie, że zapłaciłeś za dużo albo za mało, HMRC przyśle ci list: rozliczenie P800 (tax calculation) albo Simple Assessment. Listy wysyła się od czerwca do marca następnego roku podatkowego. Osoby zarejestrowane w Self Assessment takich listów nie dostają, bo ich rozliczenie koryguje się w zeznaniu.
List P800 mówi, jak odebrać pieniądze:
- jeśli możesz zgłosić się online, wybierasz przelew na konto (pieniądze przychodzą w ciągu 5 dni roboczych) albo czek (do 6 tygodni). Potrzebny jest numer referencyjny z listu i numer National Insurance,
- zwrot możesz odebrać też przez osobiste konto podatkowe lub aplikację HMRC, jeśli masz konto w brytyjskim banku,
- jeśli list mówi, że dostaniesz czek, nic nie musisz robić. Czek przychodzi pocztą w ciągu 14 dni od daty listu.
Jeśli uważasz, że kwoty w P800 są błędne, skontaktuj się z HMRC i podaj, które liczby się nie zgadzają i jakie powinny być.
Gdy list nie przyszedł
Jeśli sądzisz, że nadpłaciłeś podatek, a P800 nie dostałeś, sprawdź swoją sytuację w narzędziu „Check how to claim a tax refund” na gov.uk. Wskazuje ono właściwą drogę dla podatku od wynagrodzenia, wydatków pracowniczych, zeznania Self Assessment, odprawy, dochodu sprzed wyjazdu z UK i kilku innych przypadków. Samo narzędzie nie przyjmuje wniosków, tylko podpowiada, gdzie je złożyć.
Najwygodniej działać przez osobiste konto podatkowe (personal tax account) na gov.uk albo aplikację HMRC. Zobaczysz tam swój kod podatkowy, dane o zatrudnieniu i podatek z poprzednich lat, a także zaktualizujesz informacje, jeśli HMRC ma błędne dane.
Ulga na wydatki pracownicze
Pracownik może odliczyć wydatki, które sam pokrył i które służą wyłącznie pracy: odzież roboczą i mundury, narzędzia, opłaty zawodowe, podróże służbowe, własny samochód używany do pracy. Ulga zależy od twojej stawki: przy 20% wydatek £60 daje £12 ulgi. Za bieżący rok HMRC zwykle zmienia kod podatkowy, za lata poprzednie zmienia kod albo zwraca pieniądze. Osoby składające Self Assessment wpisują te wydatki w zeznaniu.
Uwaga
Od roku podatkowego 2026/2027 nie można już odliczać ulgi za pracę z domu. Za 4 poprzednie lata podatkowe nadal da się ją zgłosić, ale tylko wtedy, gdy praca z domu była obowiązkiem (np. pracodawca nie ma biura), a nie twoim wyborem.
Zeznanie Self Assessment
Jeśli składasz zeznanie roczne, HMRC samo wylicza, czy masz dopłatę, czy zwrot. Nadpłata wraca na konto bankowe podane w zeznaniu. Nie dostaniesz jednak zwrotu, jeśli w ciągu 45 dni masz do zapłaty inną kwotę podatku (np. zaliczkę). Wtedy nadpłata zostanie na nią zaliczona.
Zeznanie możesz poprawić w ciągu 12 miesięcy od terminu jego złożenia. Za rok 2024/2025 zwykle do 31 stycznia 2027 r. Po tym czasie zostaje pisemny wniosek o overpayment relief.
Wyjazd z UK: P85 i podział roku
Jeśli wyjeżdżasz z UK na stałe, idziesz do pracy za granicą na co najmniej pełny rok podatkowy albo jako cudzoziemiec opuszczasz UK, powiadom HMRC. Dzięki temu urząd sprawdzi, czy należy ci się zwrot za rok wyjazdu. Krótkich wyjazdów, urlopów i podróży służbowych się nie zgłasza.
Formularz P85
- P85 jest dla osób, które nie składają zeznania Self Assessment za rok wyjazdu. Kto składa zeznanie, zgłasza wyjazd w części o rezydencji (SA109) i nie wypełnia P85. Wyjątek: osoba, która przez pełny rok podatkowy będzie pracować za granicą na pełny etat dla brytyjskiej firmy, wypełnia P85 i dodatkowo zeznanie z SA109.
- Wniosek złożysz online po zalogowaniu (dostaniesz numer do śledzenia sprawy) albo pocztą. Jeśli jeszcze nie wyjechałeś, możesz go złożyć tylko pocztą: formularz wypełnia się na gov.uk, drukuje i wysyła na adres: Pay As You Earn, HM Revenue and Customs, BX9 1AS.
- Dołącz P45, a dokładnie jego części 2 i 3. Jeśli go nie masz, napisz dlaczego.
- HMRC zapyta, czy masz dom w UK, czy pracujesz za granicą na pełny etat, czy wynagrodzenie jest nadal wypłacane w UK i ile czasu spędzisz w UK w ciągu najbliższych 3 lat.
Zwrot HMRC wypłaca tobie lub wskazanej osobie (nominee) w formie czeku, który trzeba wpłacić na konto bankowe w UK na twoje nazwisko lub nazwisko tej osoby. HMRC nie pokrywa kosztów przewalutowania ani przelewu za granicę. Dlatego najlepiej nie zamykać brytyjskiego konta, dopóki pieniądze nie wpłyną.
Rezydencja podatkowa i split-year treatment
To, czy jesteś rezydentem podatkowym UK, ustala się według Statutory Residence Test, przede wszystkim liczby dni spędzonych w UK w danym roku podatkowym. Rezydentem jesteś na pewno m.in. wtedy, gdy spędziłeś w UK 183 dni lub więcej. Nierezydent płaci w UK podatek tylko od dochodu z UK, np. z wynajmu mieszkania w Anglii.
W roku przeprowadzki rok podatkowy zwykle dzieli się na dwie części: rezydencką i nierezydencką. Nazywa się to split-year treatment. Nie przysługuje ono, jeśli mieszkasz za granicą krócej niż pełny rok podatkowy i wracasz do UK, a do tego trzeba spełnić dodatkowe warunki. To, który przypadek (case) cię dotyczy, wpisuje się w zeznaniu Self Assessment. W razie wątpliwości użyj narzędzia do sprawdzania rezydencji (residence status checker) na gov.uk albo zapytaj HMRC.
Po powrocie do Polski stajesz się co do zasady polskim rezydentem podatkowym i musisz pilnować też polskich obowiązków. UK ma umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z wieloma krajami, w tym z Polską.
Kiedy Self Assessment jest obowiązkowy
Jeśli HMRC wezwie cię do złożenia zeznania, musisz to zrobić w terminie podanym w piśmie. Poza tym, według gov.uk, zeznanie musisz złożyć, jeśli w ostatnim roku podatkowym:
- byłeś samozatrudniony (sole trader) i zarobiłeś ponad £1 000 przed odliczeniem kosztów,
- byłeś wspólnikiem w spółce osobowej (partnership),
- musiałeś zapłacić podatek od zysków kapitałowych (Capital Gains Tax), np. po sprzedaży akcji lub drugiego mieszkania,
- musisz zapłacić High Income Child Benefit Charge i nie rozliczasz go przez PAYE,
- pracujesz poza listą płac (off-payroll) i spłacasz kredyt studencki.
Zeznanie może być też potrzebne przy nieopodatkowanym dochodzie: z wynajmu, napiwków i prowizji, odsetek od oszczędności, dywidend, dochodu z zagranicy, a także przy każdym dochodzie z UK, jeśli nie jesteś rezydentem. Czy w twoim przypadku jest to obowiązek, sprawdzisz w narzędziu „Check if you need to send a Self Assessment tax return” na gov.uk.
Wysokie zarobki a zeznanie
Sam wysoki dochód z pracy, z którego podatek pobiera pracodawca w PAYE, nie oznacza już obowiązku składania zeznania. Do roku 2022/2023 próg wynosił £100 000, za rok 2023/2024 podniesiono go do £150 000, a od roku 2024/2025 zlikwidowano go całkowicie. Obowiązek może jednak wynikać z innego powodu z listy powyżej, np. z High Income Child Benefit Charge, dochodu z najmu lub zysków kapitałowych.
Rejestracja: jeśli musisz złożyć zeznanie po raz pierwszy albo nie składałeś go za poprzedni rok, zgłoś to HMRC do 5 października po zakończeniu roku podatkowego. Po rejestracji dostaniesz 10-cyfrowy numer UTR (Unique Taxpayer Reference).
Terminy i kary
Terminy za rok podatkowy 2025/2026 (6 kwietnia 2025 do 5 kwietnia 2026):
| Co | Termin |
|---|---|
| Rejestracja w Self Assessment (nowe osoby) | 5 października 2026 r. |
| Zeznanie papierowe (SA100) | 31 października 2026 r., do 23:59 |
| Zeznanie online, jeśli chcesz spłacić podatek przez kod podatkowy | 30 grudnia 2026 r. |
| Zeznanie online | 31 stycznia 2027 r., do 23:59 |
| Zapłata podatku za rok 2025/2026 | 31 stycznia 2027 r. |
| Druga zaliczka (payment on account), jeśli cię dotyczy | 31 lipca 2027 r. |
Kto zarejestruje się po 5 października 2026 r., dostanie od HMRC osobny termin na zeznanie (3 miesiące od daty pisma), ale podatek i tak trzeba zapłacić do 31 stycznia 2027 r.
Kary za spóźnione zeznanie:
- £100 od razu po terminie,
- po 3 miesiącach dodatkowo £10 za każdy dzień, maksymalnie £900,
- po 6 miesiącach kolejne 5% należnego podatku lub £300 (wyższa z kwot),
- po 12 miesiącach znowu 5% lub £300 (wyższa z kwot).
Za spóźnioną zapłatę naliczane jest 5% niezapłaconego podatku po 30 dniach, po 6 i po 12 miesiącach, do tego odsetki. Jeśli masz uzasadnioną przyczynę (reasonable excuse), możesz się od kary odwołać.
Samozatrudnieni i budowlanka (CIS)
Samozatrudnienie
- Zarejestruj się w Self Assessment i co roku składaj zeznanie. Płacisz podatek dochodowy i składki Class 4. Składki Class 2 przy zysku od £7 105 są traktowane jako opłacone.
- Od przychodu odliczasz koszty dopuszczalne (allowable expenses): biurowe, telefon, paliwo, parking i bilety w podróżach służbowych, odzież roboczą, podwykonawców, materiały i towar do odsprzedaży, ubezpieczenie i opłaty bankowe, koszty lokalu, reklamę i stronę internetową, prenumeraty branżowe, szkolenia związane z obecną działalnością. Sprzęt i maszyny rozlicza się zwykle przez capital allowances.
- Zamiast kosztów możesz wybrać ryczałtową ulgę £1 000 (trading allowance). Nie łączy się jej z odliczaniem faktycznych kosztów: albo jedno, albo drugie.
- Samochód możesz rozliczać stawką ryczałtową za milę zamiast rzeczywistych kosztów. W roku 2026/2027 to 55 pensów za mile do 10 000 (wcześniej 45 pensów) i 25 pensów za każdą kolejną milę. Motocykl: 24 pensy.
Making Tax Digital dla podatku dochodowego
Od 6 kwietnia 2026 r. samozatrudnieni i wynajmujący, których przychód z działalności i najmu przekroczył £50 000 w roku 2024/2025, muszą prowadzić ewidencję w programie zgodnym z Making Tax Digital i wysyłać dane do HMRC przez to oprogramowanie. Próg spada do £30 000 (przychód za 2025/2026, obowiązek od 6 kwietnia 2027 r.) i £20 000 (przychód za 2026/2027, obowiązek od 6 kwietnia 2028 r.). HMRC sprawdza to na podstawie złożonego zeznania i wysyła list. Niektóre osoby mogą dostać zwolnienie, np. gdy nie są w stanie korzystać z narzędzi cyfrowych.
Construction Industry Scheme (CIS)
W budowlance zleceniodawca (contractor) potrąca podwykonawcy część zapłaty i przekazuje ją do HMRC jako zaliczkę na podatek i NI:
- 20%, jeśli jesteś zarejestrowany w CIS i zleceniodawca może cię zweryfikować,
- 30%, jeśli nie jesteś zarejestrowany lub weryfikacja się nie udała,
- 0% przy statusie gross payment status, ale wtedy sam płacisz cały podatek.
Potrąceń nie robi się od VAT ani od materiałów zużytych przy pracy. Jako sole trader na koniec roku składasz Self Assessment: przychód wpisujesz przed potrąceniami, a sumę potrąceń z miesięcznych zestawień od zleceniodawcy osobno. HMRC zalicza potrącenia na podatek, a nadwyżkę zwraca. Dlatego przy kosztach materiałów, narzędzi i dojazdów potrącone 20% często przewyższa należny podatek. Zachowuj wszystkie miesięczne zestawienia (payment and deduction statements).
Przykłady
Pół roku pracy, potem powrót do Polski
Pracujesz od kwietnia do końca września i zarabiasz łącznie £20 000, po około £3 333 miesięcznie. Kwota wolna jest roczna, więc za cały rok podatku należy się w uproszczeniu 20% od £7 430 (£20 000 minus £12 570), czyli £1 486. Tymczasem PAYE przez pół roku uwzględnił tylko połowę kwoty wolnej i potrącił mniej więcej £2 743. Różnicę, około £1 257, można odzyskać wnioskiem P85 albo w zeznaniu, jeśli je składasz. Składek NI to nie dotyczy.
Dwie prace na część etatu
Kwota wolna powinna być przypisana do głównej pracy (zwykle kod 1257L), a druga praca dostaje kod BR. Jeśli obie są rozliczane kodem BR albo 0T, płacisz 20% od wszystkiego i powstaje nadpłata. Popraw dane w koncie podatkowym albo zadzwoń do HMRC. Kod zostanie zmieniony, a nadpłatę za zakończony rok zwykle rozlicza list P800.
Student z pracą dorywczą
Student ma pełną kwotę wolną £12 570. Przy pracy w części roku lub z kodem awaryjnym łatwo o nadpłatę, więc sprawdź kod na payslipie. Jeśli masz brytyjski kredyt studencki, sprawdź też zasady jego spłaty.
Ile lat wstecz można się ubiegać o zwrot
Overpayment relief przysługuje do 4 lat po zakończeniu roku podatkowego, którego dotyczy nadpłata. W październiku 2026 r. najstarszy rok, o który jeszcze można wnioskować, to 2022/2023, i to tylko do 5 kwietnia 2027 r. Wniosek pisemny musi zawierać m.in. rok, przyczynę i kwotę nadpłaty oraz oświadczenie podpisane osobiście (nie może go podpisać doradca). Bez kompletu informacji HMRC wniosek odrzuci.
Firmy odzyskujące podatek
Działają firmy, które za prowizję składają wniosek o zwrot w twoim imieniu. Nie są potrzebne: wszystkie opisane wyżej drogi (P800, konto podatkowe, P85, Self Assessment) możesz przejść sam bezpośrednio w HMRC. Jeśli mimo to korzystasz z pośrednika, przed podpisaniem sprawdź wysokość prowizji, to, na czyje konto trafi zwrot, i czy możesz wycofać upoważnienie.
Uważaj też na fałszywe e-maile, SMS-y i telefony „od HMRC” obiecujące zwrot podatku. Na gov.uk jest strona, na której sprawdzisz, czy pismo od HMRC jest prawdziwe.
Kontakt z HMRC
- Podatek dochodowy, PAYE, kod podatkowy, P800: 0300 200 3300, z zagranicy +44 135 535 9022. Przygotuj numer National Insurance.
- Self Assessment: 0300 200 3310, z zagranicy +44 161 931 9070.
- Konto podatkowe i aplikacja HMRC: gov.uk/personal-tax-account.
Najczęściej zadawane pytania
Czy po wyjeździe z UK muszę składać P85?
Jeśli nie składasz Self Assessment za rok wyjazdu, P85 to droga do zwrotu podatku i poinformowania HMRC o wyjeździe. Jeśli składasz zeznanie, wyjazd zgłaszasz w części SA109 i P85 nie jest potrzebny (chyba że przez pełny rok podatkowy pracujesz za granicą dla brytyjskiej firmy).
Czy przy zarobkach powyżej £100 000 lub £150 000 muszę złożyć zeznanie?
Nie z samego tego powodu, jeśli cały dochód pochodzi z pracy rozliczanej w PAYE. Próg dochodowy zlikwidowano od roku 2024/2025. Zeznanie może być jednak potrzebne z innych powodów, np. przy High Income Child Benefit Charge, dochodzie z najmu lub zyskach kapitałowych.
Czy odzyskam składki National Insurance?
Zwykle nie. Składki pracownicze liczy się osobno za każdy okres wypłaty, a po wyjeździe z UK na stałe nie podlegają zwrotowi. Mogą się jednak liczyć do świadczeń w kraju, z którym UK ma umowę o zabezpieczeniu społecznym.
Czy zwrot może trafić na polskie konto?
Przy wniosku P85 HMRC wysyła czek do wpłaty na konto w brytyjskim banku na twoje nazwisko lub nazwisko wskazanej osoby i nie pokrywa kosztów przewalutowania ani przelewu za granicę. Najbezpieczniej zachować brytyjskie konto do czasu otrzymania pieniędzy.
Ile czasu mam na wniosek o zwrot?
Do 4 lat od końca roku podatkowego, którego dotyczy nadpłata. Za rok 2022/2023 masz czas do 5 kwietnia 2027 r.
Źródła
Stan na 23 października 2026 r. Poradnik ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Przepisy i kwoty w UK zmieniają się co roku podatkowy, dlatego przed złożeniem wniosku sprawdź aktualne informacje na gov.uk, a w złożonych sprawach skontaktuj się z HMRC lub doradcą podatkowym.
Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!