Pierwsze rozliczenie podatków w USA — W-2, 1040, terminy, deductions

Pierwszy raz rozliczasz podatki w USA? Spokojnie — to mniej skomplikowane niż się wydaje, ale są pułapki specyficzne dla świeżych imigrantów.

Kiedy trzeba złożyć

Termin to 15 kwietnia każdego roku za rok poprzedni (zarobki z 2025 r. = deklaracja w kwietniu 2026). Jeśli nie zdążysz, możesz złożyć formularz 4868 i przedłużyć termin do 15 października — ale to tylko przedłużenie składania, NIE płacenia. Należne podatki płaci się do 15 kwietnia.

Resident vs non-resident — kluczowa różnica

• Resident alien (podatkowy rezydent): rozliczasz wszystkie dochody światowe na formularzu 1040. Test: Green Card LUB substantial presence test (~183 dni w USA w 3-letnim okresie ważonym).
• Non-resident alien: rozliczasz tylko dochody amerykańskie na formularzu 1040-NR. Brak standard deduction (z wyjątkiem studentów F-1 z Indii). Limit ulg, większy podatek.

Jakie dokumenty zbierasz

• W-2 — od pracodawcy do 31 stycznia (zarobki + podatki potrącone)
• 1099-NEC / 1099-MISC — jeśli pracujesz na "kontrakt" lub freelance ($600+)
• 1099-INT — odsetki z banku
• 1099-DIV — dywidendy z inwestycji
• 1098-T — czesne uniwersyteckie (ulga AOTC do $2 500)
• 1098-E — odsetki od student loans (do $2 500 odpisu)
• SSN lub ITIN dla siebie i wszystkich dependents

Standard deduction 2025

Dla większości ludzi prościej wziąć standard deduction niż itemize:

• Single / Married Filing Separately: $15 000
• Married Filing Jointly: $30 000
• Head of Household: $22 500

Itemize ma sens jeśli płacisz dużo property tax + odsetek od kredytu hipotecznego + masz duże dochody na cele charytatywne.

Najważniejsze ulgi (credits)

• Child Tax Credit — $2 000 na dziecko do 17 lat (z SSN)
• Earned Income Tax Credit (EITC) — dla pracujących z niskim dochodem (do ~$66 000 z 3+ dziećmi)
• Saver's Credit — za wpłaty do 401(k) lub IRA
• American Opportunity Credit (AOTC) — do $2 500 za rok studiów
• Premium Tax Credit — jeśli kupiłeś ubezpieczenie zdrowotne przez Marketplace

Jak złożyć — darmowe opcje

Jeśli zarabiasz mniej niż $84 000, użyj IRS Free File — darmowy software z ulgowymi firmami (TurboTax Free, FreeTaxUSA, TaxAct, etc.). Inne opcje:

• Cash App Taxes — w pełni darmowe niezależnie od dochodu (ale brak wsparcia 1040-NR)
• FreeTaxUSA — federalne darmowe, $15 stanowe
• VITA — Volunteer Income Tax Assistance, bezpłatne dla osób do ~$60 000 (są wolontariusze polskojęzyczni w niektórych miastach)
• Polski księgowy — typowo $150-400 za prosty zwrot

Brak SSN? Użyj ITIN

Jeśli pracujesz w USA ale nie masz SSN (np. spouse na wizie B-2, dziecko bez SSN), wnioskujesz o ITIN formularzem W-7 razem z deklaracją 1040. ITIN umożliwia rozliczenie ale nie daje prawa do pracy.

Częste błędy

• Nie zgłaszanie polskich kont bankowych — jeśli łącznie miałeś $10 000+ na zagranicznych kontach, musisz złożyć FBAR (formularz 114) do FinCEN. Plus formularz 8938 do IRS jeśli próg wyższy.
• Niezgłoszenie polskiej emerytury / zasiłków — dochód światowy dla rezydentów podatkowych
• Pomieszanie 1040 z 1040-NR jako pierwszy rok w USA — może być "dual-status" rok
• Zapomnienie o stanowym podatku — większość stanów ma własny zwrot (poza FL, TX, WA, NV, SD, WY, AK, TN, NH)