Napar z rumianku

Napar z rumianku to herbatka z suszonych kwiatów rumianku (Matricaria recutita), zalanych wrzątkiem. Pije się go tradycyjnie przy drobnych kłopotach z żołądkiem, przy przeziębieniu i na lepszy sen, a naparem płucze się też gardło i jamę ustną.

Skąd się wziął

Rumianek opisywano już w starożytnych pismach medycznych. Według NCCIH, amerykańskiego ośrodka badań nad medycyną niekonwencjonalną, który należy do Narodowych Instytutów Zdrowia (NIH), był ważnym ziołem leczniczym w starożytnych Chinach, Egipcie, Grecji i Rzymie. Dziś, jak pisze NCCIH, rumianek poleca się na przeziębienie, niestrawność, niepokój, bezsenność, kaszel i wiele innych dolegliwości.

W Unii Europejskiej kwiat rumianku (łac. Matricariae flos) ma monografię komitetu ziołowego Europejskiej Agencji Leków (HMPC), przyjętą w 2015 roku. Komitet uznał go za tradycyjny lek roślinny. Oznacza to, że skuteczność jest prawdopodobna, a bezpieczne stosowanie trwa od co najmniej 30 lat, w tym co najmniej 15 lat w UE. Tradycyjnie napar przygotowuje się, zalewając suszone kwiaty wrzątkiem; ilości podaje ulotka konkretnego produktu.

Ile wiemy

Etykieta: Słabe dowody. Przeglądy badań znajdują pojedyncze korzystne wyniki, głównie dotyczące jakości snu i uogólnionego lęku, ale badań jest mało, są niewielkie i dają niespójne wyniki. NCCIH i Europejska Agencja Leków piszą, że danych z badań klinicznych jest za mało, by potwierdzić działanie.

Co mówią badania

• NCCIH (USA): badania nad rumiankiem w różnych dolegliwościach nie dały wystarczająco wiarygodnych dowodów. Wstępne badania sugerują, że suplement z rumianku może pomagać przy zespole lęku uogólnionego. Mieszanki ziół z rumiankiem badano przy biegunce u dzieci i kolce niemowlęcej, ale sam rumianek nie okazał się w tym pomocny. Małe badania sugerują, że płukanki z rumiankiem mogą łagodzić podrażnienia jamy ustnej po radioterapii lub chemioterapii.
• Europejska Agencja Leków (HMPC, 2015): komitet przeanalizował kilka badań klinicznych. Widział możliwe korzyści, ale dane były niewystarczające, między innymi dlatego, że rumianku nie porównywano z innym lekiem. Dlatego uznanie opiera się na tradycyjnym stosowaniu.
• Przegląd systematyczny z metaanalizą, 2019 (Phytotherapy Research): 12 badań z losowym przydziałem. Przy lęku (3 badania) nie było różnicy. Przy zespole lęku uogólnionego i jakości snu wyniki były lepsze po rumianku. Bezsenność sprawdzało tylko jedno badanie i nie wykazało zmiany. Autorzy piszą, że potrzebne są większe badania.
• Przegląd systematyczny z metaanalizą, 2024 (Complementary Therapies in Medicine): 10 badań, 772 uczestników. Rumianek poprawił wynik w kwestionariuszu jakości snu, a w dwóch z trzech badań zmniejszył liczbę nocnych wybudzeń. Nie wydłużył jednak snu i nie poprawił samopoczucia w ciągu dnia.
• Przegląd systematyczny działań niepożądanych, 2025 (Complementary Therapies in Medicine): 72 badania i 11 opisów przypadków. Najczęściej zgłaszano dolegliwości żołądkowo-jelitowe i senność, łagodne i przemijające. W 6 opisach przypadków wystąpiło uczulenie, w tym u 3 osób wstrząs anafilaktyczny. Autorzy piszą, że brakuje danych o bezpieczeństwie w ciąży i podczas karmienia piersią.

Bezpieczeństwo

Ryzyka

• Uczulenie. NCCIH podaje, że działania niepożądane zdarzają się rzadko i mogą obejmować nudności, zawroty głowy oraz reakcje alergiczne, w tym ciężkie. Europejska Agencja Leków opisuje ciężkie reakcje (duszność, obrzęk naczynioruchowy, zapaść, wstrząs anafilaktyczny) po kontakcie płynnych preparatów z błoną śluzową, na przykład jamy ustnej. Częstość nie jest znana.
• Oczy. Użyty w pobliżu oczu rumianek może je podrażnić (NCCIH).
• Działanie podobne do estrogenów. NCCIH pisze, że rumianek może działać podobnie do estrogenów i może nasilać choroby wrażliwe na estrogeny, na przykład raka piersi lub macicy.
• Ilość. NCCIH ocenia rumianek jako prawdopodobnie bezpieczny w ilościach spotykanych w herbatach i żywności. Przy stosowaniu w celach leczniczych uznaje go za możliwie bezpieczny tylko przez krótki czas.

Kto nie powinien

• Osoby uczulone na rumianek lub inne rośliny z rodziny astrowatych (złożonych). To przeciwwskazanie podaje monografia Europejskiej Agencji Leków.
• Niemowlęta. Według Europejskiej Agencji Leków picia naparu przez dzieci poniżej 6. miesiąca życia nie uznano za bezpieczne ze względu na ich potrzeby żywieniowe i płynowe. Nie podawaj naparu niemowlęciu bez rozmowy z lekarzem.
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią: źródła się różnią. NCCIH pisze, że niewiele wiadomo o bezpieczeństwie w tym czasie, a Europejska Agencja Leków dopuszcza herbatkę. Przed piciem zapytaj lekarza lub położną.
• Osoby z chorobami wrażliwymi na estrogeny, na przykład po raku piersi lub macicy, powinny najpierw porozmawiać z lekarzem.

Interakcje z lekami

• Warfaryna (lek przeciwzakrzepowy). NCCIH podaje, że zgłaszano interakcje rumianku z warfaryną oraz z niektórymi lekami przetwarzanymi w wątrobie.
• Cyklosporyna po przeszczepie nerki. Europejska Agencja Leków opisuje interakcje u pacjentów po przeszczepie nerki, którzy przyjmowali duże ilości rumianku przez dłuższy czas (około dwóch miesięcy). W raporcie oceniającym chodzi o przypadki zmian stężenia cyklosporyny.
• Tabletki antykoncepcyjne. Wstępne badania sugerują, że rumianek może osłabiać ich działanie (NCCIH).
• Leki uspokajające. NCCIH pisze, że są teoretyczne powody, by podejrzewać interakcję.
• Jeśli bierzesz jakiekolwiek leki, przed regularnym piciem naparu zapytaj lekarza lub farmaceutę. Nie zmieniaj ani nie odstawiaj leków na własną rękę.

Kiedy do lekarza

• Objawy trwają dłużej niż tydzień mimo stosowania rumianku (Europejska Agencja Leków).
• Objawy się nasilają (Europejska Agencja Leków).
• Pojawiają się inne niepokojące działania niepożądane (Europejska Agencja Leków).
• Natychmiast dzwoń po pogotowie, jeśli po wypiciu naparu nagle puchną usta, język lub gardło, trudno oddychać lub przełykać, skóra lub usta sinieją albo bledną, pojawia się nagłe splątanie, senność lub zawroty głowy albo ktoś traci przytomność. NHS opisuje to jako objawy wstrząsu anafilaktycznego.

Źródła

Opracowane przez redakcję informacja.com na podstawie źródeł. Stan na 24 października 2026 r. To nie jest porada lekarska.