Polacy w Nowym Jorku – historia, organizacje, polonijne życie

Wprowadzenie

Polonia w Nowym Jorku to jedna z najstarszych i najliczniejszych w USA – szacuje się 200 000 osób polskiego pochodzenia w mieście, plus drugie tyle w aglomeracji (NJ, CT, NY suburbs). Od XIX wieku Polacy budowali tu kościoły, organizacje, gazety i biznesy.

Krótka historia

• 1880-1920: Pierwsza wielka fala – emigracja zarobkowa; Greenpoint (Brooklyn) i Lower East Side
• 1920-1939: Stabilizacja, budowa kościołów, polskie szkoły
• 1945-1965: Druga fala – uchodźcy wojenni, "Displaced Persons"
• 1980-1989: Trzecia fala – Solidarność emigracja
• 1990-2010: Czwarta fala – ekonomiczna
• 2010-obecnie: Mniejsza imigracja po wejściu PL do UE

Polskie parafie

• Św. Stanisława Kostki (Greenpoint) – 1896; ikona Polonii; kult ks. Popiełuszki
• Św. Stanisława Biskupa (Maspeth)
• Matki Boskiej Częstochowskiej (Maspeth)
• Św. Krzyża (Maspeth) – szkoła parafialna
• Niepokalanego Poczęcia NMP (Ridgewood)
• Św. Marka (Manhattan East Village)
• Plus dziesiątki w NJ (Wallington, Linden, Garfield)

Organizacje polonijne

• Polish American Congress (PAC) – największa parasolowa
• Polish & Slavic Federal Credit Union – bank (300k+ członków)
• Polish Cultural Foundation (Clark, NJ)
• PIASA – Polish Institute of Arts and Sciences
• Pulaski Association of Business and Professional Men
• Polish American Folk Dance Company

Parada Pułaskiego

• Kiedy: pierwsza niedziela października
• Gdzie: 5 Avenue, Manhattan (36th-52nd Street)
• Historia: Od 1937; honoruje gen. Kazimierza Pułaskiego
• Setki tysięcy uczestników; szkoły, harcerstwo, zespoły, weterani

Polskie media

• Nowy Dziennik (dziennik.com) – gazeta od 1971
• Radio RAMPA – online
• Wiadomości "Wektor" – magazyn Polonii NJ
• Facebook: "Polacy w NY" (50k+), "Greenpoint NY Polonia"

Wydarzenia roczne

• Parada Pułaskiego (październik)
• Polonia Day w Greenpoint (lato)
• Polish Heritage Month (październik)
• Polski Wigilia (grudzień) w parafiach
• Polish Film Festival (jesień) – Lincoln Center

Gdzie spotkać Polaków

• Kościoły – polskie msze (Greenpoint, Maspeth, Ridgewood)
• Restauracje: Karczma, Króla Maciusia, Sokol
• Sklepy: Polam, Syrena Bakery – soboty rano
• Polish & Slavic Center (Greenpoint) – tańce, koncerty
• Facebook grupy "Polacy w NY", "Mamy w NY", "Single Polacy NY"

Polski Konsulat

• Adres: 233 Madison Avenue, Manhattan
• Paszporty, pełnomocnictwa, akty, świadczenia ZUS
• Umówienie: e-konsulat.gov.pl

Co warto wiedzieć

• Greenpoint to społeczność malejąca (gentryfikacja); jeszcze najsilniejsza tradycja
• Polonia działa przez nieformalne sieci (kościół, sklepy)
• Dwie generacje: starsza (Solidarność) konserwatywna; nowsza bardziej liberalna
• Konflikty kulturowe normalne – nie ma "jednej Polonii"
• Warto zaangażować się w parafię/organizację – sieć = praca, mieszkania