Historia przepisu
Polska Wikipedia opisuje lane kluski, zwane też lanym ciastem, jako kluski przygotowywane „poprzez wlewanie surowego ciasta do gotującego się płynu”: wody, mleka albo zupy, w której będą podane. Ciasto robi się z jajek, mąki, wody i soli, a w kuchni polskiej kluski te są zwykle dodatkiem do zupy mlecznej („lane kluski na mleku”), pomidorowej albo rosołu. Słownik Arcta z 1916 roku notuje, że na kluski lane mówiono także „ciasteczko”. Skąd i kiedy się wzięły, nie wiadomo na pewno: źródła, które znaleźliśmy, tego nie podają.
Najstarszy przepis, jaki znaleźliśmy, jest w „Najnowszej kuchni” Marty Norkowskiej z 1903 roku, w rozdziale „Dodatki do zup i rosołu”: mąkę ubija się z 4 całymi jajami, dolewa trochę wody, „aby ciasto było rzadkie”, i leje przez papierową „trąbkę” cienkim strumieniem na gotujący się rosół lub mleko. „Kuchnia polska” wydana w Inowrocławiu w 1912 roku przecierała ciasto przez durszlak, a lanie „z wolnej ręki” zostawiała tym, którzy mają „dosyć zręczności”. Elżbieta Kiewnarska radziła w 1929 roku, żeby ciasto było „nieco gęstsze, niż na naleśniki”, a do rosołu z kurczęcia gotowała kluseczki lane osobno, w odlanej części rosołu.
Podobną technikę znają sąsiednie kuchnie. W Niemczech i Austrii to Einlaufsuppe albo Eintropfsuppe, zupa, do której wlewa się mieszankę jajek z mąką albo same rozmącone jajka, a we Włoszech stracciatella, rosół z drobnymi kluskami z jajek i parmezanu. Zupa mleczna, do której dodaje się między innymi lane ciasto, była według Wikipedii przez dziesięciolecia jednym z podstawowych dań barów mlecznych, a według Polish Foodies kluski lane robi się w Polsce zwykle dla dzieci. Kluski lane nie są wpisane na Listę Produktów Tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i nie znaleźliśmy dla nich chronionej nazwy unijnej.
Składniki
Ciasto (na około 1,5 l zupy)
- 2 szt. jajka
-
80 g mąka pszenna (typ 450 albo 500)
Za granicą: USA i Kanada: all-purpose flour; Wielka Brytania: plain flour; Niemcy: Type 405 albo 550 - 1 szczypta sól
- 2 łyżki (30 ml) woda (niekoniecznie, tylko gdy ciasto jest za gęste)
Do rosołu
- 1,5 l gorący rosół (przecedzony, według przepisu na tradycyjny polski rosół)
Wersja na mleku (zamiast rosołu)
-
1,5 l mleko (albo pół na pół z wodą)
Za granicą: whole milk, najlepiej nie UHT - 1 łyżka (ok. 14 g) masło (do wazy)
- cukier albo sól (do smaku)
Przygotowanie krok po kroku
-
Jajka wbij do miski, dodaj szczyptę soli i roztrzep je widelcem.
-
Dosypuj mąkę po trochu i mieszaj widelcem albo trzepaczką, aż ciasto będzie gładkie, bez grudek.
-
Sprawdź gęstość. Ciasto ma być lejące, ale gęste, trochę gęstsze niż na naleśniki, i spływać z łyżki ciągłą strużką. Jeśli jest za gęste, dolej łyżkę wody i wymieszaj. Jeśli za rzadkie, dosyp łyżkę mąki.
-
Przygotuj płyn. Kluski możesz gotować wprost w rosole, w części rosołu odlanej do mniejszego garnka albo w osolonej wodzie. Dwa ostatnie sposoby zostawiają resztę rosołu klarowną. Rosół trzymaj tuż poniżej wrzenia, bo gotowany mocno mętnieje. Wodę doprowadź do wrzenia.
-
Przelej ciasto do dzbanka z dzióbkiem albo nabieraj je łyżką. Lej je powoli, cienkim strumieniem, i przesuwaj naczynie nad całą powierzchnią garnka. Im cieńszy strumień i im szybciej przesuwasz dzbanek, tym drobniejsze kluski. Możesz też lać ciasto przez zęby widelca.
-
Gdy całe ciasto jest w garnku, gotuj kluski około minuty, aż się zetną i wypłyną. Dłużej nie trzeba.
-
Jeśli kluski gotowały się w wodzie, odcedź je na sitku i przepłucz pod bieżącą wodą. Jeśli w części rosołu, przelej je razem z nią do wazy.
-
Włóż kluski do talerzy albo wazy, zalej gorącym rosołem i posyp natką pietruszki albo koperkiem. Podawaj od razu.
-
Wersja na mleku: zagotuj 1,5 litra mleka albo mleka z wodą, wlej ciasto tak samo jak do rosołu, zagotuj raz i zdejmij z ognia. Do wazy włóż łyżkę masła i zalej zupą. Posłódź albo posól do smaku.
Zdjęcia
