Historia przepisu
Zupa pomidorowa, potocznie pomidorówka, to według polskiej Wikipedii zupa „przygotowywana na bazie wywaru drobiowego lub np. warzywnego”, podawana „z makaronem lub ryżem, lanym ciastem czy tzw. zacierką”. Wikipedia cytuje też „Etnografię polską” (PAN, 2004), gdzie tradycyjny obiad kuchni polskiej to właśnie zupa pomidorowa z makaronem, kotlet schabowy, ziemniaki, mizeria i kompot. W wierszu Różewicza „Na odejście poety i pociągu osobowego” pomidorowa jest symbolem monotonnej codzienności.
Przepis jest znany w Polsce co najmniej od XIX wieku. Lucyna Ćwierczakiewiczowa w „365 obiadach za 5 złotych” (wydanie z 1871 roku) podaje dwie wersje. „Zupa pomidorowa klarowna” to dobry rosół, do którego dodaje się pomidory duszone na maśle z odrobiną miąższu chleba, przetarte przez sito, i pół szklanki białego wina, a do tego grzanki. „Zupa pomidorowa ze śmietaną” jest zabielana kwaśną śmietaną rozbitą z łyżką mąki i podawana z ryżem ugotowanym na gęsto z masłem i włożonym do wazy przed zupą. Rosół, śmietana i ryż były więc w niej już półtora wieku temu. Słoik koncentratu pojawił się później, ale kiedy dokładnie, nie wiadomo.
W wielu domach pomidorową gotuje się w poniedziałek z rosołu, który został z niedzielnego obiadu. Pisze o tym Kasia z bloga Polonist, według której pomidorówkę wiele osób zna też z barów mlecznych i stołówek. To jednak rodzinny zwyczaj, a nie opisana w źródłach tradycja. Na ministerialnej Liście Produktów Tradycyjnych zupy pomidorowej nie znaleźliśmy.
Składniki
Zupa
-
1,2 l rosół (drobiowy albo drobiowo-wołowy, może być z niedzielnego obiadu)
Za granicą: kupny chicken broth; bywa słony, więc sól dodaj na końcu -
200 g koncentrat pomidorowy 30% (mały słoiczek; zacznij od 100 g, resztę dodawaj po spróbowaniu)
Za granicą: USA i Kanada: tomato paste (nie tomato purée); Wielka Brytania i Irlandia: double concentrate tomato purée; Niemcy: Tomatenmark 2-fach konzentriert; Austria: Paradeismark; Szwajcaria: Tomatenpüree -
100 g kwaśna śmietana 18% (albo 60 ml śmietanki 30%, której nie trzeba hartować; można pominąć)
Za granicą: USA i Kanada: sour cream; Niemcy: saure Sahne albo Schmand; zamiast śmietanki 30%: Schlagsahne - sól i pieprz czarny mielony (do smaku, na samym końcu)
- 1 szczypta cukier (tylko jeśli zupa jest za kwaśna)
Do podania
-
150 g makaron suchy (nitki, świderki, muszelki albo łamane spaghetti)
Za granicą: zamiast makaronu jajecznego wstążki, np. tagliatelle -
120 g ryż biały (zamiast makaronu)
Za granicą: zwykły biały ryż długoziarnisty - 2 łyżki (30 ml) posiekana natka pietruszki albo koperek
Przygotowanie krok po kroku
-
Odmierz 1,2 l rosołu. Jeśli na wierzchu jest dużo tłuszczu, zbierz go łyżką, bo pomidorowa nie powinna być tłusta. Jeśli rosół odparował, uzupełnij go wrzątkiem. Klarowność nie ma tu znaczenia, rosół może być mętny. Jeśli nie masz rosołu, ugotuj go według naszego przepisu na rosół.
-
Podgrzej rosół w garnku, aż będzie bardzo gorący. Nie musi wrzeć.
-
Wmieszaj połowę koncentratu, mniej więcej 100 g, i dokładnie rozprowadź go w rosole. Spróbuj i dopiero wtedy dodawaj resztę, łyżka po łyżce, aż smak będzie wyraźnie pomidorowy, ale nie kwaśny.
-
W tym czasie ugotuj makaron albo ryż w osobnym garnku w osolonej wodzie, według czasu na opakowaniu, i odcedź. Nie gotuj ich w zupie, bo się rozgotują i wypiją płyn.
-
Zahartuj śmietanę: przełóż ją do miski, dodaj chochlę gorącej zupy i dokładnie wymieszaj. Dolej jeszcze trochę gorącej zupy, wymieszaj, a potem wlej wszystko do garnka, cały czas mieszając. Śmietankę 30% możesz wlać od razu, bez hartowania.
-
Doprowadź zupę tylko do zagotowania i wyłącz ogień. Dopiero teraz dopraw ją solą i pieprzem, a jeśli jest za kwaśna, dodaj szczyptę cukru.
-
Do talerzy nałóż makaron albo ryż, zalej gorącą zupą i posyp natką pietruszki albo koperkiem.
Zdjęcia
