Fałszywe oferty pracy: jak rozpoznać oszustwo rekrutacyjne i nie stracić pieniędzy

Wiadomość na WhatsAppie od „rekruterki", która oferuje 400 zł dziennie za klikanie w aplikacji. Mail od „HR znanej marki" z prośbą o skan dowodu jeszcze przed rozmową. Czek na 3 800 dolarów, który masz zdeponować i część odesłać. To nie są rzadkie przypadki – to trzy najczęstsze schematy oszustw rekrutacyjnych ostatnich lat.

Większość ofert pracy jest prawdziwa. Ale oszuści ogłaszają się dokładnie tam, gdzie uczciwi pracodawcy: na portalach pracy, na LinkedIn, w mediach społecznościowych, przez SMS. Federalna Komisja Handlu (FTC) w USA napisała to wprost: „Scammers advertise jobs the same way honest employers do". Dlatego nie chodzi o to, żeby przestać szukać pracy w internecie. Chodzi o to, żeby wiedzieć, w którym momencie rekrutacja przestaje wyglądać jak rekrutacja.

Poniżej znajdziesz konkretne scenariusze, przykłady wiadomości, których używają oszuści, oraz sposoby weryfikacji firmy i rekrutera – osobno dla Polski i osobno dla USA.

Jak dziś wygląda oszustwo rekrutacyjne

Dawny obraz oszustwa – łamana polszczyzna, dziwny adres e-mail, obietnica miliona dolarów – już nie obowiązuje. NASK w materiale z czerwca 2025 roku opisuje to bez ogródek: wiadomości „jeszcze do niedawna pełne błędów, dziś (…) są napisane poprawnie – z użyciem zwrotów grzecznościowych i słownictwem zbliżonym do tego z ogłoszeń HR". Do tego dochodzą logo znanych firm i podpisy rzekomych rekruterów.

Zmienił się też kanał. Oszustwo zaczyna się dziś najczęściej od nieoczekiwanej wiadomości: SMS-a, WhatsAppa, Telegrama albo wiadomości prywatnej na portalu pracy. FTC formułuje regułę krótko: „Ignore generic and unexpected texts, WhatsApp, or Telegram messages about jobs. Real employers will never contact you that way".

Jedno rozróżnienie jest tu ważne. Rekruter piszący do Ciebie na LinkedIn to normalna praktyka. Problemem nie jest pierwszy kontakt, tylko to, co dzieje się potem: czy rekrutacja przenosi się w całości na komunikator, czy pojawia się prośba o pieniądze lub dane wrażliwe przed weryfikacją i czy w ogóle dochodzi do rozmowy z widoczną twarzą.

Skala zjawiska – co mówią dane

Liczby warto znać, bo pokazują, że to nie są odosobnione historie.

Tylko USA: według FTC Data Spotlight „Paying to get paid: gamified job scams drive record losses" z 12 grudnia 2024 roku, zgłoszone straty w kategorii oszustw związanych z pracą i agencjami zatrudnienia wyniosły: 90 mln USD (2020), 131 mln USD (2021), 179 mln USD (2022), 286 mln USD (2023) i 223 mln USD w samym pierwszym półroczu 2024. Ten sam raport podaje, że tzw. task scams – „praca" polegająca na wykonywaniu prostych zadań w aplikacji – urosły z około 5 tys. zgłoszeń w całym 2023 roku do około 20 tys. w pierwszej połowie 2024. Straty w kryptowalutach w kategorii ofert pracy sięgnęły około 41 mln USD w pierwszym półroczu 2024, wobec około 21 mln USD w całym 2023.

Tylko USA: FBI w raporcie „2025 IC3 Annual Report" wykazuje w kategorii employment fraud 24 688 zgłoszeń i 362 934 762 USD strat w 2025 roku (dla porównania: 20 044 zgłoszenia i 264 223 271 USD w 2024).

Tylko Polska: tu sytuacja z danymi wygląda inaczej. CERT Polska w raporcie „Krajobraz bezpieczeństwa polskiego Internetu w 2025 roku" podaje 658 320 zgłoszeń i 260 783 zarejestrowane incydenty, z czego 253 238 to oszustwa komputerowe – 97% wszystkich obsłużonych zdarzeń. Ale raport nie wyodrębnia kategorii „fałszywe oferty pracy", więc z tych liczb nie da się wyciągnąć skali samych oszustw rekrutacyjnych. Dlatego świadomie nie podaję tu polskiej liczby dotyczącej wyłącznie tego zjawiska. Ostrzeżenia CERT Polska, NASK i Policji potwierdzają natomiast, że dokładnie te same schematy działają nad Wisłą.

Tabela sygnałów ostrzegawczych

Sygnał ostrzegawczy	Dlaczego jest podejrzany	Jak to sprawdzić	Co zrobić
Nieoczekiwany SMS lub wiadomość na WhatsAppie/Telegramie z ofertą pracy	Prawdziwi pracodawcy nie rekrutują masowymi wiadomościami do nieznanych numerów	Wejdź samodzielnie na stronę firmy i sprawdź zakładkę „Kariera"	Nie odpowiadaj, nie klikaj w link. Tylko Polska: przekaż SMS na numer 8080
Bardzo wysokie wynagrodzenie przy minimalnych wymaganiach	Rynek nie płaci 500 euro dziennie za klikanie w telefonie	Porównaj z widełkami dla tego stanowiska na portalach pracy	Potraktuj jako czerwoną flagę i zweryfikuj wszystko inne
Rekrutacja wyłącznie przez komunikator, bez rozmowy wideo	Utrudnia identyfikację rozmówcy i pozwala szybko zniknąć	Poproś o rozmowę wideo z włączoną kamerą i o firmowy numer telefonu	Odmowa kamery = zakończ kontakt
E-mail z darmowej domeny (gmail, onet) albo z domeny podobnej do firmowej	Podszywanie się pod znaną markę zaczyna się od adresu	Porównaj domenę znak po znaku z tą na oficjalnej stronie firmy	Napisz do firmy na adres z jej strony i zapytaj, czy taka rekrutacja trwa
Prośba o opłatę: szkolenie, certyfikat, background check, mundur, licencja, wiza	Koszty rekrutacji ponosi pracodawca, nie kandydat	Tylko Polska: sprawdź agencję w rejestrze KRAZ. Tylko USA: sprawdź firmę w rejestrze stanowym i w BBB	Nie płać. To praktycznie zawsze oszustwo
Prośba o skan dowodu, paszportu lub numeru SSN przed rozmową i ofertą	To komplet danych do kradzieży tożsamości	Sprawdź, na jakim etapie rekrutacji jesteś – przed ofertą nie ma podstawy do zbierania takich danych	Odmów. Podaj dane dopiero po pisemnej ofercie i weryfikacji firmy
Czek do zdeponowania i prośba o odesłanie części kwoty	Klasyczny fake check scam – czek odbija się po tygodniach	FTC: „Never bank on a 'cleared' check"	Tylko USA: nie deponuj, nie odsyłaj. Zgłoś do FTC
Przelewy przez Twoje konto „bo firma nie ma jeszcze rachunku w PL/US"	To rola słupa (money mule) i realne ryzyko karne	Żaden uczciwy pracodawca nie potrzebuje Twojego prywatnego konta do obrotu firmowego	Natychmiast przerwij, zawiadom bank i organy ścigania
Odbieranie paczek, przepakowywanie i wysyłka dalej	Reshipping – towar zwykle kupiony skradzioną kartą	FTC: „Reshipping goods is never a real job"	Nie wysyłaj dalej. Zachowaj paczki i zgłoś
Prośba o zakup sprzętu (laptop, oprogramowanie) z obietnicą zwrotu	Zwrot nigdy nie przychodzi; sprzedawca jest kontrolowany przez oszusta	Zapytaj, dlaczego firma nie kupuje sprzętu sama i nie wysyła go	Nie płać ani przelewem, ani Zelle, ani PayPal
Płatność za polubienia, oceny, „boosting produktu"	FTC: opłacanie fałszywych opinii jest niezgodne z prawem	Sprawdź, czy w ogóle istnieje firma i umowa	Nie podejmuj się. To nie jest legalna praca
Wpłata własnych pieniędzy, żeby „odblokować zarobki"	Definicyjny element task scamu	FTC: „Never pay anyone to get paid"	Zatrzymaj się natychmiast, nie dopłacaj kolejnych kwot
Presja czasu: „decyzja dziś", „miejsce zaraz przepadnie"	Ma wyłączyć weryfikację	Uczciwy pracodawca daje czas na przeczytanie oferty	Odłóż decyzję o dobę i sprawdź firmę

Najczęstsze scenariusze i przykłady wiadomości oszustów

Poniższe wiadomości są rekonstrukcjami typowych schematów. Nie zawierają danych prawdziwych osób, a adresy stron zapisano celowo w formie nieklikalnej.

Zadania online, czyli task scam

Zaczyna się od prostych zadań i drobnych wypłat. FTC opisuje, że oszuści „might pay you a little – usually $5 to $20 – to try to gain your trust". Potem pojawia się warunek: żeby odblokować kolejny zestaw zadań i wypłacić „zarobki", trzeba wpłacić własne pieniądze, najczęściej w kryptowalucie. Tych pieniędzy już nie ma.

Przykład wiadomości oszusta „Dzień dobry! Jestem Marta z działu HR. Szukamy osób do prostych zadań online – ocenianie zdjęć produktów. 2 godziny dziennie, wypłata codziennie, 350–600 zł. Nie wymagamy doświadczenia. Zainteresowana? Napisz TAK."

Przykład wiadomości oszusta „Gratulacje! Twoje saldo w aplikacji to 4 820 zł. Aby odblokować zestaw 4 i wypłacić środki, doładuj konto kwotą 900 zł. Doładowanie wraca do Ciebie razem z prowizją po ukończeniu zestawu."

FTC Data Spotlight opisuje też mechanizm dodatkowy: jeśli ofiara się waha, „scammers will often invite you to a group chat where newcomers hear supposed success stories from (fake) experienced workers".

Fałszywy rekruter znanej firmy

W alercie z 8 sierpnia 2023 roku FTC opisała schemat: kontakt na LinkedIn lub Indeed, „official-looking invitation for a virtual interview", potem list z ofertą z logo firmy, a na końcu prośba o pieniądze albo o dane.

Przykład wiadomości oszusta „Dzień dobry, jestem Senior Talent Partner. Pana profil idealnie pasuje do roli Remote Operations Specialist. Rozmowa odbędzie się w formie czatu w Microsoft Teams w środę o 10:00. Proszę wcześniej odesłać skan dowodu osobistego i numer konta – potrzebne do wygenerowania umowy."

Czerwona flaga w tym przykładzie nie jest jedna, tylko trzy: rozmowa „w formie czatu" zamiast wideo, skan dowodu przed rozmową i numer konta przed ofertą.

Zakup sprzętu na własny koszt

Przykład wiadomości oszusta „Witamy w zespole! Sprzęt zamawiamy u naszego dostawcy technicznego. Faktura w załączniku: 1 240 USD. Prosimy o opłacenie przez Zelle na adres equipment@hr-recruit-verify[.]com. Kwota zostanie zwrócona w pierwszej wypłacie razem z premią powitalną."

FTC ujmuje to jednoznacznie: „honest employers will never ask you to pay upfront fees for a job or for equipment. And they won't ask you to pay them using cash, Zelle or PayPal".

Fałszywy czek do zdeponowania

Tylko USA: ten schemat opiera się na tym, że bank musi szybko udostępnić środki z depozytu, ale wykrycie fałszywki trwa tygodniami. FTC pisze: „By law, banks have to make deposited funds available quickly. Even if you see the funds in your account, that doesn't mean it's a good check". Gdy czek się odbije, to Ty zwracasz bankowi całą kwotę.

Przykład wiadomości oszusta „Wysłałem czek na 3 850 USD na pokrycie pierwszego tygodnia i zakupów dla klienta. Proszę zdeponować, zatrzymać 350 USD jako wynagrodzenie, a resztę przesłać naszemu dostawcy przez Western Union. Potwierdzenie proszę odesłać dziś."

Przesyłanie paczek (reshipping)

FTC wymienia konkretne nazwy stanowisk używane w tym schemacie: „delivery operations specialist", „quality control manager", „virtual personal assistant". Zadanie polega na odbieraniu paczek, wyrzucaniu oryginalnego opakowania i paragonów oraz wysyłaniu towaru dalej, często za granicę. Towar zwykle kupiono skradzionymi danymi karty. FTC: „Reshipping goods is never a real job. That's simply being part of a scam".

Przykład wiadomości oszusta „Twoje obowiązki jako Quality Control Managera: odbiór przesyłek pod adresem domowym, sprawdzenie zawartości, usunięcie oryginalnych opakowań i paragonów, przepakowanie i nadanie na etykiecie, którą wyślemy mailem. Pierwsza wypłata po 30 dniach pracy."

Rola słupa bankowego (money mule)

Tylko Polska: Policja opisała ten schemat na przykładzie fikcyjnej pracy „kontrolera – logistyka": pracownik podaje numer rachunku i limity przelewów, potem przyjmuje na konto pieniądze i przekazuje je dalej, zatrzymując prowizję „najczęściej nie więcej niż 5%". Policja pisze wprost, że pieniądze pochodzą z przestępstw, najczęściej z kradzieży z rachunków bankowych.

Podstawa prawna w Polsce to art. 299 § 1 Kodeksu karnego – pranie pieniędzy, zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Art. 299 § 5 przewiduje karę od roku do lat 10, jeśli sprawca działa w porozumieniu z innymi osobami. Istnieje też art. 299 § 8: nie podlega karze ten, kto dobrowolnie ujawnił organowi ścigania informacje o osobach uczestniczących w przestępstwie i o okolicznościach jego popełnienia, „jeżeli zapobiegło to popełnieniu innego przestępstwa". To nie jest automatyczna gwarancja bezkarności – o ocenie decydują prokuratura i sąd. Jeśli podejrzewasz, że zostałeś w to wciągnięty, skontaktuj się z adwokatem lub radcą prawnym.

Tylko USA: FBI w komunikacie IC3 „Money Mules: A Financial Crisis" (alert I-120321-PSA) pisze, że osoby pełniące rolę słupa „face prison sentences, a fine or community service, even if unwitting", i wymienia potencjalne zarzuty federalne. Departament Sprawiedliwości w opisie Money Mule Initiative dodaje, że reakcje organów „range from bringing prosecutions and filing civil actions to letters and interviews" – czyli nie każda sprawa kończy się aktem oskarżenia. To opis stanowiska instytucji, nie porada prawna; w indywidualnej sprawie potrzebny jest prawnik.

Przykład wiadomości oszusta „Nasza spółka dopiero otwiera rachunek w Polsce, więc pierwsze rozliczenia z kontrahentami przejdą przez konta pracowników. Prosimy podać numer rachunku oraz dzienny i jednorazowy limit przelewów. Prowizja 4% od każdej operacji."

Osobisty asystent, personal shopper, tajemniczy klient

Przykład wiadomości oszusta „Poszukuję osobistego asystenta na 5 godzin tygodniowo, 900 zł. Pierwsze zadanie: kupić karty podarunkowe na prezenty dla zespołu i przesłać zdjęcia kodów z tyłu kart. Środki wyślę przelewem z góry."

Prośba o kody z kart podarunkowych to sygnał kończący rozmowę. FTC opisuje dokładnie ten wariant przy fałszywych czekach: ofiara ma kupić karty i wysłać PIN-y „boss'owi".

W wariancie mystery shopper FTC dodaje regułę: „If you have to pay an upfront fee to become a mystery shopper, that's always a scam".

Płatne opinie i lajki

Przykład wiadomości oszusta „Zlecenie: 30 opinii 5-gwiazdkowych dziennie w Google Maps. Stawka 4 zł za opinię, wypłata co tydzień. Nie musisz być klientem, treści wyślemy."

FTC: „Don't trust anyone who says they'll pay you to give a positive rating or like things online. No honest company will do that". W przypisie do Data Spotlight z grudnia 2024 roku FTC powołuje się na własną regulację zakazującą fałszywych opinii i rekomendacji.

Opłaty z góry

Przykład wiadomości oszusta „Warunkiem podpisania umowy jest opłacenie obowiązkowego szkolenia BHP online (349 zł) oraz weryfikacji niekaralności (199 zł). Koszty zwracamy w pierwszej wypłacie."

Tylko Polska: to nie tylko czerwona flaga, ale też potencjalne naruszenie prawa. Zgodnie z art. 321 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. 2025 poz. 620) agencja zatrudnienia nie może pobierać od osoby, dla której poszukuje zatrudnienia, kwot innych niż określone w art. 338 ust. 3 pkt 16. A ten przepis dopuszcza wyłącznie faktycznie poniesione koszty związane ze skierowaniem do pracy za granicą: dojazd i powrót osoby skierowanej, wydanie wizy, badania lekarskie oraz tłumaczenia dokumentów. Za pobieranie dodatkowych opłat art. 362 ust. 3 tej ustawy przewiduje grzywnę od 3 000 zł do 30 000 zł, a za prowadzenie agencji bez wpisu do rejestru – grzywnę od 3 000 zł do 100 000 zł.

Tylko USA: FTC formułuje to samo w wersji ogólnej: „Honest placement firms do not typically charge a fee to job candidates. Instead, the hiring company pays them a fee to find qualified candidates". A o pracy w administracji federalnej i na poczcie: „it's always free to apply for a federal or postal job".

Oferty przez SMS i „odpowiedz TAK"

W alercie z 30 kwietnia 2026 roku FTC opisała nowszy wariant: zamiast linku wiadomość prosi o odpowiedź słowem „YES" albo „INTERESTED", żeby ominąć filtry.

Przykład wiadomości oszusta „Twoje CV zostało zaakceptowane. Stanowisko: online assessor. 180 USD dziennie, praca zdalna. Odpisz TAK, a przekażemy Cię opiekunowi rekrutacji."

Oferty pracy połączone z kryptowalutami

FBI w komunikacie IC3 z 4 czerwca 2024 roku (alert I-060424-PSA) wymienia jako sygnały ostrzegawcze m.in.: „You are directed to make cryptocurrency payments to your employer as part of a job" oraz „The job description uses the term 'optimization' and involves relatively simple tasks".

Przykład wiadomości oszusta „Wypłaty realizujemy w USDT – to szybsze niż przelew bankowy. Załóż portfel, wyślij nam adres. Depozyt zabezpieczający 200 USDT jest zwracany po pierwszym miesiącu."

Fałszywe profile rekruterów

Profil z logo znanej firmy, zdjęciem pobranym z sieci i wpisaną historią zatrudnienia kosztuje oszusta kwadrans. Po samym wyglądzie profilu nic nie ocenisz. Ocenisz po tym, czy ogłoszenie istnieje na oficjalnej stronie firmy i czy HR potwierdzi rekrutację pod numerem, który sam znajdziesz.

Przykład wiadomości oszusta „Piszę w imieniu działu rekrutacji. Nasz portal kandydata: kariera-weryfikacja[.]net. Proszę założyć konto tym samym hasłem co do poczty, żeby ułatwić logowanie."

Prośba o użycie tego samego hasła co do poczty to próba przejęcia skrzynki, a nie rekrutacja.

Jak sprawdzić firmę i rekrutera

Tylko Polska

• KRS – wyszukiwarka Portalu Rejestrów Sądowych: https://prs.ms.gov.pl/krs. Sprawdź, czy spółka istnieje, kto ją reprezentuje i jaki ma adres.
• CEIDG – dla jednoosobowych działalności: https://www.ceidg.gov.pl/.
• Biała lista podatników VAT – narzędzie Ministerstwa Finansów: https://www.podatki.gov.pl/narzedzia/white-list. Pozwala sprawdzić status VAT i rachunki bankowe zgłoszone przez firmę. Jeśli „pracodawca" każe przelewać pieniądze na konto, którego nie ma w wykazie, to sygnał ostrzegawczy.
• KRAZ – Krajowy Rejestr Agencji Zatrudnienia: https://stor.praca.gov.pl/portal/#/kraz. Agencja pośrednictwa pracy lub pracy tymczasowej musi mieć wpis.
• Lista ostrzeżeń publicznych KNF – https://www.knf.gov.pl/dla_konsumenta/ostrzezenia_publiczne. Przydatna, gdy „praca" ma element inwestycyjny. Uwaga: brak podmiotu na liście nie oznacza, że podmiot jest wiarygodny.

Tylko USA

• Rejestr stanowy (Secretary of State) – każdy stan prowadzi własną wyszukiwarkę podmiotów gospodarczych. Punkt wyjścia: https://www.sba.gov/business-guide/launch-your-business/register-your-business.
• BBB – profil firmy: https://www.bbb.org/search; zgłoszenia innych osób: https://www.bbb.org/scamtracker.
• Oferty rządowe i pocztowe – wyłącznie https://www.usajobs.gov/. Za aplikowanie nigdy się nie płaci.

Niezależnie od kraju

1. Znajdź ogłoszenie na stronie firmy. Nie przez link z wiadomości – wpisz nazwę firmy w wyszukiwarkę, wejdź na jej stronę i poszukaj zakładki „Kariera". Jeśli ogłoszenia tam nie ma, zapytaj HR.
2. Sprawdź domenę e-mail znak po znaku. FTC: „Recruiters will generally email from a corporate email account, not from a personal email like @gmail.com or @yahoo.com". Uważaj na literówki i podmienione końcówki – .net zamiast .pl, myślnik wstawiony w środku nazwy.
3. Zadzwoń pod numer, który sam znalazłeś na stronie firmy, nigdy pod ten z wiadomości.
4. Poproś o rozmowę wideo z kamerą. BBB w opracowaniu „Employment scams 2026 update" wymienia odmowę włączenia kamery jako jeden z sygnałów ostrzegawczych.
5. Wyszukaj nazwę firmy z dopiskiem „scam", „opinie", „oszustwo". To rada FTC. Brak skarg niczego nie gwarantuje, ale ich obecność bywa rozstrzygająca.

Kiedy pracodawca naprawdę potrzebuje SSN i numeru konta

Tylko USA. To najczęstsze pole nadużyć wobec imigrantów, więc warto znać kolejność.

Formularz I-9 (Employment Eligibility Verification). USCIS podaje: pracownik wypełnia i podpisuje sekcję 1 najpóźniej pierwszego dnia pracy, ale „may complete Section 1 any time after they accept the job offer". Pracodawca wypełnia sekcję 2 w ciągu 3 dni roboczych od daty zatrudnienia. Wniosek praktyczny: nie ma legalnego I-9 przed przyjęciem oferty pracy.

Czy SSN jest obowiązkowy na I-9? USCIS wymienia numer SSN w sekcji 1 jako pole opcjonalne, z jednym wyjątkiem: „Employees must provide their Social Security number if you participate in E-Verify". I dalej: „If you do not participate in E-Verify, employees are not required to enter their Social Security number".

Kto wybiera dokumenty? Pracownik. USCIS na stronie o prawach pracownika stwierdza, że pracodawca musi „allow you the choice of what documentation to provide. For example, your employer cannot ask you for a U.S. passport or a Green Card". Pracodawca nie może też żądać dokumentów potwierdzających prawo do pracy przed zatrudnieniem ani zatrzymać Twoich oryginałów – ma je zwrócić. Departament Sprawiedliwości nazywa naruszenia tej zasady „unfair documentary practices" i wskazuje podstawę: 8 U.S.C. § 1324b(a)(6).

Formularz W-4 (Employee's Withholding Certificate). Wypełnia się go przy zatrudnieniu i przekazuje pracodawcy, nie do IRS. Numer SSN jest tu polem wymaganym (Step 1(b)).

Direct deposit. Do wypłaty na konto pracodawca potrzebuje numeru rachunku i numeru routingowego. Nie potrzebuje loginu i hasła do bankowości internetowej, numeru karty ani PIN-u – i to jest granica, po przekroczeniu której rozmowa przestaje dotyczyć wypłaty. Warto też wiedzieć, że masz wybór formy wypłaty: CFPB odpowiada wprost, że pracodawca nie może wymagać odbierania wynagrodzenia na konkretną kartę płacową i musi zaoferować co najmniej jedną alternatywę. Podstawą jest 12 CFR § 1005.10(e)(2) – zakaz uzależniania zatrudnienia od założenia konta w konkretnej instytucji.

Kolejność, która wygląda normalnie: aplikacja i CV → rozmowa (najlepiej wideo) → pisemna oferta → dopiero potem I-9, W-4, dane do przelewu, ewentualnie background check opłacany przez pracodawcę.

Sekcja dla polskich imigrantów w USA

Osoby, które niedawno przyjechały, są celem szczególnym. FBI w komunikacie o money mules wymienia wśród grup docelowych „the elderly, college-aged students, and newly immigrated individuals". Powód jest prosty: mniejsza znajomość procedur i większa presja, żeby szybko zacząć zarabiać.

Obietnica sponsorowania wizy za opłatą. USCIS ostrzega: „If you receive a suspicious job offer by email before you leave your country to come to the United States, it may be a scam, especially if you are asked to pay money to receive a job offer". W programach wizowych przepisy idą dalej niż ostrzeżenie. W programie H-2B rozporządzenie 20 CFR § 655.20(o) zobowiązuje pracodawcę do przestrzegania „the prohibitions against employees paying fees" – pracownik nie płaci za certyfikację, wniosek, rekrutację ani honoraria prawników pracodawcy. W programie H-1B przepis 20 CFR § 655.731(c)(10)(ii) stanowi, że „The employer may not receive, and the H-1B nonimmigrant may not pay, any part of" dodatkowej opłaty za wniosek.

„Notario" i fałszywi prawnicy. USCIS pisze: „A notario público is not authorized to provide you with any legal services related to immigration. Only an attorney or an accredited representative working for a Department of Justice (DOJ)-recognized organization can give you legal advice". W wielu krajach „notario" oznacza prawnika – w USA nie.

Dokumenty zostają u Ciebie. Rekomendacja DHS cytowana przez USCIS: „Keep your passport and other identity documents in your possession at all times". Pracodawca, który chce „przechować" paszport, nie działa zgodnie z zasadami.

Praca „na cash" bez SSN. To osobny temat i osobne ryzyko – nie tylko brak ubezpieczenia i historii zarobków w SSA, ale też realne pole do nadużyć płacowych. Nie oznacza automatycznie oszustwa rekrutacyjnego, ale usuwa większość zabezpieczeń, na które inaczej można się powołać.

Gdzie zadzwonić, gdy pracodawca żąda konkretnych dokumentów ze względu na Twój status. Immigrant and Employee Rights Section (IER) w Departamencie Sprawiedliwości prowadzi Worker Hotline: 1-800-255-7688, czynną od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00–17:00 czasu wschodniego. Na stronie IER zaznaczono: „Callers can remain anonymous and language interpretation services are available". Skargę formalną trzeba złożyć w ciągu 180 dni od zdarzenia. Formularz skargi nie jest dostępny po polsku, ale tłumaczenie na infolinii jest.

Jeśli podejrzewasz, że ktoś użył Twojego SSN, zacznij od https://www.identitytheft.gov/.

Co zrobić natychmiast

Kolejność zależy od tego, co już się wydarzyło.

Wysłałeś zdjęcie dowodu, paszportu lub karty pobytu

1. Przerwij kontakt. Nie „wyjaśniaj" i nie proś o zwrot – to nie działa.
2. Tylko Polska: zastrzeż numer PESEL – https://www.gov.pl/web/gov/zastrzez-swoj-numer-pesel-lub-cofnij-zastrzezenie. Usługa jest bezpłatna, dostępna online i w urzędzie gminy.
3. Tylko USA: wejdź na https://www.identitytheft.gov/ i przejdź plan naprawczy. Rozważ zamrożenie raportu kredytowego w trzech biurach.
4. Zachowaj wszystko: wiadomości, numery, nazwy profili, adresy stron, potwierdzenia przelewów. To materiał dla banku i organów ścigania.

Zdeponowałeś czek i odesłałeś część kwoty (Tylko USA)

1. Zadzwoń do swojego banku, powiedz, że podejrzewasz fake check scam, i zapytaj o status depozytu. Nie zakładaj, że środki są Twoje.
2. Jeśli wysyłałeś pieniądze przekazem, zgłoś to firmie przekazowej. FTC podaje kontakty: MoneyGram 1-800-666-3947, Western Union 1-800-325-6000, a przy przekazach pocztowych U.S. Postal Inspection Service pod numerem 877-876-2455. FTC uprzedza, że cofnięcie przekazu jest mało prawdopodobne, ale trzeba o nie poprosić.
3. Zgłoś sprawę na https://reportfraud.ftc.gov/.

Nie zakładaj z góry, że bank zwróci pieniądze. Przy fałszywym czeku to zwykle klient zwraca bankowi całą kwotę.

Przelałeś pieniądze albo przepuściłeś je przez swoje konto

1. Natychmiast zadzwoń do banku – im szybciej, tym większa szansa na zatrzymanie środków.
2. Przestań wykonywać jakiekolwiek kolejne przelewy, nawet jeśli „pracodawca" grozi lub obiecuje zwrot.
3. Tylko Polska: zawiadom Policję lub prokuraturę. Informacja o zgłaszaniu przestępstwa: https://www.gov.pl/web/gov/zglos-przestepstwo.
4. Tylko USA: zgłoś na https://complaint.ic3.gov/ oraz https://reportfraud.ftc.gov/.
5. Jeśli mogłeś nieświadomie uczestniczyć w transferze cudzych pieniędzy, skonsultuj się z prawnikiem przed składaniem wyjaśnień.

Odebrałeś paczki i masz je wysłać dalej

1. Nie wysyłaj. Nie usuwaj etykiet ani paragonów.
2. Zrób zdjęcia paczek, etykiet i korespondencji.
3. Tylko USA: zgłoś na https://www.uspis.gov/report oraz na https://reportfraud.ftc.gov/.
4. Tylko Polska: zgłoś na Policję i zachowaj przesyłki do dyspozycji funkcjonariuszy.

Kliknąłeś w link i podałeś hasło

Zmień hasło natychmiast – najpierw do poczty, potem wszędzie, gdzie było takie samo – i włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe. Jeśli ktoś zdążył przejąć skrzynkę, potrzebna jest osobna procedura odzyskiwania konta.

Najczęstsze błędy

• Traktowanie profesjonalnego wyglądu jako dowodu. Logo, PDF z ofertą i podpis „Senior Talent Partner" są darmowe.
• Weryfikowanie firmy pod numerem z wiadomości. Oszust odbiera własny telefon i potwierdza własną historię.
• Zakładanie, że skoro pieniądze są na koncie, to są Twoje. Przy czeku to nieprawda.
• Dopłacanie, żeby „odzyskać" to, co już wpłacone. To dokładnie ten moment, na który liczą oszuści.
• Wstyd i milczenie. Niezgłoszona sprawa nie znika, tylko przestaje istnieć w statystykach i w postępowaniach.
• Korzystanie z „firm od odzyskiwania kryptowalut". FBI w komunikacie IC3 z czerwca 2024 roku ostrzega przed płaceniem za takie usługi.
• Podawanie SSN lub numeru konta „do wstępnej weryfikacji". Na tym etapie nie ma czego weryfikować.

Mity i fakty

Mit: Jeśli firma istnieje naprawdę i ma stronę, oferta jest prawdziwa. Fakt: Podszywanie się pod istniejące firmy to standardowy element schematu. FTC opisała to jako osobne zjawisko już w 2023 roku. Sprawdzaj nie firmę, tylko konkretne ogłoszenie i konkretny kontakt.

Mit: Rozmowa rekrutacyjna na czacie to normalna praktyka w pracy zdalnej. Fakt: Zdalna rekrutacja odbywa się przez wideo. Konsekwentna odmowa włączenia kamery jest sygnałem ostrzegawczym wymienianym przez BBB.

Mit: Bank zawsze zwróci pieniądze, jeśli to było oszustwo. Fakt: Zależy od formy płatności i okoliczności. Przy fałszywym czeku FTC opisuje sytuację odwrotną: to klient zwraca bankowi kwotę czeku.

Mit: Nieświadomy słup nie ponosi żadnych konsekwencji. Fakt: FBI pisze w komunikacie IC3, że osoby te „face prison sentences, a fine or community service, even if unwitting". W Polsce art. 299 § 8 kk przewiduje niepodleganie karze przy dobrowolnym ujawnieniu spełniającym ustawowe warunki, ale nie jest to automatyczne.

Mit: Skoro dostałem pierwszą wypłatę, to praca jest prawdziwa. Fakt: Drobne wypłaty są elementem schematu. FTC podaje typowy przedział 5–20 USD jako sposób budowania zaufania.

Mit: Każda oferta z komunikatora to oszustwo. Fakt: Nie każda – zdarza się, że rekruter, z którym już rozmawiałeś, przenosi kontakt na WhatsAppa. Oszustwem jest jednak niemal zawsze nieoczekiwana wiadomość od nieznanego numeru z ogólnikową ofertą i wysoką stawką.

Gdzie zgłosić oszustwo lub incydent

Tylko Polska

• CERT Polska – podejrzana strona, e-mail lub SMS: formularz https://incydent.cert.pl/. Podejrzanego SMS-a można przekazać (funkcją „Przekaż dalej") na bezpłatny numer 8080. Limit: maksymalnie 3 wiadomości z jednego numeru w ciągu 4 godzin. Zgłoszenie można też wysłać przez usługę „Bezpiecznie w sieci" w aplikacji mObywatel.
• Policja / prokuratura – zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Instrukcja na gov.pl: https://www.gov.pl/web/gov/zglos-przestepstwo. Zgłoszenie jest bezpłatne i można je złożyć osobiście w dowolnej jednostce Policji lub w prokuraturze, pisemnie albo anonimowo.
• Zastrzeżenie numeru PESEL – https://www.gov.pl/web/gov/zastrzez-swoj-numer-pesel-lub-cofnij-zastrzezenie.
• KNF – jeśli „praca" ma charakter inwestycyjny: https://www.knf.gov.pl/dla_konsumenta/ostrzezenia_publiczne.
• UOKiK – https://uokik.gov.pl/ w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.

Tylko USA

• FTC – https://reportfraud.ftc.gov/. Wsparcie językowe: (877) 382-4357, opcja 3, żeby poprosić o tłumacza.
• FBI IC3 – https://complaint.ic3.gov/.
• Kradzież tożsamości – https://www.identitytheft.gov/.
• Paczki i przekazy pocztowe – U.S. Postal Inspection Service: https://www.uspis.gov/report, telefon 877-876-2455.
• Dyskryminacja przy weryfikacji dokumentów – IER Worker Hotline: 1-800-255-7688.
• BBB Scam Tracker – https://www.bbb.org/scamtracker/reportscam.
• Prokurator generalny stanu (State Attorney General) – FTC wskazuje go jako dodatkowy adresat zgłoszenia.

Platformy

Zgłoś ogłoszenie i profil także tam, gdzie je zobaczyłeś. LinkedIn prowadzi stronę o rozpoznawaniu i zgłaszaniu oszustw (https://www.linkedin.com/help/linkedin/answer/a1336387/recognize-and-report-scams), a Indeed publikuje zasady bezpiecznego szukania pracy (https://www.indeed.com/help/job-seekers/articles/216354123-guidelines-for-a-safe-job-search). Zgłoszenie nie zwróci pieniędzy, ale zwykle skraca życie ogłoszenia.

Najważniejsze zasady

1. Za pracę się nie płaci. Żadne szkolenie, certyfikat, mundur, licencja ani „weryfikacja" nie są kosztem kandydata.
2. Nigdy nie wpłacaj własnych pieniędzy, żeby odblokować zarobki.
3. Nieoczekiwany SMS lub wiadomość na komunikatorze z ogólnikową ofertą i wysoką stawką – ignoruj.
4. Rekrutacja bez rozmowy z widoczną twarzą to nie rekrutacja.
5. Nie deponuj czeku od nieznanej osoby i nie odsyłaj z niego żadnej części.
6. Twoje prywatne konto nigdy nie służy do przelewów firmowych.
7. Przesyłanie paczek dla „pracodawcy" nie jest pracą.
8. Dane wrażliwe podaje się po pisemnej ofercie, nie przed rozmową.
9. Firmę weryfikuj w rejestrze i pod numerem, który sam znalazłeś.
10. Jeśli już straciłeś pieniądze – zgłoś. Milczenie nie chroni nikogo.

Lista kontrolna

Przed wysłaniem jakichkolwiek danych lub pieniędzy odhacz wszystko poniżej:

• Znalazłem to samo ogłoszenie na oficjalnej stronie firmy.
• Domena e-mail rekrutera zgadza się znak po znaku z domeną firmy.
• Zadzwoniłem pod numer znaleziony samodzielnie i potwierdziłem rekrutację.
• Firma istnieje w rejestrze (KRS/CEIDG w Polsce, rejestr stanowy w USA).
• Tylko Polska: agencja ma wpis w rejestrze KRAZ.
• Odbyłem rozmowę wideo z włączoną kamerą.
• Nikt nie prosił mnie o żadną opłatę.
• Nikt nie prosił mnie o zakup sprzętu ani kart podarunkowych.
• Nie mam odbierać ani przesyłać paczek.
• Moje konto nie służy do przyjmowania i przekazywania cudzych pieniędzy.
• Dostałem pisemną ofertę, zanim poproszono o dokumenty.
• Tylko USA: I-9 pojawił się dopiero po przyjęciu oferty.
• Tylko USA: poproszono mnie o numer rachunku i routingowy, a nie o login do bankowości.
• Warunki, stawka i forma zatrudnienia są na piśmie.

Najczęstsze pytania

Czy każda oferta z WhatsAppa albo Telegrama to oszustwo?

Nieoczekiwana wiadomość od nieznanego numeru z ogólnikową ofertą i wysoką stawką – praktycznie zawsze. Inaczej wygląda sytuacja, gdy rekruter, z którym już rozmawiałeś przez oficjalny kanał, przenosi kontakt na komunikator.

Rekruter chce skan dowodu przed rozmową. Czy to normalne?

Nie. Dokumenty tożsamości pojawiają się na etapie zatrudnienia, nie kwalifikacji. Tylko USA: USCIS potwierdza, że formularz I-9 wypełnia się dopiero po przyjęciu oferty.

Czy pracodawca w USA może żądać ode mnie Green Card zamiast innego dokumentu?

Nie. USCIS stwierdza, że pracodawca musi pozwolić pracownikowi wybrać dokumenty z list I-9 i nie może żądać konkretnie paszportu USA ani Green Card.

Czy muszę podać SSN na I-9?

Tylko USA: według USCIS pole SSN w sekcji 1 jest opcjonalne, chyba że pracodawca korzysta z E-Verify – wtedy jest wymagane. Na formularzu W-4 numer SSN jest wymagany.

Zdeponowałem czek, bank pokazał środki. Czy to znaczy, że czek jest dobry?

Nie. FTC pisze, że bank musi szybko udostępnić środki, a wykrycie fałszywki może zająć tygodnie. Wtedy kwotę zwraca klient.

Czy odzyskam pieniądze?

Nie da się tego obiecać. Szanse zależą od formy płatności i tego, jak szybko zareagujesz. Przelewy natychmiastowe i kryptowaluty są najtrudniejsze do zatrzymania. Zawsze warto zgłosić sprawę bankowi i organom ścigania od razu.

Przepuściłem przez konto cudze pieniądze, nie wiedząc, skąd pochodzą. Co teraz?

Przerwij wszystkie transfery, zabezpiecz korespondencję, powiadom bank i skonsultuj się z prawnikiem. Tylko Polska: art. 299 § 8 Kodeksu karnego przewiduje niepodleganie karze przy dobrowolnym ujawnieniu spełniającym warunki ustawowe – ale ocena należy do prokuratury i sądu.

Czy mogę zgłosić oszustwo anonimowo?

Tylko USA: IER zaznacza, że dzwoniący na Worker Hotline mogą pozostać anonimowi. W przypadku zawiadomienia o przestępstwie anonimowość zwykle utrudnia prowadzenie sprawy.

Znalazłem ogłoszenie na dużym portalu pracy. Czy to znaczy, że jest zweryfikowane?

Nie w pełni. Portale filtrują treści, ale FTC podkreśla, że oszuści ogłaszają się dokładnie tam, gdzie uczciwi pracodawcy.

Czy „praca na cash" w USA to oszustwo?

Sama w sobie – nie, to osobne zagadnienie. Ale usuwa większość zabezpieczeń: brak potwierdzenia zarobków, brak historii w SSA i trudniejsze dochodzenie roszczeń.

Źródła

Wszystkie źródła sprawdzone 26 lipca 2026 r.

Źródła amerykańskie

1. Federal Trade Commission – „Job Scams" – https://consumer.ftc.gov/articles/job-scams – data dostępu: 2026-07-26 – główna strona FTC o oszustwach rekrutacyjnych: reshipping, mystery shopper, opłaty rekrutacyjne, fałszywe czeki.
2. Federal Trade Commission – „How To Spot, Avoid, and Report Fake Check Scams" – https://consumer.ftc.gov/articles/how-spot-avoid-and-report-fake-check-scams – data dostępu: 2026-07-26 – mechanika fałszywego czeku i kontakty do firm przekazowych.
3. Federal Trade Commission – „How to spot and avoid task scams" (14.08.2025) – https://consumer.ftc.gov/consumer-alerts/2025/08/how-spot-avoid-task-scams – data dostępu: 2026-07-26 – opis task scamów i trzy zasady obrony.
4. Federal Trade Commission – „Paying to get paid: gamified job scams drive record losses" (Data Spotlight, 12.12.2024) – https://www.ftc.gov/news-events/data-visualizations/data-spotlight/2024/12/paying-get-paid-gamified-job-scams-drive-record-losses – data dostępu: 2026-07-26 – dane liczbowe o stratach i metodologia.
5. Federal Trade Commission – „Scammers impersonate well-known companies, recruit for fake jobs on LinkedIn and other job platforms" (08.08.2023) – https://consumer.ftc.gov/consumer-alerts/2023/08/scammers-impersonate-well-known-companies-recruit-fake-jobs-linkedin-other-job-platforms – data dostępu: 2026-07-26 – schemat fałszywego rekrutera i zakupu sprzętu.
6. Federal Trade Commission – „Can you unbox the signs of a reshipping scam?" (03.12.2025) – https://consumer.ftc.gov/consumer-alerts/2025/12/can-you-unbox-signs-reshipping-scam – data dostępu: 2026-07-26 – nazwy fikcyjnych stanowisk i ścieżka zgłoszenia.
7. Federal Trade Commission – „That job offer text is probably a scam" (30.04.2026) – https://consumer.ftc.gov/consumer-alerts/2026/04/job-offer-text-probably-scam – data dostępu: 2026-07-26 – wariant SMS z prośbą o odpowiedź „YES".
8. Federal Trade Commission – „Scams Against Immigrants" – https://consumer.ftc.gov/features/scams-against-immigrants – data dostępu: 2026-07-26 – materiały wielojęzyczne i numer z obsługą tłumacza.
9. Federal Trade Commission – ReportFraud.ftc.gov – https://reportfraud.ftc.gov/ – data dostępu: 2026-07-26 – portal zgłaszania oszustw.
10. Federal Trade Commission – IdentityTheft.gov – https://www.identitytheft.gov/ – data dostępu: 2026-07-26 – zgłoszenie kradzieży tożsamości i plan naprawczy.
11. FBI / Internet Crime Complaint Center – „Scammers Defraud Individuals via Work-From-Home Scams", alert I-060424-PSA (04.06.2024) – https://www.ic3.gov/PSA/2024/PSA240604 – data dostępu: 2026-07-26 – sygnały ostrzegawcze task scamów i płatności w kryptowalutach.
12. FBI / Internet Crime Complaint Center – „Money Mules: A Financial Crisis", alert I-120321-PSA (03.12.2021) – https://www.ic3.gov/PSA/2021/PSA211203 – data dostępu: 2026-07-26 – definicja i konsekwencje roli słupa.
13. FBI / Internet Crime Complaint Center – „2025 IC3 Annual Report" – https://www.ic3.gov/AnnualReport/Reports/2025_IC3Report.pdf – data dostępu: 2026-07-26 – dane o employment fraud za 2025 rok.
14. FBI / Internet Crime Complaint Center – formularz zgłoszeniowy – https://complaint.ic3.gov/ – data dostępu: 2026-07-26 – zgłoszenie przestępstwa internetowego w USA.
15. U.S. Department of Justice – „Money Mule Initiative" – https://www.justice.gov/civil/consumer-protection-branch/money-mule-initiative – data dostępu: 2026-07-26 – stanowisko DOJ wobec osób przekazujących cudze środki.
16. U.S. Department of Justice, Immigrant and Employee Rights Section – „IER Hotline" – https://www.justice.gov/crt/immigrant-and-employee-rights-section-hotline – data dostępu: 2026-07-26 – infolinia dla pracowników i zakres pomocy.
17. U.S. Department of Justice, Immigrant and Employee Rights Section – „Types Of Discrimination" – https://www.justice.gov/crt/types-discrimination – data dostępu: 2026-07-26 – definicja „unfair documentary practices" i podstawa 8 U.S.C. § 1324b(a)(6).
18. USCIS – „Completing Section 1, Employee Information and Attestation" – https://www.uscis.gov/i-9-central/completing-form-i-9/completing-section-1-employee-information-and-attestation – data dostępu: 2026-07-26 – terminy wypełnienia I-9 i status pola SSN.
19. USCIS – „Employee Rights" (I-9 Central) – https://www.uscis.gov/i-9-central/employee-rights-and-resources/employee-rights – data dostępu: 2026-07-26 – prawo pracownika do wyboru dokumentów.
20. USCIS – „Form I-9 Acceptable Documents" – https://www.uscis.gov/i-9-central/form-i-9-acceptable-documents – data dostępu: 2026-07-26 – listy A, B i C dokumentów.
21. USCIS – „Common Scams" – https://www.uscis.gov/scams-fraud-and-misconduct/avoid-scams/common-scams – data dostępu: 2026-07-26 – oszustwa z ofertami pracy, notario, płatności.
22. USCIS – „Avoid Scams" – https://www.uscis.gov/avoid-scams – data dostępu: 2026-07-26 – kto może udzielać porad imigracyjnych i gdzie zgłaszać nadużycia.
23. IRS – „About Form W-4, Employee's Withholding Certificate" – https://www.irs.gov/forms-pubs/about-form-w-4 – data dostępu: 2026-07-26 – czym jest W-4 i komu się go przekazuje.
24. eCFR – 20 CFR § 655.20 (obowiązki pracodawcy H-2B) – https://www.ecfr.gov/current/title-20/chapter-V/part-655/subpart-A/subject-group-ECFRae36799c508ea0f/section-655.20 – data dostępu: 2026-07-26 – zakaz pobierania opłat od pracownika.
25. eCFR – 20 CFR § 655.731 (wynagrodzenie H-1B) – https://www.ecfr.gov/current/title-20/chapter-V/part-655/subpart-H/section-655.731 – data dostępu: 2026-07-26 – zakaz przerzucania kosztów pracodawcy na pracownika.
26. eCFR – 12 CFR § 1005.10 (Regulation E) – https://www.ecfr.gov/current/title-12/chapter-X/part-1005/subpart-A/section-1005.10 – data dostępu: 2026-07-26 – zakaz uzależniania zatrudnienia od konta w konkretnej instytucji.
27. Consumer Financial Protection Bureau – „If my employer offers me a payroll card, do I have to accept it?" – https://www.consumerfinance.gov/ask-cfpb/if-my-employer-offers-me-a-payroll-card-do-i-have-to-accept-it-en-407/ – data dostępu: 2026-07-26 – prawo wyboru formy wypłaty wynagrodzenia.
28. U.S. Postal Inspection Service – „Work-From-Home Scams and Reshipping Schemes" – https://www.uspis.gov/news/scam-article/work-from-home-scams-and-reshipping-schemes-2 – data dostępu: 2026-07-26 – schematy z przesyłkami i „pakowaniem kopert".
29. U.S. Postal Inspection Service – „Report a crime" – https://www.uspis.gov/report – data dostępu: 2026-07-26 – zgłoszenie nadużycia związanego z pocztą.
30. Better Business Bureau – „Employment scams 2026 update" – https://www.bbb.org/all/scamstudies/jobscams/employment-scams-2026-update – data dostępu: 2026-07-26 – aktualne sygnały ostrzegawcze, w tym odmowa włączenia kamery.
31. Better Business Bureau – BBB Scam Tracker – https://www.bbb.org/scamtracker – data dostępu: 2026-07-26 – baza zgłoszeń i formularz zgłoszeniowy.
32. U.S. Small Business Administration – „Register your business" – https://www.sba.gov/business-guide/launch-your-business/register-your-business – data dostępu: 2026-07-26 – punkt wyjścia do rejestrów stanowych.
33. USAJOBS – https://www.usajobs.gov/ – data dostępu: 2026-07-26 – oficjalny serwis ofert pracy w administracji federalnej USA.

Źródła polskie

1. CERT Polska – strona główna i kanały zgłoszeń – https://cert.pl/ – data dostępu: 2026-07-26 – zespół reagowania na incydenty i adres portalu zgłoszeniowego.
2. CERT Polska – formularz zgłoszenia incydentu – https://incydent.cert.pl/ – data dostępu: 2026-07-26 – zgłaszanie phishingu, fałszywych stron i wiadomości.
3. Ministerstwo Cyfryzacji / gov.pl – „Dostałeś niepokojący sms albo email? Zgłoś go do CERT Polska (CSIRT NASK)" – https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/dostales-niepokojacy-sms-albo-email-zglos-go-do-cert-polska-csirt-nask – data dostępu: 2026-07-26 – zasady korzystania z numeru 8080 i limit zgłoszeń.
4. Ministerstwo Cyfryzacji / gov.pl – „Bezpiecznie w sieci – nowa usługa do walki z cyberzagrożeniami dostępna w mObywatelu" – https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/bezpiecznie-w-sieci--nowa-usluga-do-walki-z-cyberzagrozeniami-dostepna-w-mobywatelu – data dostępu: 2026-07-26 – zgłaszanie incydentów przez aplikację mObywatel.
5. NASK – „Fałszywe oferty pracy online. Jak nie dać się oszukać?" (25.06.2025) – https://www.nask.pl/aktualnosci/falszywe-oferty-pracy-online-jak-nie-dac-sie-oszukac – data dostępu: 2026-07-26 – mechanizm oszustwa na komunikatorach i pięć zasad ostrożności.
6. Policja – „Uważaj, szukając pracy możesz pośredniczyć w praniu brudnych pieniędzy" (17.01.2014) – https://www.policja.pl/pol/aktualnosci/94290,Uwazaj-szukajac-pracy-mozesz-posredniczyc-w-praniu-brudnych-pieniedzy.html – data dostępu: 2026-07-26 – opis schematu słupa bankowego i podstawy prawnej z art. 299 kk. 39a. Komenda Miejska Policji w Tychach – „Fałszywe oferty pracy – uważaj na oszustów!" (30.05.2024) – https://tychy.policja.gov.pl/k27/prewencja/dla-internautow/386803,Falszywe-oferty-pracy-uwazaj-na-oszustow.html – data dostępu: 2026-07-26 – nowsze ostrzeżenie policyjne: praca zdalna, kontakt przez WhatsApp, kryptowaluty. 39b. CERT Polska – „Krajobraz bezpieczeństwa polskiego Internetu w 2025 roku" (raport roczny) – https://cert.pl/uploads/docs/Raport_CP_2025.pdf – data dostępu: 2026-07-26 – statystyki zgłoszeń i incydentów oraz opis kanałów zgłoszeniowych, w tym numeru 8080. 39c. CERT Polska – „Nie zostań »słupem«!" (28.02.2012) – https://cert.pl/posts/2012/02/nie-zostan-slupem/ – data dostępu: 2026-07-26 – wczesne ostrzeżenie CERT przed rekrutacją słupów przez oferty pracy.
7. Kancelaria Sejmu / ISAP – Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 383 – https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/383/text.pdf – data dostępu: 2026-07-26 – brzmienie art. 299 kk (pranie pieniędzy).
8. Kancelaria Sejmu / ISAP – Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, Dz.U. 2025 poz. 620 – https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/620/text.pdf – data dostępu: 2026-07-26 – art. 321, 338 i 362 dotyczące opłat pobieranych przez agencje zatrudnienia.
9. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – „Rejestr Agencji Zatrudnienia" – https://psz.praca.gov.pl/rynek-pracy/bazy-danych/rejestr-agencji-zatrudnienia – data dostępu: 2026-07-26 – informacja o rejestrze KRAZ.
10. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – wyszukiwarka KRAZ – https://stor.praca.gov.pl/portal/#/kraz – data dostępu: 2026-07-26 – sprawdzenie wpisu agencji zatrudnienia.
11. Ministerstwo Sprawiedliwości – Portal Rejestrów Sądowych, wyszukiwarka KRS – https://prs.ms.gov.pl/krs – data dostępu: 2026-07-26 – weryfikacja spółek.
12. Ministerstwo Rozwoju i Technologii – CEIDG – https://www.ceidg.gov.pl/ – data dostępu: 2026-07-26 – weryfikacja jednoosobowych działalności gospodarczych.
13. Ministerstwo Finansów – Wykaz podatników VAT (biała lista) – https://www.podatki.gov.pl/narzedzia/white-list – data dostępu: 2026-07-26 – sprawdzenie statusu VAT i rachunków bankowych firmy.
14. Komisja Nadzoru Finansowego – Lista ostrzeżeń publicznych KNF – https://www.knf.gov.pl/dla_konsumenta/ostrzezenia_publiczne – data dostępu: 2026-07-26 – zawiadomienia o podejrzeniu przestępstwa złożone przez KNF.
15. Ministerstwo Cyfryzacji / gov.pl – „Zastrzeż swój numer PESEL lub cofnij zastrzeżenie" – https://www.gov.pl/web/gov/zastrzez-swoj-numer-pesel-lub-cofnij-zastrzezenie – data dostępu: 2026-07-26 – bezpłatna usługa zastrzeżenia numeru PESEL.
16. gov.pl – „Zgłoś przestępstwo" – https://www.gov.pl/web/gov/zglos-przestepstwo – data dostępu: 2026-07-26 – jak złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
17. UOKiK – https://uokik.gov.pl/ – data dostępu: 2026-07-26 – ochrona zbiorowych interesów konsumentów.

Materiały platform

1. LinkedIn – „Recognize and report scams" – https://www.linkedin.com/help/linkedin/answer/a1336387/recognize-and-report-scams – data dostępu: 2026-07-26 – zgłaszanie fałszywych profili i ogłoszeń.
2. Indeed – „Guidelines for a Safe Job Search" – https://www.indeed.com/help/job-seekers/articles/216354123-guidelines-for-a-safe-job-search – data dostępu: 2026-07-26 – zasady bezpiecznego szukania pracy na portalu.
3. Pracuj.pl – „Bezpieczeństwo ofert na Pracuj.pl – jak szukać pracy bez obaw?" – https://porady.pracuj.pl/praca/bezpieczenstwo-ofert-pracy-na-co-zwrocic-uwage – data dostępu: 2026-07-26 – weryfikacja ogłoszeń po stronie portalu.