The story behind the recipe
The textbook "Gastronomic Technology with Commodity Science" by Krystyna Flis and Aleksandra Procner, cited by Polish Wikipedia, describes pieczeń rzymska as a large meatloaf of elongated shape, sliced and served hot or cold. It is described as a baked cylinder of meat about 30 cm long and 8–10 cm wide, coated in breadcrumbs, "sometimes stuffed (usually with hard-boiled eggs)." Today, it is usually baked in a loaf pan. Dzień Dobry TVN and Kwestia Smaku note that pieczeń rzymska with eggs often appears on Easter tables: served warm as a main dish, or cold alongside cold cuts. Traditionally, it is made with a mixture of pork and beef with onions.
The origin of the name is uncertain. Chef Grzegorz Kempinsky writes on his blog that he searched the entire internet but found "no credible information about the origin of the name." The website halotu.polsat.pl mentions a "misleading name," as the dish has little to do with Rome. Smaki.pl cautiously cites two theories: the meatloaf supposedly has roots in German and Austrian cuisine, and the name "may refer" to recipes for minced meat described by Apicius. None of these have been confirmed by reliable sources. We did not find pieczeń rzymska on the List of Traditional Products of the Ministry of Agriculture.
Smaki.pl reminds us that the dish was very popular in the People's Republic of Poland, as the eggs allowed for less meat to be used; the portal polki.pl calculates that the layer of eggs in the loaf pan saves about 200–300 grams of minced meat. Close relatives of pieczeń rzymska can be found throughout Central Europe. English Wikipedia mentions the Austrian Stephaniebraten and Hungarian Stefánia szelet with three eggs inside, Czech sekaná, and German Hackbraten, which in some regions includes eggs. German Wikipedia states that the name "falscher Hase," also called "polnischer Hase," appears in cookbooks from the second half of the 19th century.
Ingredients
Masa mięsna (keksówka 22×11 cm, czyli 8¾×4¼ cala)
-
500 g mielona łopatka wieprzowa (albo karkówka)
Abroad: USA i Kanada: ground pork albo pork shoulder (pork butt); Wielka Brytania i Australia: pork mince; Niemcy: Schweinehackfleisch -
250 g mielona wołowina (np. łopatka wołowa)
Abroad: USA i Kanada: ground beef; Wielka Brytania i Australia: beef mince; Niemcy: Rinderhackfleisch albo gemischtes Hackfleisch zamiast obu mięs -
1 pc czerstwa kajzerka (około 50 g)
Abroad: USA: Kaiser roll albo biała bułka; Wielka Brytania: white bread roll; Niemcy: Brötchen albo Semmel - 100 ml mleko (do namoczenia bułki)
- 1 pc jajko (surowe, do masy)
- 150 g cebula (1 średnia, drobno posiekana)
- 2 cloves czosnek
- 1 tbsp (about 14 g) masło (do zeszklenia cebuli)
-
1 tbsp (15 ml) olej rzepakowy (do zeszklenia cebuli)
Abroad: canola oil, rapeseed oil; Niemcy: Rapsöl - 1 tsp (about 6 g) sól (płaska)
- ½ tsp (2.5 ml) pieprz czarny mielony
-
1 tbsp (15 ml) majeranek suszony (roztarty w palcach)
Abroad: dried marjoram; Niemcy: Majoran - 1 tsp (5 ml) papryka słodka mielona
-
1 tbsp (15 ml) chrzan tarty (niekoniecznie)
Abroad: prepared horseradish; Niemcy: Meerrettich
Nadzienie i wierzch
- 4 pcs jajka ugotowane na twardo (małe albo średnie, obrane)
- 1 tbsp (15 ml) musztarda (łagodna, do posmarowania wierzchu)
Do formy
- masło albo smalec (do wysmarowania formy)
-
2 tbsp (about 14 g) bułka tarta (do wysypania formy)
Abroad: plain dried breadcrumbs; Niemcy: Paniermehl albo Semmelbrösel
Do podania
- ziemniaki z koperkiem albo puree
- sos pieczarkowy albo chrzanowy
- ogórki kiszone, ćwikła
Method, step by step
-
Jajka do nadzienia ugotuj na twardo, ale o co najmniej 30 sekund krócej niż zwykle (tak robi Ania Gotuje). Przelej je zimną wodą, obierz i odstaw.
-
Bułkę pokrój albo połam i zalej mlekiem. Odstaw, aż całkiem zmięknie, także w środku. Potem odciśnij ją mocno w dłoniach: za mokra bułka sprawi, że masa będzie rzadka, a plastry będą się rozpadać.
-
Cebulę posiekaj drobno, czosnek przeciśnij przez praskę. Na patelni rozgrzej masło z olejem i smaż cebulę z czosnkiem na małym ogniu, mieszając, aż cebula się zeszkli i odparuje. Odstaw do lekkiego ostudzenia.
-
Nagrzej piekarnik do 180°C (350°F), grzanie góra-dół. W dużej misce połącz oba mięsa, odciśniętą bułkę, surowe jajko, ostudzoną cebulę z czosnkiem, sól, pieprz, majeranek, paprykę i chrzan.
-
Wyrabiaj masę ręką 5–7 minut, aż będzie gładka, jednolita i lepka. To dzięki temu plaster nie rozpadnie się na talerzu. Jeśli masa jest zbyt luźna, dodaj łyżkę bułki tartej.
-
Keksówkę 22×11 cm (8¾×4¼ cala) wysmaruj masłem albo smalcem i wysyp bułką tartą, nadmiar wysyp. Włóż do niej około jednej trzeciej masy i mocno dociśnij, żeby nie zostały pęcherze powietrza.
-
Ułóż jajka jedno za drugim wzdłuż środka formy i lekko wciśnij je w mięso. Przykryj resztą masy, dokładnie wypełniając szczeliny między jajkami i przy brzegach formy. Uformuj lekką górkę i posmaruj wierzch musztardą.
-
Piecz bez przykrycia na środkowej półce 50–60 minut, aż wierzch będzie rumiany. Jeśli zaczyna za mocno się przypiekać, przykryj formę folią aluminiową. Gdy masz termometr, sprawdź najgrubsze miejsce obok jajka: USDA zaleca dla mielonego mięsa 71°C (160°F).
-
Wyjmij formę i ostrożnie odlej wytopiony tłuszcz z sokiem. Zostaw pieczeń w formie do przestudzenia, potem wyjmij ją na deskę. Na zimno najlepiej kroi się po schłodzeniu w lodówce.
-
Na ciepło krój grubsze plastry i podawaj z ziemniakami, sosem pieczarkowym albo chrzanowym i ogórkami kiszonymi. Na zimno krój cienko i podawaj na kanapkach z musztardą, chrzanem albo ćwikłą.
Photos