Historia przepisu
Moczka to tradycyjna potrawa śląskiej Wigilii. Jak tłumaczy Narodowe Centrum Kultury, nazwa pochodzi od moczenia piernika i owocowych dodatków w kompocie, wywarze albo piwie. Śląska Organizacja Turystyczna pisze, że trudno sobie bez niej wyobrazić tradycyjną śląską wigilię. 31 sierpnia 2006 roku potrawa trafiła na Listę Produktów Tradycyjnych jako „Moczka / bryja”. Karta opisuje ją jako masę o wyglądzie „rzadkiej marmolady śliwkowej” z kawałkami orzechów, migdałów i ugotowanych owoców, o smaku „czekoladowego piernika”.
Według wywiadów z mieszkańcami powiatów rybnickiego, raciborskiego i wodzisławskiego, przytoczonych na karcie, potrawę znano już w XIX wieku pod nazwą bryja i jedzono ją podczas wieczerzy wigilijnej. Dawniej gotowano ją na wywarze z karpia i warzyw, więc była słodko-słona. Dziś częściej przyrządza się ją na kompocie, czasem z ciemnym piwem. Narodowe Centrum Kultury podaje, że bywa słona albo słodka, ciepła albo zimna, rzadsza albo gęsta. W niemieckich rodzinach wywodzących się ze Śląska podaje się ją w Wigilię jako „Lebkuchensauce” albo „Polnische Sauce”.
Karta z Listy Produktów Tradycyjnych podkreśla, że każda gospodyni robi moczkę inaczej: bardziej piernikową, czekoladową, owocową, cynamonową, słodszą albo lekko osoloną. Przeciętna rodzina gotuje około 10 litrów i podaje ją w salaterkach o pojemności 0,25 litra. Na Śląsku zostawiano też piernik ze świąt, żeby za rok zrobić z niego moczkę. Nasz przepis opiera się na wersji ze zbioru przepisów potraw regionalnych województwa śląskiego Śląskiej Organizacji Turystycznej, przeliczonej na 4 porcje.
Składniki
Piernik i płyn
-
100 g suchy piernik miodowy (najlepiej czerstwy)
Za granicą: Niemcy: brauner Lebkuchen ohne Guss albo Honigkuchen; gdzie indziej upiecz blaty piernika sam - 800 ml kompot (z suszu, z agrestu albo z truskawek)
-
100 ml ciemne piwo (można zastąpić kompotem)
Za granicą: dark beer; Niemcy: Dunkelbier
Bakalie
-
100 g migdały (całe)
Za granicą: blanched almonds; Niemcy: blanchierte Mandeln -
60 g orzechy laskowe (łuskane, całe)
Za granicą: hazelnuts; Niemcy: Haselnüsse -
40 g orzechy włoskie (połówki)
Za granicą: walnut halves; Niemcy: Walnusskerne -
80 g suszone śliwki (z pestkami albo bez)
Za granicą: prunes / dried plums; Niemcy: Trockenpflaumen -
60 g małe suszone figi
Za granicą: dried figs; Niemcy: getrocknete Feigen -
60 g rodzynki
Za granicą: raisins; Niemcy: Rosinen
Do doprawienia
- 1 łyżka (15 ml) sok z cytryny
- 1 łyżka (ok. 13 g) cukier (albo więcej, do smaku)
- sól (szczypta)
Przygotowanie krok po kroku
-
Suchy piernik zetrzyj na tarce o grubych oczkach albo pokrusz palcami. Jeśli jest świeży i miękki, pokrój go w kawałki, zalej ciepłą przegotowaną wodą, odstaw na 30 minut, a potem odciśnij.
-
Migdały zalej wrzątkiem, odczekaj kilka minut, odcedź i zsuń z nich skórki palcami.
-
Orzechy laskowe zostaw w całości. Połówki orzechów włoskich odłóż osobno, bo trafią do garnka na samym końcu.
-
Suszone śliwki opłucz. Jeśli mają pestki, a wolisz bez nich, przekrój owoce i wyjmij pestki. Duże śliwki przekrój na pół.
-
Figi przekrój na połówki albo ćwiartki, a rodzynki opłucz na sicie.
-
W dużym garnku z grubym dnem zagotuj kompot. Wrzuć obrane migdały i gotuj je na małym ogniu 15 minut, bo potrzebują najwięcej czasu.
-
Dodaj orzechy laskowe, po chwili śliwki, rodzynki i figi, a na końcu połówki orzechów włoskich. Gotuj na małym ogniu około 10 minut, aż owoce zmiękną.
-
Piernik wymieszaj w misce z zimnym piwem (albo z odrobiną kompotu) na gładką papkę bez grudek. Wlej do garnka i gotuj na małym ogniu jeszcze 10–15 minut, często mieszając od dna, bo gęsta masa łatwo przywiera.
-
Dopraw sokiem z cytryny, cukrem i szczyptą soli, spróbuj i jeszcze raz zagotuj. Jeśli moczka jest za gęsta, dolej kompotu.
-
Przelej moczkę do małych salaterek. Podawaj ciepłą albo zimną: stygnąc, gęstnieje do konsystencji budyniu.
Zdjęcia
